QR Ulttyq banki 2021 jylǵy maýsym aiyndaǵy qarjy naryǵyndaǵy ahýalǵa sholý jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Infliatsiia jáne infliatsiialyq kútýler
Qazaqstan Respýblikasynyń Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statistika biýrosynyń derekteri boiynsha, 2021 jyldyń maýsym aiynda infliatsiia 1,1% (2020 jylǵy maýsymda – 0,4%) boldy.
Jyldyq infliatsiia 7,9% (2020 jylǵy jeltoqsanda – 7,5%) deńgeiinde qalyptasty. Infliatsiianyń qurylymynda jyldyq kórsetkish boiynsha azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 10,6%-ǵa, azyq-túlikke jatpaityn taýarlar – 6,9%-ǵa, aqyly qyzmetter – 5,6%-ǵa ósti.
2021 jyldyń maýsym aiynda halyq arasynda júrgizilgen saýalnama nátijesi boiynsha, bir jyldan keiin kútiletin infliatsiiany sandyq baǵalaý 7,3% boldy.
1-grafik. Infliatsiia jáne kútiletin infliatsiia
Derekkóz: Qazaqstan Respýblikasy Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń Ulttyq statistika biýrosy, FusionLab
Halyqaralyq rezervter jáne aqsha agregattary
Ulttyq Banktiń jalpy halyqaralyq rezervteri biylǵy maýsym aiynda3,9%-ǵa (jyldyń basynan bastap 1,7%-ǵa) tómendep, 35,0 mlrd AQSh dollaryn qurady.
Rezervterdiń tómendeýi, kóbine, AQSh dollarynyń nyǵaiýyna bailanysty altyn baǵasynyń túsýinen boldy. Altyn portfeliniń bir bóligin baǵanyń kúrt tómendeýinen hedjirleý úshin Ulttyq Bank buryn jasaǵan optsiondardy oryndaý aiasynda altyndy qolaily baǵa – 1,5 mlrd AQSh dollaryna satty. Optsiondyq strategiialar aiasynda allokirlenbegen altyndy satý esebinen erkin konvertatsiialanatyn valiýtadaǵy aktivter ósti.
Aldyn ala derekter boiynsha, Ulttyq qordyń shetel valiýtasyndaǵy aktivterin (57,3 mlrd AQSh dollary) qosa alǵanda, eldiń jalpy halyqaralyq rezervteri 2021 jyly maýsymnyń sońynda 92,4 mlrd AQSh dollaryn qurady.
Aqsha bazasy 2021 jylǵy maýsymda 0,5%-ǵa tarylyp (jyldyń basynan bastap
5,0%-ǵa keńeidi), 10 270,1 mlrd teńge boldy. Tar aqsha bazasy, iaǵni ekinshi deńgeili bankterdiń Ulttyq Banktegi merzimdi depozitterin eseptemegendegi aqsha bazasy
6 297,0 mlrd teńgege deiin 4,3%-ǵa (jyldyń basynan bastap 23,8%-ǵa) keńeidi.
2021 jylǵy maýsymda aqsha massasy 2,6%-ǵa ulǵaiyp, 28 161,7 mlrd teńge boldy (jyldyń basynan bastap 13,0%-ǵa ósti), ainalystaǵy qolma-qol aqsha 3 027,2 mlrd teńgege deiin 2,1%-ǵa (jyldyń basynan bastap 7,0%-ǵa) ulǵaidy.
Ulttyq Banktiń aqsha-kredit saiasaty salasyndaǵy operatsiialary
2021 jylǵy 7 maýsymda Ulttyq Bank bazalyq mólsherlemeni +/- 1,0 p.t. paiyzdyq dálizimen jyldyq 9,0% deńgeiinde saqtaý týraly sheshim qabyldady.
