ەلدە شەكتەۋ شارالارى ەنگٸزٸلگەنگە دەيٸن تۇراقتى تٷردە سالىق تٶلەگەنٸمەن, قازٸر وبەكتيۆتٸ سەبەپكە بايلانىستى نەسيەلەرگە قىزمەت كٶرسەتۋ بويىنشا كٷردەلٸ جاعدايعا تاپ بولعان جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن كەڭ اۋقىمدى نەسيە راقىمشىلىعىن جٷرگٸزۋ قاجەت. مۇنداي ۇسىنىس بٷگٸن مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا «حالىق كوممۋنيستەرٸ» فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتتارى اتىنان ٷكٸمەت باسشىسى اسقار مامينگە جولدانعان ساۋالدا ايتىلعان, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«پاندەميياعا بايلانىستى تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ, كارانتين جەنە لوكداۋن سەكٸلدٸ شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋ ۋاقىت كٶرسەتكەندەي, اۋرۋدىڭ ەرەكشە قارقىنمەن دامۋىن توقتاتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزگەن شەشٸم بولدى. وسى ورايدا «حالىق كوممۋنيستەرٸ» فراكتسيياسى بۇل شارالار جالدامالى جۇمىسشىلار مەن كەسٸپكەرلەردٸڭ كٸرٸسٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە نەمەسە جوعالۋىنا ەكەلگەنٸنە نازار اۋدارىپ وتىر. ەرينە, بۇل جاعداي ولارعا بايلانىستى ەمەس. بٸراق ەشكٸم حالىق پەن بيزنەستٸڭ قارجى ۇيىمدارى الدىنداعى مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ كٷشٸن جويعان جوق. كارانتين كەزٸندە شوب سالاسىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ كٷرت تٶمەندەدٸ: قوعامدىق تاماقتانۋ – 53, بٶلشەك ساۋدا – 45, كٶلٸك – 37 پايىز. بۇل كەسٸپكەرلەردٸڭ دە, ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ دە كەسٸپورىنداردى جابۋ, بانكروتتىق جارييالاۋ, بانكتەرمەن سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ سەكٸلدٸ تەۋەكەلٸن ارتتىرادى.
رەسمي مەلٸمەت بويىنشا, كارانتين كەزٸندە جۇمىسپەن قامتۋ ايماعىنان 4 ميلليون 200 مىڭ ادام شىعىپ قالدى. شىن مەنٸندە, جۇمىسسىزدىق 46 پايىزعا جەتتٸ. بۇل ەل تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەي. قازٸرگٸ داعدارىس تەك سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە ەڭبەك نارىعىنداعى تٶتەنشە جاعداي سيپاتىنا يە. تيٸسٸنشە, تٶتەنشە شارا قاجەت», - دەدٸ فراكتسييا اتىنان ساۋالدى جولداعان مەجٸلٸس دەپۋتاتى ايقىن قوڭىروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنتتٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قارىزدىق جٷكتەمەسٸن ازايتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋ, ياعني «كرەديتتٸك راقىمشىلىق» 2019 جىلى قوعام مەن قارجى ينستيتۋتتارىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. بٸراق 2020 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ميكروكرەديت كٶلەمٸ ايتارلىقتاي ٶستٸ. شوب-قا بەرٸلگەن ميكروكرەديت كٶلەمٸ 850 پايىزعا ارتتى. بۇل رەتتە نەگٸزگٸ بورىش نەمەسە ەسەپتەلگەن سىياقى بويىنشا مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك 283 پايىزعا جەتتٸ. جەكە تۇلعالار شاعىن نەسيەلەردٸ 145 پايىزعا ۇلعايتتى. مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك 332 پايىزعا ٶستٸ.
«بۇرىن ازاماتتار تۇرمىستىق تەحنيكا, قىمبات كيٸم ساتىپ الۋ, تٷرلٸ وتباسىلىق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ ٷشٸن نەسيە السا, شەكتەۋ شارالارى جاعدايىندا جەنە ودان كەيٸنگٸ كەزەڭدە ۋاقىتى ٶتٸپ كەتكەن نەسيەنٸ ٶتەۋگە, وقۋعا, ەمدەلۋگە, كيٸم مەن ازىق-تٷلٸككە قارىز الاتىن بولدى. قارجى ينستيتۋتتارى قارىز الۋشىلارعا تٶلەمدٸ كەيٸنگە قالدىرىپ تٶلەۋدٸ ۇسىندى. بٸراق پرەزيدەنت جارييالاعان موراتوريي مەرزٸمٸ قىركٷيەك ايىندا اياقتالادى. كوممۋنيستەر وعان دەيٸن قارىز الۋشىلار تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن قالپىنا كەلتٸرەدٸ دەگەنگە كٷمەنمەن قارايدى. مامانداردىڭ بولجامىنشا, 3 ميلليونعا جۋىق قازاقستاندىق شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە شوعىرلانعان. ەگەر جاڭا شەكتەۋ شارالارى ەنگٸزٸلمەسە, شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە شامامەن بٸر جىل بويى قالپىنا كەلۋ قاجەت بولادى. تٷرلٸ باعالاۋلارعا سەيكەس, شوب سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ 30-50 پايىزى جابىلادى دەپ كٷتٸلۋدە», دەدٸ ول.
