Foto: QR Aýylsharýashylyǵy ministrligi
Ótken jyly Qazaqstanda rekordtyq 26,7 mln tonna astyq jinalǵan. Bul týraly QR Aýylsharýashylyǵy ministrligi málimdedi, dep habarlaidy Ult.kz.
«Agroónerkásip kesheni ekonomikadaǵy basty qozǵaýshy kúshtiń birine ainalýǵa tiis. Biznes te, memleket te osyǵan múddeli. Bul, eń aldymen, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan mańyzdy. Aýyldaǵy aǵaiynnyń turmysy da osy salaǵa tikelei bailanysty», - Prezident Qasym-Jomart Toqaev.
2024 jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha salanyń jyl saiynǵy jetkiliksiz qarjylandyrý máselesi sheshildi.
Kóktemgi egis, egin jinaý jumystaryna jáne aýyl sharýashylyq tehnikasynyń lizingine qomaqty qarajat bólindi. Alǵash ret jeńildetilgen nesielendirý kólemi jyldyq 5%-ben 580 mlrd teńgege deiin jetkizildi, al ótken jyldary bul kólem 160 mlrd teńgeden aspady. Qabyldanǵan sharalar fermerlerge barlyq qajetti agrotehnikalyq sharalardy tolyq kólemde ótkizýge múmkindik berdi. Paidalanatyn elitalyq tuqymdardyń úlesi 7,1%-dan 9%-ǵa deiin ósti.
Qaryz alýshylardyń 90%-yn shaǵyn jáne orta sharýashylyqtar quraidy. Olar damýǵa qajetti resýrstarǵa ie boldy.
Nátijesinde 2024 jyly Qazaqstan sońǵy 13 jylda alǵash ret dándi jáne burshaqty daqyldardan 26,7 mln tonna ónim jinady. Ósimdik sharýashylyǵyndaǵy óndiris kólemi 21,1%-ǵa jáne mal sharýashylyǵynda 3,2%-ǵa ósýi aýyl sharýashylyǵynyń jalpy óniminiń 13,7%-ǵa ulǵaiýyna yqpal etip, 8,3 trln teńgeni qurady.
Búginde Qazaqstannyń agroónerkásiptik kesheni 1,1 mln-nan astam adamdy jumyspen qamtamasyz etýde. Bul 4 mln-nan astam azamattyń qarjylyq ál-aýqatyna tikelei áser etedi. Aýyl sharýashylyǵy mańyzdy ekonomikalyq sektorǵa ǵana emes áleýmettik turaqtylyqtyń negizgi faktoryna ainalýda.
«Qazaqstannyń strategiialyq maqsaty – Eýraziia qurlyǵyndaǵy basty agrarlyq ortalyqtyń birine ainalý. Osy maqsatqa qol jetkizemiz desek, eń aldymen, ónimdi joǵary deńgeide óńdeýge kóshýimiz qajet», - QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev.
2024 jyldyń qorytyndysy boiynsha otandyq azyq-túlik óndirisi 3,2 trln teńgeni qurady, naqty kólem indeksi 102,9% deńgeiinde qalyptasty.
Óńdelgen aýyl sharýashylyq ónimderiniń úlesi 40%-dy qurady. Memleket basshysynyń qaita óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń úlesin 70%-ǵa jetkizý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý úshin 2028 jylǵa deiin aýyl sharýashylyq ónimin qaita óńdeýdi damytý jónindegi keshendi jospar bekitildi. Onyń sheńberinde 2024 jyly 279,6 mlrd teńge somaǵa 286 joba paidalanýǵa berildi. Ósimdik maiy men un óndirisin qosa alǵanda, ishki suranysty qanaǵattandyrýǵa ǵana emes, sonymen qatar eksporttyq áleýetti arttyrýǵa múmkindik beredi.
Keshendi jospar óńdeýshi kásiporyndardy qoljetimdi shikizatpen qamtamasyz etýge jáne jeńildetilgen nesieler berýge baǵyttalǵan. Bul óz kezeginde ekonomikanyń ósýine jáne halyqtyń áleýmettik jaǵdaiyn jaqsartýǵa yqpal etetin bolady.