Aqsha naryǵynda aqsha-kredit saiasaty operatsiialaryn júrgizý kezinde targetteletin (nysanaly) mólsherleme bolyp tabylatyn TONIA indikatory 2021 jylǵy maýsymda paiyzdyq dáliz ishinde qalyptasty. 2021 jylǵy maýsymda TONIA ortasha alynǵan máni jyldyq 8,3%-dy (2021 jylǵy mamyrda – 8,1%) qurady.
2-grafik. Bazalyq mólsherlemeniń jáne onyń paiyzdyq dáliziniń serpini
Aqsha-kredit saiasatynyń quraldary. 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda Ulttyq Banktiń aqsha naryǵyndaǵy operatsiialarynyń teris saldosy (Ulttyq Banktiń ashyq pozitsiiasy) 5,4 trln teńge boldy.
Ulttyq Banktiń tikelei repo operatsiialary boiynsha ashyq pozitsiiasynyń kólemi 85,7 mlrd teńge boldy.
Ulttyq Banktegi banktik depozitterdiń kólemi 197,3 mlrd teńge boldy. Depozittik aýktsiondar arqyly alynatyn ótimdilik kólemi 1 688,0 mlrd teńge boldy.
Ainalymdaǵy qysqa merzimdi nottardyń kólemi bir aida 9,5%-ǵa ulǵaiyp, 3 474,7 mlrd teńge boldy.
2021 jylǵy maýsymda jalpy somasy 2 164,0 mlrd teńgege 6 aýktsion, onyń ishinde 1 532,6 mlrd teńgege – 1 ailyq nottardy ornalastyrý boiynsha 4 aýktsion (ortasha alynǵan kiristilik – 9,00%), 531,4 mlrd teńgege – 3 ailyq nottar boiynsha
1 aýktsion (kiristilik – 9,15%), 100 mlrd teńgege – jartyjyldyq nottar boiynsha
1 aýktsion (kiristilik – 9,14%) ótkizildi.
Ulttyq Banktiń qysqa merzimdi nottaryn óteý kólemi 2021 jylǵy maýsymda
2 121,4 mlrd teńge boldy.
Qazaqstan Respýblikasy Qarjy ministrliginiń memlekettik baǵaly qaǵazdary
2021 jylǵy maýsymda Qazaqstan Respýblikasynyń Qarjy ministrligi 139,2 mlrd teńgege uzaq merzimdi (MEÝKAM) memlekettik baǵaly qaǵazdardy ornalastyrdy. 2021 jylǵy maýsymda barlyǵy 11 obligatsiia shyǵarylymy ornalastyryldy, onda
2 jyldan 14 jylǵa deiin óteý merzimi bar memlekettik baǵaly qaǵazdar ornalastyryldy. Olar boiynsha ortasha alynǵan kiristilik jyldyq 9,60%-dan 10,70%-ǵa deiingi mólsherdi qurady.
Qazaqstan Respýblikasy Qarjy ministrliginiń ainalymdaǵy baǵaly qaǵazdarynyń kólemi 2021 jylǵy maýsymda 1,1%-ǵa ulǵaiyp, 9 994,9 mlrd teńge boldy.
Maýsymnyń sońynda kiristilik qisyǵy 4 jylǵa deiingi segmentte kiristiliktiń tómendegenin kórsetti, bul rette 4 jyldan asatyn segmentte 2021 jylǵy mamyrdyń sońyndaǵy deńgeimen salystyrǵanda kiristiliktiń artýy baiqalady.
3-grafik. Táýekelsiz kiristilik qisyǵynyń ózgerýi
Valiýta naryǵy
2021 jylǵy maýsymda teńgeniń birjalyq aiyrbastaý baǵamy bir AQSh dollary úshin 425,64 – 428,30 teńge aralyǵynda ózgerdi. 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda teńgeniń AQSh dollaryna qatysty birjalyq baǵamy bir aida 0,3%-ǵa nyǵaiyp, bir AQSh dollary úshin 427,31 teńge boldy.
