قىسقى ماۋسىمنىڭ تۇراقتى ٶتۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ٷكٸمەت ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ مەن ٶڭٸر ەكٸمدٸكتەرٸ ارقىلى كوممۋنالدىق جەلٸلەردٸ جاڭعىرتۋ جەنە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان كەشەندٸ شارالاردى جٷزەگە اسىرۋدا, دەپ حابارلايدى ult.kz.
ٶتكەن جىلىتۋ ماۋسىمى: اتقارىلعان جۇمىستار مەن قول جەتكٸزٸلگەن نەتيجەلەر
2025–2026 جىلدارداعى جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ ارقىلى جٷرگٸزٸلدٸ.
ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋعا قوماقتى مەملەكەتتٸك جەنە ينۆەستيتسييالىق قاراجات سالىندى:
- 2025 جىلى ەلەكتر ستانسالارىن جٶندەۋگە ەنەرگييا نىساندارىنىڭ مەنشٸك يەلەرٸ 348 ملرد تەڭگە باعىتتادى, بۇل 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 6%-عا ارتىق.
- جىلۋ جەلٸلەرٸن جاڭارتۋعا 129 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16%-عا كٶپ.
بٸر جىلدا نە جٶندەلدٸ?
ستانسالاردا: 10 ەنەرگوبلوك, 63 قازاندىق جەنە 39 تۋربيناعا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸلدٸ.
جەلٸلەردە: 17 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر بەرۋ جەلٸلەرٸ مەن 420 قوسالقى ستانسا جاڭارتىلدى, سونداي-اق 323 شاقىرىم توزعان جىلۋ جەلٸلەرٸ اۋىستىرىلدى.
تۇرعىندار ٷشٸن ەسەرٸ قانداي?
جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ سەنٸمدٸلٸگٸ ارتىپ, جابدىقتاردىڭ توزۋ دەڭگەيٸ تٶمەندەدٸ. اتاپ ايتقاندا, ەلەكتر ستانسالارىنداعى توزۋ دەڭگەيٸ 53%-عا, جىلۋ جەلٸلەرٸندە 50%-عا, ال ەلەكتر جەلٸسٸ نىساندارىندا 66,2%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
ەڭ سۋىق كەزەڭدە – ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنداعى ەڭ جوعارى جٷكتەمە كەزٸندە – جٷيە 17,3 گۆت قۋات ٶندٸرۋ ارقىلى جٷكتەمەگە تٶتەپ بەردٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە تۇرعىن ٷيلەردەگٸ تەمپەراتۋرالىق رەجيمنٸڭ بۇزىلۋ جاعدايلارى رەسپۋبليكا بويىنشا ٷش ەسەگە ازايدى: 65 جاعدايدان 21 جاعدايعا دەيٸن تٶمەندەدٸ. ستانسالارداعى تەحنولوگييالىق بۇزۋشىلىقتار سانى 15%-عا, ال ەلەكتر جەلٸلەرٸندەگٸ بۇزۋشىلىقتار 12%-عا ازايدى. ەربٸر جاعداي بويىنشا مەملەكەتتٸك ورگاندار تەكسەرۋ جٷرگٸزٸپ, الداعى ۋاقىتتا مۇنداي جاعدايلاردىڭ قايتالانۋىن بولدىرماۋ بويىنشا تيٸستٸ شارالار قابىلدادى.
سونىمەن قاتار جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ جاعدايى جاقساردى: قابىلدانعان شارالار نەتيجەسٸندە 5 جەو تەۋەكەلدٸڭ «قىزىل» ايماعىنان اناعۇرلىم تۇراقتى «سارى» ايماققا شىعارىلدى, تاعى 3 جەو «سارى» ايماقتان «جاسىل» ايماققا ٶتتٸ.
