Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda elektrondyq saýdany damytý máseleleri týraly saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanov, «Qazposhta» AQ basqarma tóraǵasy Sáken Sársenov, tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Asqar Jumaǵaliev baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
QR saýda jáne integratsiia ministri B. Sultanov búgingi tańda búkil álemde bólshek saýdadaǵy elektrondyq kommertsiia naryǵy dástúrli saýdany yǵystyra otyryp, ozyq qarqynmen ósip keletinin atap ótti.
«2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha bólshek elektrondyq saýdanyń álemdik kólemi aviatasymalǵa biletter men is-sharalarǵa biletter satýdy esepke almaǵanda, $3,5 trln-nan asty. Sońǵy birneshe jylda bul kórsetkishtiń jyldyq ósý qarqyny 20%-dan asady. Bul naryqta jalpy úlesi álemdik naryqtyń 71,3% quraityn Qytai jáne Amerika Qurama Shtattary kóshbasshylar bolyp tabylady.
Biz iri saýda ortalyqtary saýdanyń elektrondyq formatyn belsendi túrde damytyp otyrǵanyn kórip otyrmyz. Sońǵy 2 jyl ishinde AQSh-ta 10 myńnan astam offlain dúkender jabyldy», — dedi B. Sultanov.
Onyń aitýynsha, elektrondyq kommertsiiada marketpleis degen quraldarǵa suranys artyp keledi. Buǵan mysal Alibaba jáne Amazon elektrondy platformalary, olar Qytai men AQSh onlain naryqtarynyń jartysyna ie.
Elektrondyq saýdanyń taǵy da bir trendi – bul kóbinese smartfondar arqyly satyp alý. Smartfondardyń kómegimen tapsyrystardy rásimdeýshi satyp alýshylardyń úlesi búkil álemde 54%-dy quraidy. Qazaqstanda bul kórsetkish 65%-ǵa jaqyndady.
Qazaqstanda elektrondyq saýda naryǵynyń kólemi 2019 jyly 1,8 esege ósip, 700 mlrd teńgeden asty. Elektrondyq saýdanyń bólshek saýdadaǵy úlesi 1%-dyq tarmaq qosyp, 3,7%-dy qurady. Bul aitarlyqtai ósý áleýetin kórsetedi.
Bul rette, ishki naryq qarqyndy damýda. Qazaqstandyq internet-dúkenderden satyp alý kólemi 422 mlrd teńgeni qurady, halyqaralyq internet-alańdary boiynsha — 280 mlrd teńge.
Satyp alýlar sany 40,5 mln-ǵa deiin ósti. Ishki naryqtyń negizgi ósimi 2,5 esege asyp, 22 mln danany qurady.
2019 jyly belsendi satyp alýshylardyń sany 72%-ǵa artyp, 3,2 mln adamdy qurady.
Qazaqstanda 2 myńnan astam internet-dúken bar. Alaida, tabys salyǵyn tóleýden bosatý túrinde salyq jeńildikterin alý úshin 579 internet-dúken tirkelgen.
Sondyqtan, B. Sultanovtyń aitýynsha, naryqtyń retteý rásimderin qatańdatpai, osy salanyń zańdy qyzmetin yntalandyrý boiynsha sharalar qabyldaý mańyzdy.
Taýarlar men qyzmetterdiń ainalymynyń «aǵarýyn» dáleldeý mysaly retinde aitatyn jait, 2019 jylǵy qolma-qol aqshasyz tólemder kólemi 2,3 esege artyp, shamamen 14,4 trln teńgeni qurady. Bul ósim POS-terminaldardyń infraqurylymynyń damýyna, Qazaqstan naryǵyna Apple Pay jáne Samsung Pay enýine, bankterdiń klientterdi bonýstar men keshbekter arqyly yntalandyrýyna, sondai-aq qoǵamdyq kóliktiń barlyq túrlerinde qolma-qol aqshasyz tólemderdi belsendi qoldanýǵa bailanysty.
2019 jyly elektrondyq saýdada 36,8 myń jańa jumys orny ashyldy.
2019 jyly Elektrondyq kommertsiiany damytýdyń 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy ázirlenip, qabyldandy. Bul qujattaǵy sharalar 3 baǵyt boiynsha qurylymdalǵan, atap aitsaq: elektrondyq saýdada eksportty arttyrý, otandyq kásipkerlerdi elektrondyq saýdaǵa tartý jáne infraqurylymdy damytý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne elektrondyq saýdany ilgeriletý.
