«ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورى الماتى قالاسىندا «مەمس جٷيەسٸ: پروبلەمالار جەنە ونى شەشۋ جولدارى» اتتى ستراتەگييالىق ساراپتامالار سەسسيياسىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
شاراعا قۋانىش كەرٸمقۇلوۆ, قايىرعالي كٶنەەۆ, ەرلان نۇرپەيٸسوۆ سەكٸلدٸ وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, قوعامدىق جەنە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, مەسق باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى گٷلجان شايحىبەكوۆا, الماتى قالالىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ بٶلٸم جەتەكشٸسٸ لەيلا يمانعاليەۆا جەنە قوردىڭ ايماقتىق بەلسەندٸلەرٸ قاتىستى.
مەمس جٷيەسٸنٸڭ ماقساتى – حالىققا مەديتسينالىق كٶمەكتٸ قول جەتٸمدٸ ەتۋ ەرٸ مەملەكەتكە تٷسەتٸن قارجىلىق جٷكتەمەنٸ ازايتۋ. دەگەنمەن, قازٸر مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسىنا كٶپ قازاقستاندىقتاردىڭ كٶڭٸلٸ تولمايدى, ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمسٸزدٸگٸن ايتىپ جٷر.
2024 جىلدىڭ 7 اقپانىندا ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنٸڭ (مەمس) ٸسكە قوسىلعانىنا بەس جىل تولسا دا, مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسى جاقسارماعانىن, كٶپتەگەن قىزمەتتٸڭ ەلٸ دە قولجەتٸمسٸز ەكەندٸگٸن ايتقان. پرەزيدەنت «وسى جىلدار ٸشٸندە سالانىڭ بيۋدجەتٸ ەكٸ ەسەگە ٶسكەنٸنە قاراماستان, كٶپ جاعدايدا رەسۋرستار تيٸمسٸز جۇمسالادى» دەدٸ.
مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ پروبلەماسى ەسٸرەسە ساقتاندىرۋ جارناسىن تٶلەپ جٷرگەن ازاماتتار ٷشٸن ٶتە ٶزەكتٸ. مۇنى «ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورى جٷرگٸزٸپ جاتقان ەلەۋمەتتٸك مونيتورينگتٸڭ الدىن الا نەتيجەسٸ كٶرسەتٸپ وتىر. وعان قاتىسۋشىلاردىڭ 84% جارنا تٶلەپ, سول ٷشٸن ساپالى قىزمەت العىسى كەلەتٸن ازاماتتار.
دەگەنمەن, قازٸر حالىقتىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ ساپاسى مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸنە قاناعاتتانۋ دەڭگەيٸ تٶمەن:
• رەسپوندەنتتەردٸڭ جارتىسىنا جۋىعى (شامامەن 48%) جەكە مەديتسينا قىزمەتتەرٸن پايدالانۋعا مەجبٷر, تەك 35% (ٷشتەن بٸرٸ) – مەمس پوليسٸ بويىنشا ەمدەلەدٸ;
• مەمس قىزمەتتەرٸن پايدالانۋشىلاردىڭ شامامەن 25% عانا ساپاسىن جاقسى, ال 45% استامى ناشار دەپ باعالايدى, 20% جۋىعى مەمس قىزمەتتەرٸنٸڭ ساپاسىن قاناعاتتانارلىق دەپ سانايدى;
• تەك 15% جٷيەنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن «جاقسى جەنە ٶتە جاقسى» دەپ باعالاسا, شامامەن 30% «قولجەتٸمسٸز ەرٸ قولايسىز» دەپ باعالاعان, ال رەسپوندەنتتەردٸڭ قالعان ٷلەسٸ جٷيەنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن قولايلىلىعىن ورتاشا دەپ ەسەپتەيدٸ.
• رەسپوندەنتتەردٸڭ 60% جۋىعى مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ ساپاسى مەن قول جەتٸمدٸلٸگٸندە وڭ ٶزگەرٸستەردٸ بايقاماعانىن جازسا, شامامەن 15% مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ قول جەتٸمدٸلٸگٸ مەن ساپاسى كەرٸسٸنشە ناشارلاپ كەتتٸ دەپ باعالاعان.
ەلەۋمەتتٸك مونيتورينگ قاتىسۋشىلارى مەديتسينا سالاسىنىڭ قازٸرگٸ پروبلەمالارى رەتٸندە تٶمەندەگٸ مەسەلەلەردٸ كٶرسەتكەن:
• ۋچاسكەلٸك دەرٸگەرلەردٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ شامامەن 40% )
• دەرٸگەرلەر بٸلٸكتٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 30% استامى)
• تەگٸن ستوماتولوگييالىق قىزمەتتەردٸڭ بولماۋى (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 40% استامى)
• زاماناۋي مەديتسينالىق جابدىقتاردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ (سۇرالعانداردىڭ 30% استامى)
• مەمس جٷيەسٸنسٸز مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸ الا الماۋ (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ شامامەن 25%)
• 12% استامى - مەديتسينالىق مەكەمەنٸڭ تەحنيكالىق جەنە سانيتارلىق جاعدايىنىڭ ناشارلىعى
• شامامەن 10% دەرٸحانالاردىڭ قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەرمەن ناشار قامتىلۋىن اتاپ ٶتكەن.
