جاستاردىڭ رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىعى - ۇلت بولاشاعى

فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن

حالىقتىڭ رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باستى باعىتتاردىڭ بٸرٸ, دەپ وتىر ماماندار.

قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا 20 ملن-نان استام حالىق تۇرسا, ونىڭ 10 ملن-نان استامى ەيەلدەر, 4 ملن-نان استام فەرتيلدٸ جاستاعى ەيەلدەر جەنە 6 ملن-نان استام بالالار. 15-17 جاستاعى جاسٶسپٸرٸمدەر سانى 987 450 (قىزدار-477 378, ۇلدار -501 072) بولسا, جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى ەرتە جىنىستىق قاتىناس 16,5 جاستى قۇرايدى. 

مامانداردىڭ ايتۋى بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا بوسانۋ سانى 37%-عا تٶمەندەدٸ جەنە تٷسٸك جاساۋ ٷلەسٸ 36%-عا تٶمەندەدٸ. جالپى العاندا, 15 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ جٷكتٸ قىزدار سانى 41%-عا ازايىپتى.   
سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ رەپرودۋكتيۆتٸ مٸنەز-قۇلقىن زەرتتەۋ نەتيجەسٸ بويىنشا, جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ كونتراتسەپتسييامەن قامتىلۋى تٶمەن, ياعني 30%-ى قۇراعان.

"مەملەكەت تاراپىنان حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ سالاسىنا قوماعاي قارجىلاندىرۋ, ماتەريالدىق جابدىقتاۋ بويىنشا ٷنەمٸ قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە. سونىمەن قاتار انا مەن بالانىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, ەلەۋمەتتٸك جەنە دەنساۋلىق جاعدايىن جاساۋ تۋرالى تٷرلٸ قورلار, كەڭەستەر مەن قوعامدىق ۇيىمدار جۇمىس ٸستەۋدە. حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان دا ٷنەمٸ پراكتيكالىق قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ. وسىعان قاراماستان, جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا بوسانۋ مەن تٷسٸك جاساتۋ, جىنىستىق جولمەن بەرٸلەتٸن ينفەكتسييالار, انا مەن بالا ٶلٸمٸ فاكتٸلەرٸ ورىن الۋدا. سوندىقتان بۇل سالا ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ قاجەت ەتەتٸن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالدى", -دەپ وتىر قر پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتى, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا مٷشەسٸ لەززات قالتاەۆا.

دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى جىل سايىن بٷكٸل ەلەمدە 15-19 جاس ارالىعىنداعى 12 ملن. قىز بالا انا اتاناتىن بولسا, ونىڭ 777 مىڭى - 15 جاسقا دەيٸنگٸ جاسٶسپٸرٸم ەكەنٸن مەلٸمدەپ وتىر.

"جىنىستىق قاتىناستىڭ ەرتە باستالۋى وسى سالاداعى بٸلٸمنٸڭ تٶمەندٸگٸمەن, كونتراتسەپتسييانىڭ قۇرالدارى مەن ەدٸستەرٸ تۋرالى ناشار بٸلۋمەن جەنە ولاردى جەتكٸلٸكسٸز قولدانۋمەن بٸرگە جاسٶسپٸرٸمدەردە جٷكتٸلٸكتٸڭ ٶسۋٸنە, تٷسٸك جاساتۋدىڭ كٶبەيۋٸنە جەنە جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىعىنىڭ ناشارلاۋىنا ەكەلەدٸ. سونىمەن قاتار, جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ جاسى نەعۇرلىم جاس بولسا, سوعۇرلىم ولار تٷسٸك جاساتادى. قىزدار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ رەپرودۋكتيۆتٸ فۋنكتسيياسى مەن سوماتيكالىق دەنساۋلىعىنىڭ بۇزىلۋى بالا تۋۋعا جەنە بولاشاقتا انا مەن نەرەستە ٶلٸمٸنٸڭ كوەففيتسيەنتتەرٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.ٶكٸنٸشكە وراي, قازاقستاندا تٷسٸك تٷسٸرۋ ەلٸ دە بالا تۋۋدى رەتتەۋدٸڭ كەڭ تارالعان تەجٸريبەسٸ بولىپ تابىلادى", -دەيدٸ لەززات جاڭىلىسقىزى.

ماماننىڭ سٶزٸنشە, ابورتتىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ — جىنىستىق زورلىق-زومبىلىقتان بولعان جٷكتٸلٸك, سەرٸكتەستٸڭ بالالى بولعىسى كەلمەۋٸ, اجىراسۋ, جۇمىسىنان ايىرىلۋ, سونداي-اق ەيەلدەردٸڭ رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ٷشٸن اقپاراتتىلىعى مەن ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸ.

رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىققا ەسەر ەتەتٸن فاكتورلار:ٶمٸر سالتى, ياعني سوزىلمالى سترەسس, فيزيكالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ تٶمەندٸگٸ, بەي-بەرەكەت جىنىستىق قاتىناس; جامان ەدەتتەر (الكوگولگە تەۋەلدٸلٸك), سۋسىندار, تەمەكٸ شەگۋ جەنە ەكولوگييا, تابيعي ورتانىڭ لاستانۋى مەن ەلەۋمەتتٸك ورتا, ياعني تٶمەن كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ, جۇمىسسىزدىق ەكەن.