Teńge – AQSh dollary valiýta juby boiynsha operatsiialardyń jalpy kólemi bir aida 14,1 mlrd AQSh dollary, onyń ishinde Qazaqstan qor birjasyndaǵy birjalyq saýda-sattyq kólemi – 3,2 mlrd AQSh dollary, birjadan tys valiýta naryǵyndaǵy operatsiialar kólemi – 11,0 mlrd AQSh dollary boldy. Birjadan tys naryqtaǵy operatsiialardyń jalpy kóleminde bir enshiles banktiń úlesi 69,6% nemese 7,6 mlrd AQSh dollary (2021 jylǵy mamyrda – 66,3% nemese 5,7 mlrd AQSh dollary) boldy, bul onyń menshikti kapitaldy valiýtalyq táýekelderden hedjirleýine bailanysty oryn aldy. Osy operatsiialar bank tobynyń ishinde júrgiziledi jáne ishki valiýta naryǵyndaǵy shetel valiýtasyna suranystyń nemese usynystyń araqatynasyna áser etpeidi.
2021 jylǵy maýsymda halyq netto-negizde 237,0 mlrd teńgege balama somaǵa qolma-qol shetel valiýtasyn satyp aldy. Ótken aimen salystyrǵanda bul shyǵystar
50,6%-ǵa (2021 jylǵy mamyrda – 157,3 mlrd teńge) ulǵaidy, 2020 jylǵy uqsas kezeńmen salystyrǵanda (193,4 mlrd teńge) netto-satyp alý kólemi 22,5%-ǵa artty. Shyǵystardyń negizgi kólemi AQSh dollaryn – 65,1%-ǵa nemese 154,3 mlrd teńge, Resei rýblin – 22,4%-ǵa nemese 53,1 mlrd teńge, eýrony – 12,3%-ǵa nemese 29,2 mlrd teńge satyp alýǵa baǵyttaldy. Valiýtalardyń túrleri boiynsha bólgende AQSh dollaryn satyp alýǵa jumsalatyn shyǵystar bir aida 49,5%-ǵa (9,0%-ǵa j/j), eýrony satyp alýǵa – 3,4 ese
(2,3 ese j/j), rýbldi satyp alýǵa jumsalatyn shyǵystar 17,0%-ǵa (37,5%-ǵa j/j) ósti.
4-grafik. Aiyrbastaý pýnktteriniń qolma-qol shetel valiýtasyn netto-satý serpini, mlrd teńge
Depozit naryǵy
Rezidentterdiń depozittik uiymdardaǵy depozitteriniń kólemi bir aida 2,1%-ǵa ulǵaiyp, 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda 25 134,6 mlrd teńge boldy. Zańdy tulǵalardyń depozitteri bir aida 12 936,8 mlrd teńgege deiin 2,0%-ǵa, jeke tulǵalardyń depozitteri
12 197,8 mlrd teńgege deiin 3,3%-ǵa ósti.
Ulttyq valiýtadaǵy depozitter kólemi bir aida 15 843,3 mlrd teńgege deiin 2,5%-ǵa, shetel valiýtasyndaǵy depozitter 9 291,3 mlrd teńgege deiin 3,0%-ǵa ulǵaidy. Dollarlandyrý deńgeii 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda 37,0% (2020 jylǵy jeltoqsanda – 37,3%) boldy.
Zańdy tulǵalardyń ulttyq valiýtadaǵy depozitteri 2021 jylǵy maýsymda
7 874,9 mlrd teńgege deiin 1,4%-ǵa, shetel valiýtasyndaǵy depozitter 5 061,9 mlrd teńgege deiin 3,1%-ǵa (zańdy tulǵalar depozitterinen 39,1%) ulǵaidy.
Jeke tulǵalardyń teńgedegi depozitteri 7 968,3 mlrd teńgege deiin 3,6%-ǵa, shetel valiýtasyndaǵy depozitteri 4 229,4 mlrd teńgege deiin 2,9%-ǵa (jeke tulǵalar depozitterinen 34,7%) ósti.