«Ótken jylǵy jazda qoiylǵan mindet elektrondyq saýda úlesin 5%-ǵa deiin jetkizý boldy. Alaida Saýda jáne integratsiia ministrligi qurylǵaly biz taldaý júrgizdik. Sonyń nátijesinde elektrondyq kommertsiia úlesin 10%-ǵa deiin arttyrý degen ambitsiialyq maqsat qoiyldy. Osyǵan bailanysty qosymsha sharalar qabyldadyq.
Birinshiden, qazaqstandyq kompaniialardy halyqaralyq elektrondyq platformalarda ilgeriletý jónindegi sharalar.
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip «Internet-eksporttaýshy mektebi» baǵdarlamasy iske qosyldy. Elektrondyq saýda alańdarynda biznesti júrgizýdiń praktikalyq ádisine 200 qatysýshy oqytyldy.
Bastaýshy jáne tájiribeli kásipkerlerge internet-platformalarda ilgeriletý boiynsha tikelei qoldaý kórsetildi. Máselen, Alibaba halyqaralyq platformasyna «Altyn jetkizýshi» retinde tirkeý úshin 50 kompaniia irikteldi. Bul premialdy mártebe jahandyq aýditoriiaǵa qoljetimdilikti, marketpleis ishinde keshendi ilgeriletý múmkindigin qamtamasyz etedi. Jyldyń aiaǵyna deiin biz taǵy 50 kompaniiaǵa osyndai járdem kórsetýdi josparlap otyrmyz.
Ekinshiden, Qazaqstanǵa halyqaralyq platformalar tartý jóninde sharalar qabyldandy.
Ótken jyly Ministrlik «Wildberries» halyqaralyq kompaniiasymen investitsiialyq jobany júzege asyrý týraly Memorandýmǵa qol qoidy. Onyń negizgi maqsaty – atalǵan platforma arqyly qazaqstandyq taýarlardyń eksportyn arttyrýǵa múmkindik beretin infraqurylymdy qurý jáne damytý. Wildberries kompaniiasy Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń qatysýshysy bolyp tirkeldi. Búgingi tańda 21 qazaqstandyq kompaniia Resei, Belarýs, Qyrǵyzstan jáne Armeniia siiaqty baǵyttar boiynsha osy platformadaǵy taýardyń 594 túrin satady.
Úshinshiden, elektrondyq saýda naryǵy ekojúiesiniń infraqurylymyn damytý jónindegi sharalar.
Búgingi tańda Nur-Sultan, Almaty jáne Aqtóbe qalalarynda kún saiyn 350 myńnan astam poshta jóneltimderin óńdeitin 3 fýlfilment-ortalyq jumys jasaýda. 2025 jylǵa qarai olardyń sany 19-ǵa deiin ósedi. Bul poshta jóneltimderi kólemin 82,8 mln danaǵa deiin ulǵaitýǵa jáne myńnan astam internet-dúkenderdiń qyzmetterimen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Sonymen qatar taýar ótkizý infraqurylymdy qurý sheńberinde agro-logistikalyq jáne kóterme-taratý ortalyqtary jelisin tsifrlandyrý josparlanyp otyr. Máselen, olardyń negizinde fermerler men kóterme satyp alýshylar úshin elektrondyq saýda alańdary qurylady. Aqparattyq júie bizge taýar aǵyndaryn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi jáne teńdestirilgen óńiraralyq aǵyndardy qamtamasyz etedi.
Tórtinshiden, qazaqstandyq tsifrlyq saýda alańdaryn qurýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar.
Búginde naryqta shamamen 13 damýshy qazaqstandyq saýda alańy jumys isteidi. Kaspi.kz, flip.kz, chocofamily, mechta.kz basqa da marketpleister taýarlar men qyzmetterdiń shamamen 20 sanaty bar.
Azyq-túlik saýdasyn damytý maqsatynda «Onay Bazar» jáne «HappyFood.kz» elektrondyq platformalaryn damytýǵa qoldaý kórsetildi. Olar tutynýshyǵa úiden shyqpai-aq taýar satyp alýǵa múmkindik beredi. Máselen, bazardaǵy sábiz 100 teńgeden satylsa, Onay Bazarda 85 teńge ǵana turady.
Fermerlerdiń otandyq ónimdi básekege qabiletti baǵamen satýy úshin «Agro Labs» platformasy ázirlenip jatyr.
