«Ádildik jáne Órkendeý» Qoǵamdyq qory Almaty qalasynda «MÁMS júiesi: problemalar jáne ony sheshý joldary» atty Strategiialyq saraptamalar sessiiasyn ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Sharaǵa Qýanysh Kerimqulov, Qaiyrǵali Kóneev, Erlan Nurpeiisov sekildi otandyq densaýlyq saqtaý salasynyń sarapshylary, qoǵamdyq jáne meditsinalyq uiymdardyń ókilderi, MÁSQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Gúljan Shaihybekova, Almaty qalalyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bólim jetekshisi Leila Imanǵalieva jáne Qordyń aimaqtyq belsendileri qatysty.
MÁMS júiesiniń maqsaty – halyqqa meditsinalyq kómekti qol jetimdi etý ári memleketke túsetin qarjylyq júktemeni azaitý. Degenmen, qazir meditsinalyq kómektiń sapasyna kóp qazaqstandyqtardyń kóńili tolmaidy, al densaýlyq saqtaý mekemeleriniń ókilderi saqtandyrý júiesiniń tiimsizdigin aityp júr.
2024 jyldyń 7 aqpanynda ótken Úkimettiń keńeitilgen otyrysynda memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesiniń (MÁMS) iske qosylǵanyna bes jyl tolsa da, meditsinalyq kómektiń sapasy jaqsarmaǵanyn, kóptegen qyzmettiń áli de qoljetimsiz ekendigin aitqan. Prezident «osy jyldar ishinde salanyń biýdjeti eki esege óskenine qaramastan, kóp jaǵdaida resýrstar tiimsiz jumsalady» dedi.
Meditsinalyq saqtandyrý problemasy ásirese saqtandyrý jarnasyn tólep júrgen azamattar úshin óte ózekti. Muny «Ádildik jáne Órkendeý» Qoǵamdyq qory júrgizip jatqan áleýmettik monitoringtiń aldyn ala nátijesi kórsetip otyr. Oǵan qatysýshylardyń 84% jarna tólep, sol úshin sapaly qyzmet alǵysy keletin azamattar.
Degenmen, qazir halyqtyń meditsinalyq qyzmetterdiń sapasy men qoljetimdiligine qanaǵattaný deńgeii tómen:
• Respondentterdiń jartysyna jýyǵy (shamamen 48%) jeke meditsina qyzmetterin paidalanýǵa májbúr, tek 35% (úshten biri) – MÁMS polisi boiynsha emdeledi;
• MÁMS qyzmetterin paidalanýshylardyń shamamen 25% ǵana sapasyn jaqsy, al 45% astamy nashar dep baǵalaidy, 20% jýyǵy MÁMS qyzmetteriniń sapasyn qanaǵattanarlyq dep sanaidy;
• tek 15% júieniń qoljetimdiligin «jaqsy jáne óte jaqsy» dep baǵalasa, shamamen 30% «qoljetimsiz ári qolaisyz» dep baǵalaǵan, al respondentterdiń qalǵan úlesi júieniń qoljetimdiligi men qolailylyǵyn ortasha dep esepteidi.
• Respondentterdiń 60% jýyǵy meditsinalyq qyzmetterdiń sapasy men qol jetimdiliginde oń ózgeristerdi baiqamaǵanyn jazsa, shamamen 15% meditsinalyq qyzmetterdiń qol jetimdiligi men sapasy kerisinshe nasharlap ketti dep baǵalaǵan.
Áleýmettik monitoring qatysýshylary meditsina salasynyń qazirgi problemalary retinde tómendegi máselelerdi kórsetken:
• Ýchaskelik dárigerlerdiń jetispeýshiligi (saýalnamaǵa qatysqandardyń shamamen 40% )
• Dárigerler biliktiliginiń tómendigi (saýalnamaǵa qatysqandardyń 30% astamy)
• Tegin stomatologiialyq qyzmetterdiń bolmaýy (saýalnamaǵa qatysqandardyń 40% astamy)
• Zamanaýi meditsinalyq jabdyqtardyń jetispeýshiligi (suralǵandardyń 30% astamy)
• MÁMS júiesinsiz meditsinalyq qyzmetterdi ala almaý (saýalnamaǵa qatysqandardyń shamamen 25%)
• 12% astamy - meditsinalyq mekemeniń tehnikalyq jáne sanitarlyq jaǵdaiynyń nasharlyǵy
• Shamamen 10% dárihanalardyń qajetti dári-dármektermen nashar qamtylýyn atap ótken.