Merzimdi depozitterdiń kólemi bir aida 1,1%-ǵa ulǵaiyp, 17 040,1 mlrd teńge boldy. Olardyń qurylymynda ulttyq valiýtadaǵy salymdar 10 884,2 mlrd teńge, shetel valiýtasyndaǵy salymdar 6 155,9 mlrd teńge boldy.
Banktik emes zańdy tulǵalardyń ulttyq valiýtadaǵy merzimdi depozitteri boiynsha ortasha alynǵan syiaqy mólsherlemesi 2021 jylǵy maýsymda 7,3%-dy (2020 jylǵy maýsymda – 7,6%), jeke tulǵalardyń depozitteri boiynsha – 8,6%-dy (9,9%) qurady.
Kredit naryǵy
Bankterdiń ekonomikany kreditteý kólemi bir aida 0,5%-ǵa ulǵaiyp, 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda 15 721,5 mlrd teńge boldy. Zańdy tulǵalarǵa kreditter kólemi
7 169,1 mlrd teńgege deiin 3,5%-ǵa tómendedi, jeke tulǵalarǵa kreditter kólemi
8 552,4 mlrd teńgege deiin 4,2%-ǵa ulǵaidy.
Ulttyq valiýtadaǵy kreditter kólemi bir aida 13 792,7 mlrd teńgege deiin 1,2%-ǵa ulǵaidy. Olardyń qurylymynda zańdy tulǵalarǵa – 3,3%-ǵa tómendep, jeke tulǵalarǵa kreditter – 4,2%-ǵa ósti. Shetel valiýtasyndaǵy kreditter kólemi 1 928,8 mlrd teńgege deiin 4,2%-ǵa azaidy. Olardyń qurylymynda zańdy tulǵalarǵa kreditter 4,1%-ǵa, jeke tulǵalarǵa kreditter – 10,7%-ǵa tómendedi. Kreditterdiń teńgemen úles salmaǵy 2021 jylǵy maýsymnyń sońynda 87,7% (2020 jylǵy jeltoqsanda – 87,0%) boldy.
Uzaq merzimdi kreditter kólemi bir aida 13 457,9 mlrd teńgege deiin 0,3%-ǵa, qysqa merzimdi kreditter kólemi 2 263,7 mlrd teńgege deiin 1,6%-ǵa ulǵaidy.
Shaǵyn kásipkerlik sýbektilerin kreditteý 2021 jylǵy maýsymda 2 724,7 mlrd teńgege deiin 3,6%-ǵa (ekonomikaǵa berilgen kreditterdiń jalpy kóleminen 17,3%) azaidy.
Korporativtik sektordyń salalary boiynsha bólýde bankterdiń ekonomikaǵa berilgen kreditteriniń eń kóp somasy ónerkásip (korporativtik sektordyń jalpy kólemindegi úlesi – 30,1%), saýda (21,4%), qurylys (7,1%) pen kólik (6,0%) siiaqty salalarǵa tiesili.
2021 jylǵy maýsymda banktik emes zańdy tulǵalarǵa ulttyq valiýtamen berilgen kreditter boiynsha ortasha alynǵan syiaqy mólsherlemesi 11,6% (2020 jylǵy maýsymda – 11,0%), jeke tulǵalarǵa ulttyq valiýtamen berilgen kreditter boiynsha 16,6% (16,9%) boldy.
Tólem júieleri
2021 jylǵy 1 shildedegi jaǵdai boiynsha Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynda 19 tólem júiesi, onyń ishinde Ulttyq Banktiń tólem júieleri, aqsha aýdarymdar júieleri, tólem kartochkalary júieleri jumys istep tur.
2021 jylǵy maýsymda Ulttyq Banktiń tólem júieleri (Bankaralyq aqsha aýdarý júiesi jáne Bankaralyq kliring júiesi) arqyly 68,2 trln teńgege 4,7 mln tranzaktsiia júrgizildi (2021 jylǵy mamyrmen salystyrǵanda, sany boiynsha 4,6%-ǵa, somasy boiynsha – 0,4%-ǵa ulǵaidy). Orta eseppen bir kúnde kórsetilgen tólem júieleri arqyly 3,8 trln teńgege 214,2 myń tranzaktsiia júrgizildi.
