Elde shekteý sharalary engizilgenge deiin turaqty túrde salyq tólegenimen, qazir obektivti sebepke bailanysty nesielerge qyzmet kórsetý boiynsha kúrdeli jaǵdaiǵa tap bolǵan jeke jáne zańdy tulǵalar úshin keń aýqymdy nesie raqymshylyǵyn júrgizý qajet. Mundai usynys búgin Májilistiń jalpy otyrysynda «Halyq kommýnisteri» fraktsiiasynyń depýtattary atynan Úkimet basshysy Asqar Maminge joldanǵan saýalda aitylǵan, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Pandemiiaǵa bailanysty tótenshe jaǵdai rejimi, karantin jáne lokdaýn sekildi shekteý sharalaryn engizý ýaqyt kórsetkendei, aýrýdyń erekshe qarqynmen damýyn toqtatýǵa septigin tigizgen sheshim boldy. Osy oraida «Halyq kommýnisteri» fraktsiiasy bul sharalar jaldamaly jumysshylar men kásipkerlerdiń kirisiniń tómendeýine nemese joǵalýyna ákelgenine nazar aýdaryp otyr. Árine, bul jaǵdai olarǵa bailanysty emes. Biraq eshkim halyq pen biznestiń qarjy uiymdary aldyndaǵy mindettemeleriniń kúshin joiǵan joq. Karantin kezinde ShOB salasynda óndiris kólemi kúrt tómendedi: qoǵamdyq tamaqtaný – 53, bólshek saýda – 45, kólik – 37 paiyz. Bul kásipkerlerdiń de, olardyń qyzmetkerleriniń de kásiporyndardy jabý, bankrottyq jariialaý, banktermen sot isin júrgizý sekildi táýekelin arttyrady.
Resmi málimet boiynsha, karantin kezinde jumyspen qamtý aimaǵynan 4 million 200 myń adam shyǵyp qaldy. Shyn máninde, jumyssyzdyq 46 paiyzǵa jetti. Bul el tarihynda buryn-sońdy bolmaǵan deńgei. Qazirgi daǵdarys tek sanitarlyq-epidemiologiialyq qana emes, sonymen birge eńbek naryǵyndaǵy tótenshe jaǵdai sipatyna ie. Tiisinshe, tótenshe shara qajet», - dedi fraktsiia atynan saýaldy joldaǵan Májilis depýtaty Aiqyn Qońyrov.
Onyń aitýynsha, Prezidenttiń Qazaqstan Respýblikasy azamattarynyń qaryzdyq júktemesin azaitý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý, iaǵni «kredittik raqymshylyq» 2019 jyly qoǵam men qarjy institýttaryna oń áserin tigizdi. Biraq 2020 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda mikrokredit kólemi aitarlyqtai ósti. ShOB-qa berilgen mikrokredit kólemi 850 paiyzǵa artty. Bul rette negizgi borysh nemese eseptelgen syiaqy boiynsha merzimi ótken bereshek 283 paiyzǵa jetti. Jeke tulǵalar shaǵyn nesielerdi 145 paiyzǵa ulǵaitty. Merzimi ótken bereshek 332 paiyzǵa ósti.
«Buryn azamattar turmystyq tehnika, qymbat kiim satyp alý, túrli otbasylyq is-sharalardy ótkizý úshin nesie alsa, shekteý sharalary jaǵdaiynda jáne odan keiingi kezeńde ýaqyty ótip ketken nesieni óteýge, oqýǵa, emdelýge, kiim men azyq-túlikke qaryz alatyn boldy. Qarjy institýttary qaryz alýshylarǵa tólemdi keiinge qaldyryp tóleýdi usyndy. Biraq Prezident jariialaǵan moratorii merzimi qyrkúiek aiynda aiaqtalady. Kommýnister oǵan deiin qaryz alýshylar tólem qabilettiligin qalpyna keltiredi degenge kúmánmen qaraidy. Mamandardyń boljamynsha, 3 millionǵa jýyq qazaqstandyq shaǵyn jáne orta bizneske shoǵyrlanǵan. Eger jańa shekteý sharalary engizilmese, shaǵyn jáne orta bizneske shamamen bir jyl boiy qalpyna kelý qajet bolady. Túrli baǵalaýlarǵa sáikes, ShOB sýbektileriniń 30-50 paiyzy jabylady dep kútilýde», dedi ol.
