فوتو: قر اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ
ٶتكەن جىلى قازاقستاندا رەكوردتىق 26,7 ملن توننا استىق جينالعان. بۇل تۋرالى قر اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
«اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ ەكونوميكاداعى باستى قوزعاۋشى كٷشتٸڭ بٸرٸنە اينالۋعا تيٸس. بيزنەس تە, مەملەكەت تە وسىعان مٷددەلٸ. بۇل, ەڭ الدىمەن, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى. اۋىلداعى اعايىننىڭ تۇرمىسى دا وسى سالاعا تٸكەلەي بايلانىستى», - پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ.
2024 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سالانىڭ جىل سايىنعى جەتكٸلٸكسٸز قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸ شەشٸلدٸ.
كٶكتەمگٸ ەگٸس, ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنا جەنە اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكاسىنىڭ ليزينگٸنە قوماقتى قاراجات بٶلٸندٸ. العاش رەت جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيەلەندٸرۋ كٶلەمٸ جىلدىق 5%-بەن 580 ملرد تەڭگەگە دەيٸن جەتكٸزٸلدٸ, ال ٶتكەن جىلدارى بۇل كٶلەم 160 ملرد تەڭگەدەن اسپادى. قابىلدانعان شارالار فەرمەرلەرگە بارلىق قاجەتتٸ اگروتەحنيكالىق شارالاردى تولىق كٶلەمدە ٶتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. پايدالاناتىن ەليتالىق تۇقىمداردىڭ ٷلەسٸ 7,1%-دان 9%-عا دەيٸن ٶستٸ.
قارىز الۋشىلاردىڭ 90%-ىن شاعىن جەنە ورتا شارۋاشىلىقتار قۇرايدى. ولار دامۋعا قاجەتتٸ رەسۋرستارعا يە بولدى.
نەتيجەسٸندە 2024 جىلى قازاقستان سوڭعى 13 جىلدا العاش رەت دەندٸ جەنە بۇرشاقتى داقىلداردان 26,7 ملن توننا ٶنٸم جينادى. ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىنداعى ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 21,1%-عا جەنە مال شارۋاشىلىعىندا 3,2%-عا ٶسۋٸ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ٶنٸمٸنٸڭ 13,7%-عا ۇلعايۋىنا ىقپال ەتٸپ, 8,3 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى.
بٷگٸندە قازاقستاننىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸ 1,1 ملن-نان استام ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدە. بۇل 4 ملن-نان استام ازاماتتىڭ قارجىلىق ەل-اۋقاتىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى ماڭىزدى ەكونوميكالىق سەكتورعا عانا ەمەس ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتىڭ نەگٸزگٸ فاكتورىنا اينالۋدا.
«قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق ماقساتى – ەۋرازييا قۇرلىعىنداعى باستى اگرارلىق ورتالىقتىڭ بٸرٸنە اينالۋ. وسى ماقساتقا قول جەتكٸزەمٸز دەسەك, ەڭ الدىمەن, ٶنٸمدٸ جوعارى دەڭگەيدە ٶڭدەۋگە كٶشۋٸمٸز قاجەت», - قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتاندىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ 3,2 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى, ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 102,9% دەڭگەيٸندە قالىپتاستى.
ٶڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٷلەسٸ 40%-دى قۇرادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قايتا ٶڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸنٸڭ ٷلەسٸن 70%-عا جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ٷشٸن 2028 جىلعا دەيٸن اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمٸن قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار بەكٸتٸلدٸ. ونىڭ شەڭبەرٸندە 2024 جىلى 279,6 ملرد تەڭگە سوماعا 286 جوبا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ٶسٸمدٸك مايى مەن ۇن ٶندٸرٸسٸن قوسا العاندا, ٸشكٸ سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
كەشەندٸ جوسپار ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىنداردى قولجەتٸمدٸ شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيەلەر بەرۋگە باعىتتالعان. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸنە جەنە حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتٸن بولادى.
