قر مەملەكەتتٸك حاتشىسى قىرىمبەك كٶشەرباەۆ جازىلبەك قۋانىشباەۆتىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان «قازاقستاننىڭ قوي شارۋاشىلىعى: ٶتكەنٸ, بٷگٸنٸ جەنە كەلەشەگٸ» تاقىرىبىندا ٶتٸپ جاتقان حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك ونلاين كونفەرەنتسيياعا قاتىستى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«قازٸر قاي-قايسىمىزعا دا وڭاي ەمەس. جاھاندىق داعدارىس بٸر جاعىنان, پاندەمييا ەكٸنشٸ جاعىنان قىسپاققا الىپ وتىر. بٸرسىپىرا ساراپشىنىڭ پايىمىنشا, جاھاندىق داعدارىستان جەكە-دارا مەملەكەتتەر وقشاۋلانىپ شىعىپ كەتۋٸ مٷمكٸن ەمەس. قازاقستان وسىنداي جاعدايدا نەگە ارقا سٷيەۋٸ تيٸس? داعدارىسپەن كٷرەستە قالاي ەرەكەت جاسايمىز? ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسى وسىنداي ساۋالدارعا ناقتى جاۋاپ بەرەدٸ. قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى وسى باعدارلامالىق باعدارلاماسى ارقىلى بٷكٸل قازاقستاندىق قوعامعا ٷندەۋ تاستاپ, داعدارىس سالقىنى ەلٸ دە ەسٸپ تۇرعان وسى شاقتا ۇلتتىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ەلدٸ ۇيىتاتىن مەسەلەنٸ ايقىنداپ بەردٸ. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, جاڭا زاماننىڭ ەرقيىلى شاقىرۋلارىنان, عالامدى جايلاعان داعدارىستان ساۋاتتى قورعانۋ ٷشٸن ەلباسى جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي قادام جاساۋدى ۇسىنادى. ال ونداعى باعدارلانعان باستى پرينتسيپ «ەڭبەك ەتسەڭ ەرٸنبەي, تويادى قارنىڭ تٸلەنبەي» دەگەن ىقىلىم زاماننان كەلە جاتقان قازاقى قاعيدامەن دٶپ كەلەدٸ. ەڭبەك دەگەن كەزدە بٸزدٸڭ ەسٸمٸزگە ەسٸمٸ قالىڭ جۇرتقا بەلگٸلٸ ازاماتتار ورالادى. سولاردىڭ اراسىندا بيىل تۋعانىنا 125 جىل تولىپ وتىرعان شوپان, مالشى, سەلەكتسيونەر, ەكٸ مەرتە سوتسياليستٸك ەڭبەك ەرٸ جازىلبەك قۋانىشباەۆتىڭ اتىن اتتاپ كەتە المايمىز», - دەگەن مەملەكەتتٸك حاتشى «دالا اكادەميگٸ» اتانعان شوپاننىڭ ٶمٸربايانىنا جان-جاقتى توقتالىپ ٶتتٸ.
جازىلبەك قۋانىشباەۆ 1896 جىلى 29 ناۋرىزدا جامبىل وبلىسىنىڭ مويىنقۇم اۋدانىنا قاراستى كٶكتەرەك اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1930 جىلى كەڭەس مال سەرٸكتەستٸگٸ قۇرىلعاندا وعان العاشقىلاردىڭ بٸرٸ كٸرٸپ, قوي باعادى. 1936-1957 جىلدارى كٶكتەرەك, ايدارلى كەڭشارلارىندا اعا شوپان بولىپ قاجىرلى ەڭبەك ەتەدٸ. 1936 جىلى تاڭداۋلى مالشىلار قاتارىندا الماتىدا اشىلعان قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى كٶرمەسٸنە قاتىسادى. وسى ساپاردان ورالىسىمەن مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ جۇمىسىنا كٸرٸسەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ قىلشىق جٷندٸ قويدى قاراكٶل قويمەن بۋدانداستىرۋ ٸسٸن جٷرگٸزەدٸ. ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىنان كەيٸن توقتاپ قالعان سەلەكتسييا جۇمىسىن قايتا جالعاستىرىپ, جاڭا قوي توبى – قۇندى ەلتٸرٸ بەرەتٸن قاراكٶل قويىن ٶسٸرەدٸ. ودان تٶل الۋ جەنە ەلتٸرٸ ساپاسىن جاقسارتۋ كٶرسەتكٸشٸ جىلدان-جىلعا ٶرلەيدٸ. 1947 جىلى ەر جٷز ساۋلىقتان 130 قوزى الادى. وسى ەڭبەگٸ ٷشٸن 1948 جىلى سوتسياليستٸك ەڭبەكەرٸ اتاعى بەرٸلەدٸ. ٶندٸرٸلگەن قاراكٶل ەلتٸرٸلەرٸ حالىقارالىق جەرمەڭكەلەردە, دەلي, بۋحارەست, نيۋ-يورك قالالارىندا جەنە اۋكتسيونداردا ٶتە جوعارى باعالانادى. وسى ٷزدٸك تابىسى ٷشٸن 1958 جىلى ەكٸنشٸ مەرتە سوتسياليستٸك ەڭبەك ەرٸ اتاعىن الدى. 1957-1965 جىلدارى قاراكٶل قويىن ٶسٸرۋدٸ دامىتۋ جولىنا باستاماشى بولادى. ەكٸ مەرتە رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسٸنە دەپۋتات بولىپ سايلاندى.
«ەڭبەكتٸڭ پايعامبارى, قارا جۇمىستىڭ قاھارمانى جازىبەك قۋانىشباەۆتىڭ ٶمٸرٸ مەن ٶنەگەسٸ ۇلتتىق يدەولوگييانىڭ بٸردەن-بٸر بٶلٸگٸنە اينالسا قۇبا-قۇپ دەيمٸز. ٶيتكەنٸ, ونىڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولى مەن ەڭبەگٸ ەلگە قىزمەت ەتۋدٸڭ ەرلٸككە پارا-پار ٷلگٸسٸ», - دەدٸ مەملەكەتتٸك حاتشى.