Jalpy, saýdany tsifrlandyrý azyq-túlik baǵasyn tómendetýge, sondai-aq baǵa belgileýdi ashyq etýge múmkindik beredi dep oilaimyz.
Besinshiden, qoǵamdy elektrondyq saýdaǵa belsendi qatysýǵa tartý.
Qoǵamdyq saýdany elektrondyq formatqa aýystyrý, azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn baqylaý maqsatynda Ministrliktiń qoldaýymen «BTS Digital» kompaniiasy «PRICE SCANNER» qosymshasyn ázirleýde. Bul áleýmettik mańyzdy ári azyq-túlik taýarlaryna baǵany monitoringteýge múmkindik beredi. », — dedi B. Sultanov.
Budan basqa, ministrlik tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly jańa Zań jobasy sheńberinde «bir tereze» qaǵidaty boiynsha shaǵymdardy qabyldaýdyń Biryńǵai aqparattyq júiesin qurý kózdep otyr. Bul júie tutynýshyǵa internet arqyly shaǵym berýge jáne óziniń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirýge múmkindik beredi.
Saýdany damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy tujyrymdamasynyń jobasy ázirlendi, ol jol kartasynyń sharalaryn jáne saýda jáne integratsiia ministrligi usynǵan sharalardy kózdeidi.
Bul Qazaqstanǵa ekonomikalyq ósýdiń joǵary áleýetin usyna otyryp jáne qazaqstandyq taýarlardy ótkizý geografiiasyn keńeite otyryp, eldegi elektrondyq kommertsiiany damytýǵa qosymsha serpin beredi.
«Qazposhta» AQ basqarma tóraǵasy Sáken Sársenov óz baiandamasynda Qazaqstan Respýblikasynda elektrondyq saýdany damytýdyń 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy sheńberinde Qoǵam eki tarmaq boiynsha, iaǵni: 11-tarmaq «Eksport mektebi» bazasynda «Kásipkerlik sýbektilerine shetel internet-alańdarynda qazaqstandyq taýarlardy eksporttaýdyń negizgi daǵdylaryn oqytý» jáne 24-tarmaǵy boiynsha «Qajettilikterdi eskere otyryp, qosymsha E-commerce ortalyqtaryn ashý» negizgi oryndaýshy, sondai-aq 9-tarmaqty birlesip oryndaýshy ekenin jetkizdi.
Jol kartasynyń barlyq is-sharalary belgilengen merzimderde oryndalýda.
Elektrondyq saýdany damytý jáne Jol kartasyn iske asyrý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly baiandaǵan S. Sársenov qazirgi tańda Qazposhta 3 857 bólimsheden turatynyn, sonyń ishinde 520-sy franchaizing modeli sheńberinde ekenin aitty. Jeli turǵyndardyń 100%-yn qamtidy.
Qoǵam poshta infraqurylymyn belsendi damytýda.
Ótken jyly avtomattandyrylǵan irikteý jelisi 18 millionnan astam poshta jóneltimin óńdedi. Alys eldi mekenderge gazetter men jýrnaldardy drondarmen jetkizý jalǵasýda.
Qoljetimdilikti damytý maqsatynda kompaniia sálemdemeler sýpermarketi jelisin damytýda. Qazposhtanyń qazir elimiz boiynsha 248 sálemdemeler sýpermarketi men 351 poshtamaty jumys isteidi.
Biyl elimiz boiynsha 2 kún ishinde 85% poshta jóneltimin jetkizý múmkin boldy. Bul poshta infraqurylymyn damytý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalardyń nátijesi.
Elektrondyq kommertsiia ortalyqtary jumystaryn jalǵastyrýda. Osy ortalyqtarda Shaǵyn jáne orta biznes ókilderin internet-dúkenderdi jasaýǵa, taýarlardy satýǵa úiretedi. Búgingi tańda E-kom ortalyqtary Nur-Sultan, Almaty, Qaraǵandy jáne Shymkent qalalarynda ashylǵan. 2019 jyly osy ortalyqtarda 2 400-den astam biznes ókilderi oqýdan ótti. Eksport mektebi sheńberinde 2 myńnan astam shaǵyn jáne orta biznes ókilderi oqyttyldy.