2023 jyldyń qorytyndysy boiynsha qabyldanǵan sharalardyń nátijesinde 11 taýar túri boiynsha ishki naryq 100%-ǵa (bidai uny, tuz, nan, kúrish, makaron, kúnbaǵys maiy, kartop, qoi eti, siyr eti, sábiz, qiiar) qamtamasyz etildi. Al 13 azyq-túlik taýarlary boiynsha qamtamasyz etilýi 80%-dy (taýyq jumyrtqasy, jylqy eti, qyzanaq, sút, qaraqumyq jarmasy, qyryqqabat, burysh, piiaz, ashana qyzylshasy, ashytylǵan sút ónimderi, mai, alma) quraidy.
Importqa táýeldilikti azaitý maqsatynda 2027 jylǵa deiin jalpy somasy 2,1 trln teńgeni quraityn 570 jobany iske asyrý josparlanǵan. Bul aýyldardaǵy áleýmettik infraqurylymdy jaqsartý men ómir súrý deńgeiin kóterý úshin qosymsha múmkindikter beredi.
Sonyń ishinde mal sharýashylyǵy salasynda – 152,1 mlrd teńgege 105 joba, sút-taýarly fermalar salý boiynsha – 263 mlrd teńgege 101 joba, qus sharýashylyǵynda – 397,7 mlrd teńgege 31 joba, qaita óńdeý salasynda – 582,6 mlrd teńgege 108 joba josparlanǵan.
AÓK-ke investitsiialar tartý ekonomikalyq ósýge yqpal etip, aýyldyq eldi mekenderde infraqurylymdy damytýdy yntalandyrady.
Astyq óndirisi men eksportyn ulǵaitý agrarlyq sektor ókilderiniń tabysyn arttyrady.
Memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵynyń eksporttyq áleýetin nyǵaitý týraly tapsyrmasy sheńberinde dástúrli ótkizý naryqtaryn saqtaý, eksportty ártaraptandyrý boiynsha jumystar jalǵasýda.
Qazaqstan óńirdegi astyqtyń iri eksporttaýshysy jáne jyl saiyn shamamen 8-9 mln tonna astyq eksporttaidy. Onyń 6,5-7,5 mln tonnasy bidai quraidy. 2024 jyly 8,1 mln tonna eksporttaldy.
Ortalyq Aziia elderi, Aýǵanstan, Qytai, Túrkiia, Iran, Italiia siiaqty dástúrli naryqtar, barlyǵy 24 el. Iran men Ázirbaijanǵa jóneltýler jandandyryldy.
Memlekettik saiasattyń mańyzdy qadamdarynyń biri - «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy. Baǵdarlama aýyl turǵyndarynyń ómir súrý deńgeiin kóterýge arnalǵan jáne jalpy áleýmettik mýltiplikativti áser beredi: árbir jańa agrojoba jumyssyzdyq deńgeiin tómendetýge yqpal ete otyryp, aýylda jańa jumys oryndaryn ashady.
Baǵdarlama aiasynda 2023 jyldan bastap 16,4 myńnan astam jumys orny quryldy.
2024 jyly 744 jańa jumys ornyn qurýmen 6,5 mlrd teńgege 580 mikrokredit berildi. 3,6 mlrd.teńgege 145 aýyl sharýashylyǵy kooperativi qarjylandyryldy.
Azyq-túlik qaýipsizdigi men dándi daqyldardyń ónimdiligi Qazaqstan halqynyń ekonomikasy men ál-aýqatyna mýltiplikativti áser etedi. Qaita óńdeý ónerkásibiniń, áleýmettik salanyń, halyqaralyq saýdanyń, aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn óndirýdiń damýyna serpin beredi.
Memleket eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý, eńbek ónimdiligin, otandyq ónimniń halyqaralyq naryqtardaǵy básekege qabilettiligin arttyrý jónindegi jumysty jalǵastyrýda.