Depýtattyń paiymynsha, ShOB pen qyzmetkerlerdiń joǵaryda atalǵan barlyq problemasy qaryz boiynsha defolt táýekelin arttyrady.
«Ekonomikanyń quldyraýy jaǵdaiynda kóptegen elder tutynýshylyq suranysty, salyqtyq, nesielik amnistiialar men demalystardy yntalandyrý baǵdarlamalary negizinde halyq pen biznesti qoldaýdyń túrli sharalaryn qoldanyp jatyr. Naqty nemese minimaldy bazalyq kiris engizilýde. Qazaqstanda daǵdarysqa qarsy jospar aiasynda jumyspen qamtýdy jáne ekonomikalyq belsendilikti qoldaýdy yntalandyratyn sharalarǵa da aitarlyqtai qarajat bólinedi. Olar taǵy da kommertsiialyq bankter men kvazimemlekettik institýttar arqyly jiberiledi. Demek olarǵa taǵy da qoldaý kórsetiledi. Aldyńǵy kezeńderdegi daǵdarysqa qarsy sharalardyń tájiribesin eskere otyryp, «Halyq kommýnisteri» fraktsiiasy basymdyqty qaita qaraýdy jáne jeke tulǵalar men ShOB-ty qoldaýǵa erekshe nazar aýdarýdy usynady. Elde shekteý sharalary engizilgenge deiin turaqty túrde salyq tólegen, jumys oryndaryn qurǵan, qazir obektivti sebepke bailanysty nesielerge qyzmet kórsetý boiynsha kúrdeli jaǵdaiǵa tap bolǵan jeke jáne zańdy tulǵalar úshin keń aýqymdy nesie raqymshylyǵyn júrgizý qajet. Olar ómir súrýge qarajat tappai, qarjy institýttarynyń qysymyna ushyraýy múmkin», - dedi Aiqyn Qońyrov.
Kommýnister nesie raqymshylyǵyn ázirleý aiasynda barlyq múddeli taraptardyń ókilderin tarta otyryp, memlekettik komissiia qurýdy, nesie aýditin júrgizýdi, qarjylandyrý kózderi men raqymshylyqqa qatysýshylar úshin kriteriilerdi anyqtaýdy usynady.
«Kommýnister qarjylandyrý kózi ákimshilik-sharýashylyq qyzmetke jáne salyqtyq manevrge memlekettik shyǵystardy ońtailandyrýdan bosaǵan qarajatty baǵyttaýǵa bolady dep boljaidy. Atap aitqanda, azamattardyń murasyna jáne ústeme kiristerine salyq salýdy EYDU elderiniń deńgeiine deiin, iaǵni 30 paiyzǵa arttyrýdy, jeke tulǵalardyń aqsha aýdarymdaryna salyq salýdy engizýdi, kampaniialardyń taza kirisin shetelge saralanǵan salyqpen 10 paiyzǵa deiin shyǵarýdy, turýǵa arnalǵan jyljymaityn múlik obektileriniń sany úsheý jáne odan da kóp, azamattardyń eki jáne odan da kóp nysandaryna kommertsiialyq jyljymaityn múliktiń árbir obektisi úshin 2 eselengen koeffitsientpen iri sheteldik tehnologiialyq kompaniialardyń jergilikti túsiminen 3 paiyzdyq tsifrly salyq engizýdi usynady», - dedi Májilis depýtaty.