2019 jyly Nur-Sultan, Almaty jáne Aqtóbe qalalarynda fýlfilment ortalyqtary ashyldy. Munda internet-dúkenderdiń ielerine taýarlardy qabyldaý, óńdeý, saqtaý, qadaǵalaý jáne túpki tutynýshyǵa deiin jetkizý siiaqty qyzmetter kórsetiledi. Sonymen birge, internet-dúkender logistika, qoimany jalǵa alý, personalǵa jumsalatyn shyǵyndar jáne basqa da shyǵyndaryn únemdeidi. Sondai-aq sálemdemelerdi jetkizý merzimi aitarlyqtai qysqarady. 2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha ainalymdaǵy taýarlar kólemi 8 milionnan asty, salystyrmaly túrde 2018 jyly 1,2 mln boldy.
«Jalpy, biz 2025 jylǵa qarai Qazaqstannyń barlyq oblys ortalyqtaryn fýlfilmentpen qamtamasyz etýdi josparlaimyz. Osylaisha, 2020 jyly Nur-Sultan, Almaty, Shymkent, Saryaǵash qalalarynda 4 ortalyq ashý kózdelýde», — dedi S. Sársenov.
2025 jylǵa qarai poshtalyq sálemdemeler kólemin 10 esege arttyrý kózdelýde.
Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Asqar Jumaǵaliev sonymen qatar búgingi kúni elektrondy saýda qarqyndy damyp jatqanyn atap ótti. Ol úshin kelesi jumystar jasalýda: sapaly Internetpen qamtý, tsifrlyq saýattylyqty kóterý, qolma-qolsyz aqsha tólemderdi arttyrý.
Qazirgi ýaqytta 117 qala jáne 250 adamnan astam turǵyny bar 3100-den astam aýyl keń jolaqty mobildi Internetke qosylǵan. Jyl sońyna deiin turǵyndar sany 250-den asatyn 1000-nan astam aýyldy jyldamdyǵy joǵary mobildi Internetpen qamtý josparlanǵan. Osy oraida, aýyldarǵa joǵary jyldamdyqty mobildi Internetti júrgizýdiń jospar-kestesi qurylyp, barlyq ákimdiktermen kelisildi.
A. Jumaǵaliev ótken aptada bailanys operatorlary mobildi bailanys jelisin birlesip qurý týraly memorandýmǵa qol qoiǵanyn habarlady. Elimiz úshin mańyzy zor jobany operatorlar óz qarajaty esebinen iske asyrady.
2021-22 jyldary 250 adamnan az turǵyny bar 877 aýyldy keń jolaqty Internetke 3G/4G texnologiiasymen jáne qalǵan 930 aýyldy spýtniktik Internetke qosý josparda bar.
«Bul jumys xalyqtyń tsifrlyq saýattylyǵyn arttyrýǵa kómektesedi. Bul baǵytta halyqty oqytý baǵdarlamalary qaita qaraldy jáne bekitildi. Sonymen qatar, bazalyq tsifrlyq daǵdylar, EGOV, OPENGOV, E-COMMERCE, jáne aqparattyq qaýipsizdik daǵdylary kýrstary ótkizilýde», — dedi A. Jumaǵaliev.
2019 jyly ákimdikter tsifrlyq quzyrettilikterge 532 myń adamdy oqytty. Bul biznesti damytýǵa jáne turǵyndardyń ómir súrýiniń jalpy deńgeiin kóterýge múmkindik jasady.
Internet jelisiniń ulǵaiýy jáne tsifrlyq saýattylyqtyń artýy qolma-qolsyz aqsha tólemderiniń damýyna jol ashty.
Nátijesinde, qolma-qol aqshasyz operatsiialar kólemi 2,3 ese ósip, 14,5 trln teńgeni qurady.
Sonymen qatar A. Jumaǵaliev tsifrlyq tehnologiialardy retteý jónindegi zań jobasynda jedel tólemder júiesin engizý kózdelgenin aitty. Onyń aitýynsha, sonyń arqasynda qolma-qol aqshasyz tólemder deńgeii odan ári joǵary qarqynmen artady. Kóleńkeli ekonomika deńgeii tómendeidi. Bul otandyq óndiristi damytýǵa, «qarapaiym zattar ekonomikasyn» qurýǵa oń áserin tigizedi. Atalǵan jumys otandyq taýar óndirýshilerge halyqaralyq saýda alańdaryna shyǵýǵa múmkindik beredi. Árine, bul elimizdiń ekonomikalyq ósimine jańa serpin beredi.