جەنە دە قويمالاردا جەتكٸلٸكتٸ كٶلەمدە وتىن قورى جاساقتالدى. حالىق پەن ەلەۋمەتتٸك نىسانداردىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ ٷشٸن جوسپار بويىنشا 7,5 ملن توننا كٶمٸردٸڭ ورنىنا 8 ملن توننادان استام كٶمٸر دايىندالدى.
2026–2027 جىلدارداعى قىسقى ماۋسىمعا دايىندىق: اعىمداعى جوسپارلار جەنە تسيفرلىق باقىلاۋ
قول جەتكٸزٸلگەن نەتيجەلەردٸ ودان ەرٸ نىعايتۋ ماقساتىندا كەلەسٸ جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارى ٷزٸلٸسسٸز جالعاسىپ جاتىر. قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ قايتادان ۇلعايتىلدى – بيىل تەك ەلەكتر ستانسالارىن جٶندەۋگە نىسان يەلەرٸ 384 ملرد تەڭگە بٶلۋدە. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 9%-عا كٶپ.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل قاراجات ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ ەسەبٸنەن قالىپتاسادى. ەربٸر ستانسا جٶندەۋ جۇمىستارىن بٸرٸنشٸ كەزەكتە جٷرگٸزۋدٸ قاجەت ەتەتٸن ەڭ توزعان ۋچاسكەلەردٸ ٶز بەتٸنشە ايقىندايدى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەرەكشە باقىلاۋدا تەۋەكەلدٸڭ «قىزىل» ايماعىندا تۇرعان 5 جىلۋ ەنەرگەتيكالىق نىسان بار: سەمەي, ورال, تاراز قالالارىنداعى جەو, اقتاۋ قالاسىنداعى جەو-2 جەنە تەمٸرتاۋداعى گرەس-1. جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەلەكتر ستانسالارىنداعى جابدىقتاردىڭ ورتاشا توزۋ دەڭگەيٸن 52%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جەو-لارداعى جابدىقتاردى جٶندەۋ جۇمىستارى قالاي جٷرٸپ جاتىر?
2026 جىلى بارلىعى 9 ەنەرگوبلوكقا, 55 قازاندىققا جەنە 51 تۋربيناعا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزۋ جوسپارلانعان. قازٸرگٸ تاڭدا جۇمىستار بەكٸتٸلگەن كەستەگە سەيكەس جٷرگٸزٸلۋدە. كەيبٸر نىسانداردا جٶندەۋ بارىسىندا بۇرىن انىقتالماعان جاسىرىن اقاۋلار انىقتالۋدا.
قازٸرگٸ جاعدايى تٶمەندەگٸدەي:
- 2 ەنەرگوبلوك تولىق دايىن, تاعى 2 ەنەرگوبلوكتا جٶندەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
- 13 قازاندىققا كٷردەلٸ جٶندەۋ اياقتالدى, 27 قازاندىق بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
- 8 تۋربينا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, 16 نىساندا جٶندەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
سونىمەن قاتار جوسپارلى اعىمداعى جٶندەۋ جۇمىستارى دا قاتار جٷرگٸزٸلۋدە – وعان بٷكٸل ەل بويىنشا قوسالقى جابدىقتاردىڭ 500-دەن استام بٸرلٸگٸ قامتىلعان.
ەلەكتر جەلٸلەرٸ جەنە جىلۋ ماگيسترالدارى
جەلٸلٸك ينفراقۇرىلىم بويىنشا دا كەشەندٸ جۇمىستار جالعاسۋدا:
- قازٸرگٸ ۋاقىتتا شامامەن 6,3 مىڭ شاقىرىم ەلەكتر بەرۋ جەلٸلەرٸ, 135 قوسالقى ستانسا جەنە 1 253 تاراتۋ پۋنكتٸ جٶندەلدٸ. جىل سوڭىنا دەيٸن بارلىعى 17 مىڭ شاقىرىمنان استام ەلەكتر بەرۋ جەلٸلەرٸن جەنە 3,4 مىڭنان استام تاراتۋ پۋنكتٸن جاڭارتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
- رەسپۋبليكا بويىنشا جوسپارلانعان 377 شاقىرىم قۇبىردىڭ 65 شاقىرىم جىلۋ جەلٸسٸ پايدالانۋعا دايىن. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تاعى 278 شاقىرىم بويىنشا جۇمىستار بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلۋدە. جۇمىستار بەلگٸلەنگەن كەستەگە سەيكەس ورىندالۋدا, جوسپاردان كەشٸگۋ جوق.