ساۋالناماعا قاتىسقاندار مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنگەن كەزدە ەڭ جيٸ كەزدەسەتٸن قيىندىقتاردىڭ قاتارىنا مىنالاردى جاتقىزادى:
• ٷلكەن كەزەكتەر (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ جارتىسىنا جۋىعى)
• دەرٸگەرلەردٸڭ نەمقۇرايلىلىعى مەن دٶرەكٸلٸگٸ (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 30% استامى)
• بەيٸندٸ ماماننىڭ قابىلداۋىنا جازىلا الماۋ (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 25% استامى)
• تەگٸن ستوماتولوگييالىق قىزمەتتەردٸڭ بولماۋى (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 40% استامى)
• دەرٸگەرلەر قابىلداۋىنىڭ ناشار ۇيىمداستىرىلۋى مەن كولل-ورتالىقتارىنىڭ ناشار جۇمىسى (ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ ٷشتەن بٸرٸ اتاپ ٶتكەن)
• 20% استامى قاجەتتٸ اناليزدەردٸ ۋاقتىلى تاپسىرۋ مٷمكٸن ەمەستٸگٸن;
• 13% استامى قاجەتتٸ تەگٸن دەرٸ-دەرمەكتەردٸ الۋ قيىندىعىن;
• شامامەن 10% جەدەل جەردەمنٸڭ ناشار جۇمىسىن اتاپ ٶتسە.
• شامامەن 8% دەرٸگەرلەر قاتەلٸگٸمەن بەتپە-بەت كەلگەن.
ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ پٸكٸرٸنشە بۇل مەسەلەلەردٸڭ سەبەبٸ مىنالار بولۋى مٷمكٸن:
• مەملەكەت تاراپىنان قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ (20% استام)
• سالاداعى سىبايلاس جەمقورلىق (شامامەن 30%);
• دەرٸگەرلەر بٸلٸكتٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ (30% استامى);
• 40% جۋىعى مەمس جٷيەسٸ بويىنشا قىزمەت كٶلەمٸ تىم شەكتەۋلٸ دەپ ەسەپتەيدٸ;
• 20% استامى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جٷكتەمەسٸ تىم جوعارى دەپ ەسەپتەيدٸ;
• 10% -استامى دەرٸگەرلەردٸڭ جالاقىسى تٶمەن دەپ سانايدى;
• شامامەن 20% مەديتسينالىق مەكەمەلەر مەن مامانداردىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ تىم ەلسٸز جەنە دەرٸگەر قاتەلٸگٸ ٷشٸن جازا جۇمساق دەپ سانايدى.
ەلەۋمەتتٸك مونيتورينگتٸڭ الدىن الا نەتيجەلەرٸنٸڭ ماڭىزدى قورىتىندىسى – ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جارتىسى پروبلەمالاردىڭ باستى سەبەبٸ - ازاماتتاردىڭ ٶز قۇقىقتارىن بٸلمەۋٸ ەرٸ كٶرسەتٸلەتٸن مەديتسينالىق قىزمەتتەر جٶنٸندەگٸ اقپاراتتىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنەن دەپ سانايدى.
ستراتەگييالىق سەسسييانىڭ قورىتىندى قۇجاتىنا ساراپشىلاردىڭ مىنانداي ۇسىنىستارى ەنگٸزٸلدٸ:
• ەل ازاماتتارىنا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تٷرٸن (ىنتىماقتى نەمەسە ەرٸكتٸ) تاڭداۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ.
• مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ باعاسىن تٶمەندەتۋ. بۇل مٸندەتكە جاڭا مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋشٸلەردٸ تارتا وتىرىپ نارىقتاعى بەسەكەلەستٸكتٸ ارتتىرۋ ارقىلى جەتۋگە بولادى.
• ازاماتتارعا كەز كەلگەن مەديتسينالىق ۇيىمدا جەنە ولار ٷشٸن قولايلى كەز كەلگەن جەردە سكرينينگ قىزمەتٸن الۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارى بۇل قىزمەتتەردٸ ەربٸر قازاقستاندىققا تٸركەلگەن جەرٸ بويىنشا ەمەس, كەز كەلگەن ەمحانادا كٶرسەتۋٸ كەرەك.
• جەكەمەنشٸك مەديتسينالىق ۇيىمدارعا جٷگٸنگەن كەزدە ازاماتتاردىڭ مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا جيناق اقشاسىن پايدالانۋىنا مٷمكٸندٸك بەرۋ.
«ەدٸلەت جەنە ٶركەندەۋ» قورى ٶز جانىنان قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميسسيياسىنىڭ قۇرىلعانىن حابارلادى. كوميسسييا شارادا كٶتەرٸلگەن بارلىق ۇسىنىستى جيناقتاپ, ٷكٸمەتتٸڭ قاراۋىنا جٸبەرەدٸ.