2021 jylǵy 1 shildede 21 bank pen «Qazposhta» AQ Qazaqstan Respýblikasynda tólem kartochkalaryn shyǵardy. Emissiialanǵan jáne taratylǵan tólem kartochkalarynyń jalpy sany 54,0 mln birlik boldy. Onyń ishinde 2021 jylǵy mamyrda tólem kartochkalarynyń 48,2%-y (26,1 mln) qolma-qol aqshasyz operatsiialardy jáne (nemese) qolma-qol aqshany alý operatsiialaryn júrgizý úshin paidalanyldy.
Qazaqstan emitentteriniń tólem kartochkalaryn paidalana otyryp 2021 jylǵy maýsymda 8,4 trln teńgege 533,3 mln tranzaktsiia júrgizildi (2021 jylǵy mamyrmen salystyrǵanda, tranzaktsiialar sany 0,2%-ǵa, somasy 13,2%-ǵa ulǵaidy). Qazaqstan emitentteriniń tólem kartochkalaryn paidalana otyryp júrgizilgen operatsiialardyń sany boiynsha qolma-qol aqshasyz tólem operatsiialarynyń úlesi 95,4% (508,7 mln teńge) boldy. Osy kezeńdegi qolma-qol aqshasyz operatsiialar kóleminiń úlesi 74,4% (6,2 trln teńge) boldy.
2021 jylǵy maýsymda halyqaralyq aqsha aýdarý júieleri arqyly jiberilgen aqshanyń jalpy kólemi 109,0 mlrd teńgege 0,3 mln aýdarym boldy.
2021 jylǵy mamyrmen salystyrǵanda, aqsha aýdarymdary kóleminiń ulǵaiýy 39,6% boldy. Jóneltilgen aýdarymdardyń jalpy kóleminen Qazaqstannan tys jerlerge tranzaktsiialardyń jalpy sanynan 81,3% (0,2 mln tranzaktsiia) jáne tranzaktsiialardyń jalpy somasynan 94,4% (102,9 mlrd teńge) baǵyttaldy. Qazaqstan boiynsha aqsha aýdarymdary júieleri arqyly tranzaktsiialardyń jalpy sanynan 18,7% (0,1 mln tranzaktsiia) jáne jalpy somasynan 5,6% (6,1 mlrd teńge) júrgizildi. Shetelden halyqaralyq aqsha aýdarý júieleri arqyly 24,9 mlrd teńgege 0,1 mln tranzaktsiia alyndy.
Zeinetaqy júiesi
2021 jylǵy 1 shildedegi jaǵdai boiynsha, salymshylardyń (alýshylardyń) zeinetaqy jinaqtary 2021 jylǵy qańtar-maýsymda 145,6 mlrd teńgege nemese 1,1%-ǵa azaiyp, 12 767,8 mlrd teńge boldy.
2021 jylǵy qańtar-maýsymda zeinetaqy aktivterin investitsiialaýdan túsken «taza» kiris 2021 jylǵy 1 shildede 6 304,6 mlrd teńgege deiin 751,0 mlrd teńgege ulǵaidy.
Mindetti zeinetaqy jarnalary boiynsha salymshylardyń jeke zeinetaqy shottarynyń sany (zeinetaqy jinaqtary joq JZSh-ny eskere otyryp) 2021 jylǵy
1 shildede 10,9 mln shot boldy.
2021 jylǵy qańtar-maýsymda zeinetaqy tólemderiniń somasy 1,7 trln teńge boldy.
2021 jylǵy 1 shildede BJZQ jiyntyq investitsiialyq portfelinde negizgi úles Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna jáne Qazaqstan Respýblikasy emitentteriniń memlekettik emes baǵaly qaǵazdaryna (zeinetaqy aktivteriniń jalpy kóleminen tiisinshe 39,6% jáne 25,9%) tiesili.