ٶڭٸرلەردٸڭ كليماتتىق ەرەكشەلٸكتەرٸ جەنە لوگيستيكا
قازاقستانداعى قىستىڭ ۇزاقتىعى ايماققا بايلانىستى ايتارلىقتاي ٶزگەرەدٸ. ەگەر وڭتٷستٸكتە جىلىتۋ ماۋسىمى شامامەن 151 كٷنگە سوزىلسا, سولتٷستٸكتە ول 222 كٷنگە جەتەدٸ. بۇل فاكتور باسىمدىقتاردى بەلگٸلەۋ كەزٸندە ەسكەرٸلەدٸ:
- ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك جەنە شىعىس ٶڭٸرلەرٸندە سۋىق اۋا رايى ەرتەرەك باستالادى. سوندىقتان بۇل ايماقتاردا جىلۋ جەلٸلەرٸنٸڭ دايىندىعى 1 قىركٷيەككە دەيٸن تولىق قامتاماسىز ەتٸلەدٸ, ال 15 قىركٷيەككە دەيٸن ستانسالارداعى نەگٸزگٸ جٶندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى.
- قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك جەنە باتىس بٶلٸكتەرٸندە جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋى نەعۇرلىم كەش مەرزٸمگە بەلگٸلەنەدٸ, سوندىقتان نىساندارداعى بارلىق نەگٸزگٸ جۇمىستاردى قىركٷيەك ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
قالىپتى اياز بولعان جاعدايدا مەملەكەت وتىن قورلارىن الدىن-الا كٶبەيتەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ قويمالارىندا شامامەن 3,5 ملن توننا كٶمٸر جيناقتالعان. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 8%-عا كٶپ. سونىمەن قاتار 143 مىڭ توننا مازۋت قورى دايىندالعان.
تۇرعىندار مەن كوممۋنالدىق سەكتوردىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ ٷشٸن جاڭا ماۋسىمعا 7,3 ملن توننا كٶمٸر قاجەت.
جانارماي جەتكٸزۋ مەسەلەلەرٸن بولدىرماۋ ٷشٸن ٷكٸمەت بٸرقاتار شارانى قاراستىردى:
1. «قازاقستان تەمٸر جولى» ۇك» اق وسى ماقساتتارعا شامامەن 18,3 مىڭ جارتىلاي ۆاگون بٶلدٸ. جەتكٸزۋ جۇمىستارى تۇراقتى تٷردە جەنە قاتاڭ بەلگٸلەنگەن كەستەگە سەيكەس جٷزەگە اسىرىلادى.
2. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق كەزەڭٸندە 15 تامىزدان باستاپ مەملەكەتتٸك ەنەرگەتيكالىق قاداعالاۋدىڭ باسشىلىعىمەن ارنايى رەسپۋبليكالىق شتاب ەكٸمدٸكتەرمەن ەرٸ كٶمٸر رازرەزدەرٸمەن بٸرلەسٸپ جاساندى تاپشىلىق جاساۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە باعانى كٶتەرۋ ەرەكەتتەرٸن توقتاتاتىن بولادى.
3. نەگٸزسٸز لوگيستيكالىق شىعىنداردى قوسپاعاندا, ەربٸر توننا كٶمٸردٸڭ ٶندٸرۋشٸ رازرەزدەن باستاپ ٶڭٸرلەردەگٸ قويمالارعا دەيٸنگٸ قوزعالىسىن اشىق باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تسيفرلىق قۇرالدار ەنگٸزٸلۋدە.