2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە 11 تاۋار تٷرٸ بويىنشا ٸشكٸ نارىق 100%-عا (بيداي ۇنى, تۇز, نان, كٷرٸش, ماكارون, كٷنباعىس مايى, كارتوپ, قوي ەتٸ, سيىر ەتٸ, سەبٸز, قييار) قامتاماسىز ەتٸلدٸ. ال 13 ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا قامتاماسىز ەتٸلۋٸ 80%-دى (تاۋىق جۇمىرتقاسى, جىلقى ەتٸ, قىزاناق, سٷت, قاراقۇمىق جارماسى, قىرىققابات, بۇرىش, پيياز, اسحانا قىزىلشاسى, اشىتىلعان سٷت ٶنٸمدەرٸ, ماي, الما) قۇرايدى.
يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ ماقساتىندا 2027 جىلعا دەيٸن جالپى سوماسى 2,1 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن 570 جوبانى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل اۋىلدارداعى ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ مەن ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋ ٷشٸن قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر بەرەدٸ.
سونىڭ ٸشٸندە مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا – 152,1 ملرد تەڭگەگە 105 جوبا, سٷت-تاۋارلى فەرمالار سالۋ بويىنشا – 263 ملرد تەڭگەگە 101 جوبا, قۇس شارۋاشىلىعىندا – 397,7 ملرد تەڭگەگە 31 جوبا, قايتا ٶڭدەۋ سالاسىندا – 582,6 ملرد تەڭگەگە 108 جوبا جوسپارلانعان.
اٶك-كە ينۆەستيتسييالار تارتۋ ەكونوميكالىق ٶسۋگە ىقپال ەتٸپ, اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى ىنتالاندىرادى.
استىق ٶندٸرٸسٸ مەن ەكسپورتىن ۇلعايتۋ اگرارلىق سەكتور ٶكٸلدەرٸنٸڭ تابىسىن ارتتىرادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋ تۋرالى تاپسىرماسى شەڭبەرٸندە دەستٷرلٸ ٶتكٸزۋ نارىقتارىن ساقتاۋ, ەكسپورتتى ەرتاراپتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا.
قازاقستان ٶڭٸردەگٸ استىقتىڭ ٸرٸ ەكسپورتتاۋشىسى جەنە جىل سايىن شامامەن 8-9 ملن توننا استىق ەكسپورتتايدى. ونىڭ 6,5-7,5 ملن تونناسى بيداي قۇرايدى. 2024 جىلى 8,1 ملن توننا ەكسپورتتالدى.
ورتالىق ازييا ەلدەرٸ, اۋعانستان, قىتاي, تٷركييا, يران, يتالييا سيياقتى دەستٷرلٸ نارىقتار, بارلىعى 24 ەل. يران مەن ەزٸربايجانعا جٶنەلتۋلەر جانداندىرىلدى.
مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدى قادامدارىنىڭ بٸرٸ - «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى. باعدارلاما اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋگە ارنالعان جەنە جالپى ەلەۋمەتتٸك مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەر بەرەدٸ: ەربٸر جاڭا اگروجوبا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتە وتىرىپ, اۋىلدا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشادى.
باعدارلاما اياسىندا 2023 جىلدان باستاپ 16,4 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
2024 جىلى 744 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 6,5 ملرد تەڭگەگە 580 ميكروكرەديت بەرٸلدٸ. 3,6 ملرد.تەڭگەگە 145 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆٸ قارجىلاندىرىلدى.
ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن دەندٸ داقىلداردىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸ قازاقستان حالقىنىڭ ەكونوميكاسى مەن ەل-اۋقاتىنا مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەر ەتەدٸ. قايتا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ, ەلەۋمەتتٸك سالانىڭ, حالىقارالىق ساۋدانىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ٶندٸرۋدٸڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرەدٸ.
مەملەكەت ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن, وتاندىق ٶنٸمنٸڭ حالىقارالىق نارىقتارداعى بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستى جالعاستىرۋدا.