دەپۋتاتتىڭ پايىمىنشا, شوب پەن قىزمەتكەرلەردٸڭ جوعارىدا اتالعان بارلىق پروبلەماسى قارىز بويىنشا دەفولت تەۋەكەلٸن ارتتىرادى.
«ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋى جاعدايىندا كٶپتەگەن ەلدەر تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستى, سالىقتىق, نەسيەلٸك امنيستييالار مەن دەمالىستاردى ىنتالاندىرۋ باعدارلامالارى نەگٸزٸندە حالىق پەن بيزنەستٸ قولداۋدىڭ تٷرلٸ شارالارىن قولدانىپ جاتىر. ناقتى نەمەسە مينيمالدى بازالىق كٸرٸس ەنگٸزٸلۋدە. قازاقستاندا داعدارىسقا قارسى جوسپار اياسىندا جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋدى ىنتالاندىراتىن شارالارعا دا ايتارلىقتاي قاراجات بٶلٸنەدٸ. ولار تاعى دا كوممەرتسييالىق بانكتەر مەن كۆازيمەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار ارقىلى جٸبەرٸلەدٸ. دەمەك ولارعا تاعى دا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ. الدىڭعى كەزەڭدەردەگٸ داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, «حالىق كوممۋنيستەرٸ» فراكتسيياسى باسىمدىقتى قايتا قاراۋدى جەنە جەكە تۇلعالار مەن شوب-تى قولداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى ۇسىنادى. ەلدە شەكتەۋ شارالارى ەنگٸزٸلگەنگە دەيٸن تۇراقتى تٷردە سالىق تٶلەگەن, جۇمىس ورىندارىن قۇرعان, قازٸر وبەكتيۆتٸ سەبەپكە بايلانىستى نەسيەلەرگە قىزمەت كٶرسەتۋ بويىنشا كٷردەلٸ جاعدايعا تاپ بولعان جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن كەڭ اۋقىمدى نەسيە راقىمشىلىعىن جٷرگٸزۋ قاجەت. ولار ٶمٸر سٷرۋگە قاراجات تاپپاي, قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قىسىمىنا ۇشىراۋى مٷمكٸن», - دەدٸ ايقىن قوڭىروۆ.
كوممۋنيستەر نەسيە راقىمشىلىعىن ەزٸرلەۋ اياسىندا بارلىق مٷددەلٸ تاراپتاردىڭ ٶكٸلدەرٸن تارتا وتىرىپ, مەملەكەتتٸك كوميسسييا قۇرۋدى, نەسيە اۋديتٸن جٷرگٸزۋدٸ, قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ مەن راقىمشىلىققا قاتىسۋشىلار ٷشٸن كريتەرييلەردٸ انىقتاۋدى ۇسىنادى.
«كوممۋنيستەر قارجىلاندىرۋ كٶزٸ ەكٸمشٸلٸك-شارۋاشىلىق قىزمەتكە جەنە سالىقتىق مانەۆرگە مەملەكەتتٸك شىعىستاردى وڭتايلاندىرۋدان بوساعان قاراجاتتى باعىتتاۋعا بولادى دەپ بولجايدى. اتاپ ايتقاندا, ازاماتتاردىڭ مۇراسىنا جەنە ٷستەمە كٸرٸستەرٸنە سالىق سالۋدى ەىدۇ ەلدەرٸنٸڭ دەڭگەيٸنە دەيٸن, ياعني 30 پايىزعا ارتتىرۋدى, جەكە تۇلعالاردىڭ اقشا اۋدارىمدارىنا سالىق سالۋدى ەنگٸزۋدٸ, كامپانييالاردىڭ تازا كٸرٸسٸن شەتەلگە سارالانعان سالىقپەن 10 پايىزعا دەيٸن شىعارۋدى, تۇرۋعا ارنالعان جىلجىمايتىن مٷلٸك وبەكتٸلەرٸنٸڭ سانى ٷشەۋ جەنە ودان دا كٶپ, ازاماتتاردىڭ ەكٸ جەنە ودان دا كٶپ نىساندارىنا كوممەرتسييالىق جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸڭ ەربٸر وبەكتٸسٸ ٷشٸن 2 ەسەلەنگەن كوەففيتسيەنتپەن ٸرٸ شەتەلدٸك تەحنولوگييالىق كومپانييالاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ تٷسٸمٸنەن 3 پايىزدىق تسيفرلى سالىق ەنگٸزۋدٸ ۇسىنادى», - دەدٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى.