Saýalnamaǵa qatysqandar meditsinalyq kómekke júgingen kezde eń jii kezdesetin qiyndyqtardyń qataryna mynalardy jatqyzady:
• Úlken kezekter (saýalnamaǵa qatysqandardyń jartysyna jýyǵy)
• Dárigerlerdiń nemqurailylyǵy men dórekiligi (saýalnamaǵa qatysqandardyń 30% astamy)
• Beiindi mamannyń qabyldaýyna jazyla almaý (saýalnamaǵa qatysqandardyń 25% astamy)
• Tegin stomatologiialyq qyzmetterdiń bolmaýy (saýalnamaǵa qatysqandardyń 40% astamy)
• Dárigerler qabyldaýynyń nashar uiymdastyrylýy men koll-ortalyqtarynyń nashar jumysy (saýalnamaǵa qatysqandardyń úshten biri atap ótken)
• 20% astamy qajetti analizderdi ýaqtyly tapsyrý múmkin emestigin;
• 13% astamy qajetti tegin dári-dármekterdi alý qiyndyǵyn;
• Shamamen 10% jedel járdemniń nashar jumysyn atap ótse.
• Shamamen 8% dárigerler qateligimen betpe-bet kelgen.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń pikirinshe bul máselelerdiń sebebi mynalar bolýy múmkin:
• Memleket tarapynan qarjylandyrýdyń jetkiliksizdigi (20% astam)
• Saladaǵy sybailas jemqorlyq (shamamen 30%);
• Dárigerler biliktiliginiń tómendigi (30% astamy);
• 40% jýyǵy MÁMS júiesi boiynsha qyzmet kólemi tym shekteýli dep esepteidi;
• 20% astamy meditsina qyzmetkerleriniń júktemesi tym joǵary dep esepteidi;
• 10% -astamy dárigerlerdiń jalaqysy tómen dep sanaidy;
• Shamamen 20% meditsinalyq mekemeler men mamandardyń jumysyn baqylaý tym álsiz jáne dáriger qateligi úshin jaza jumsaq dep sanaidy.
Áleýmettik monitoringtiń aldyn ala nátijeleriniń mańyzdy qorytyndysy – saýalnamaǵa qatysýshylardyń jartysy problemalardyń basty sebebi - azamattardyń óz quqyqtaryn bilmeýi ári kórsetiletin meditsinalyq qyzmetter jónindegi aqparattyń jetkiliksizdiginen dep sanaidy.
Strategiialyq sessiianyń qorytyndy qujatyna sarapshylardyń mynandai usynystary engizildi:
• El azamattaryna meditsinalyq saqtandyrý túrin (yntymaqty nemese erikti) tańdaýǵa múmkindik berý.
• Meditsinalyq qyzmetterdiń baǵasyn tómendetý. Bul mindetke jańa meditsinalyq qyzmet kórsetýshilerdi tarta otyryp naryqtaǵy básekelestikti arttyrý arqyly jetýge bolady.
• Azamattarǵa kez kelgen meditsinalyq uiymda jáne olar úshin qolaily kez kelgen jerde skrining qyzmetin alý múmkindigin berý. Densaýlyq saqtaý organdary bul qyzmetterdi árbir qazaqstandyqqa tirkelgen jeri boiynsha emes, kez kelgen emhanada kórsetýi kerek.
• Jekemenshik meditsinalyq uiymdarǵa júgingen kezde azamattardyń mindetti meditsinalyq saqtandyrý aiasynda jinaq aqshasyn paidalanýyna múmkindik berý.
«Ádilet jáne Órkendeý» qory óz janynan Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý komissiiasynyń qurylǵanyn habarlady. Komissiia sharada kóterilgen barlyq usynysty jinaqtap, Úkimettiń qaraýyna jiberedi.
