رەجيسسەر ن.جاقىپبايدىڭ شىڭعىس حانى بۇعان دەيٸن ساحنالانىپ كەلگەن تاريحي تۇلعا تۋرالى تۋىندىلارعا مٷلدەم ۇقسامايدى.
جاستار تەاترىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل ون جىل تولىپ وتىر. شىعارماشىلىق ۇجىم ٷشٸن بۇل وقيعانىڭ مەنٸ دە, ماڭىزى دا ايرىقشا. مۇنى تٸلگە تيەك ەتۋدەگٸ سەبەپ, ش.ايتماتوۆ پەن ە.كەكٸلباەۆتىڭ «شىڭعىسحان» ەفساناسى ٶمٸرگە كەلگەلٸ بەرٸ دە وسىنشاما مەرزٸم ٶتكەن. ون جىل بۇرىن ەلوردا تٶرٸندە بوي كٶتەرگەن جاس تەاتردىڭ وسى تۋىندىمەن اشىلۋى سٸرە, تەگٸن بولماسا كەرەك-تٸ.
– «كەرەمەت جاڭالىق اشتىق دەپ ەسەپتەمەيمٸز, بٸراق جاستاردىڭ تالعامىنا ساي, سولاردىڭ تٸلٸندە, كٶپسٶزدٸلٸكتەن گٶرٸ وقيعانى ەرەكەتكە قاراي قۇرىپ, مۋزىكا مەن پلاستيكاعا باسىمدىق بەرٸپ جۇمىس ٸستەۋدەمٸز. قازٸرگٸ كومپيۋتەرمەن ٶسٸپ كەلە جاتقان جاستار «مەنٸڭ ەلٸمدە نەگە مەسكەۋدەگٸدەي, بولماسا ەۋروپانىڭ الۋان باعىتتاعى تەاترلارىنداي سان قىرلى تەاتر جوق? برودۆەي تەاترىنىڭ سپەكتاكلدەرٸندەي قويىلىمدى مەن نەگە ٶز ەلٸمنەن تاماشالاي المايمىن?» – دەپ نامىستانباسىن, ەلەمنەن ٸزدەيتٸن ەرەكشەلٸكتٸ ٶز ەلٸنەن, ۇلتتىق ٶنەرٸنەن تاپسىن دەگەن ماقسات ەر قويىلىمدى قولعا العان سايىن كٶكەيٸمٸزدە تۇرادى. ەرينە, بٸز قانشا ۇمتىلعانىمىزبەن, ەۋروپالىق, مەسكەۋلٸك تەاترلار بولا المايمىز, ەلەمدٸك كلاسسيكانى ساحنالاۋمەن باسى بٷتٸن شەتەلدٸك بولىپ كەتپەسٸمٸز تاعى انىق. قويىلىمدارىمىزدان بەرٸبٸر قازاقتىڭ يٸسٸ اڭقىپ تۇرادى», – دەيدٸ بۇل جٶنٸندە تەاتردىڭ كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ نۇرقانات جاقىپباي.
«…جارتى ەلەمدٸ جاۋلاعان جاھان ەمٸرشٸسٸن تٸزە بٷكتٸرگەن نەندەي كٷش?», «سوڭعى دەمٸ ٷزٸلگەنشە, اينالاسىن قاھارىمەن قالتىراتىپ كەلگەن ۇلى قاھاننىڭ اجالى ەلسٸز ەيەلدەن بولدى دەسە, سەنەر مە ەدٸڭٸز?», «ماڭدايعا جازىلعان تاعدىردان پەندە بٸتكەننٸڭ قاشىپ قۇتىلۋى مٷمكٸن بە?..»
ۇلى ەمٸرشٸ – شىڭعىس حاننىڭ تىلسىمعا تولى تالايلى تاعدىرىن وقيعا ٶزەگٸنە اينالدىرعان قويىلىم ٶمٸردٸڭ وسىنداي ٶزەكجاردى ساۋالدارىنا جاۋاپ ٸزدەيدٸ. ٶمٸر مەن ٶلٸم, نەپسٸ مەن سابىر, اقيقات پەن اڭىز اراسىنداعى ادام بالاسى تٷسٸنٸپ بولماس تىلسىم سىرلاردىڭ قاتپارلارىن اشۋعا ۇمتىلعان سۋرەتكەرلٸك ساراپتاۋدان رەجيسسەردٸڭ شىڭعىس حاندى ٶزگەشە كٶرۋگە, تۇلعا تاعدىرىن ٶزگەشە بايىپتاۋعا تالپىنعانىن كٶرەسٸز.
قويىلىم بۇعان دەيٸن بٸز تانىپ كەلگەن قاھارىنا مٸنگەن ات پەن تاق ٷستٸندەگٸ جەڭٸمپاز قاھان ەمەس, قاراپايىم ادامي سەزٸمدەردٸ سەرٸك ەتكەن: قۋانا وتىرىپ مۇڭايعان, سەنە وتىرىپ جەرٸنگەن, سٷيە وتىرىپ بەزٸنگەن پەندە شىڭعىس حاننىڭ كٷيكٸ تٸرلٸكتٸڭ كٷيبەڭٸنە شىرمالعان كٶڭٸل قاتپارلارىنان سىر قوزعايدى. جەنە ول بەينە اكتەر, مەملەكەتتٸك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەدٸل احمەتوۆتٸڭ ويىنىندا ٶزٸندٸك كٶركەمدٸك بيٸككە كٶتەرٸلگەن. سونىسىمەن دە سپەكتاكل كٶرەرمەنٸن بەي-جاي قالدىرمايدى. اللادان بەرٸلگەن شىبىن جان پەندە بٸتكەنگە: حانعا دا, قاراعا دا بٸردەي قىمبات, بٸردەي قاستەرلٸ ەكەندٸگٸن ۇعىناسىز. سٶيتٸپ, ادامزات تٸرٸدە ەشقاشان ٶلمەيتٸن ٶمٸردٸڭ وسىنداي ۇلى ساۋالدارىنا جاۋاپ تاپقانداي, جٷرەككە تيەرلٸك عالامات بٸر تولقىنىسپەن شىمىلدىق جاباسىز. ٶنەردٸڭ دٸتتەگەنٸ دە وسى عوي…
يە, «شىڭعىسحاننىڭ» مەرەيتويلىق ماۋسىمنىڭ باستى جاڭالىعىنا اينالۋى تاريحي زاڭدىلىق سەكٸلدٸ. جەڭٸمپاز جايلى شىعارمامەن تۋ تٸككەن تەاتر, كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن سول بايراقتى تٶمەن تٷسٸرمەي, ٶنەر الامانىندا دەيٸم جەڭٸمپاز بولىپ كەلەدٸ. ەسكە سالا كەتسەك, 2010 جىلى الماتىداعى ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ III حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆالٸندە اتالمىش قويىلىم «ٷزدٸك رەجيسسۋرا» جەنە «ٷزدٸك شىڭعىسحان رٶلٸ» اتالىمىنداعى قوس بٸردەي جٷلدەنٸ قانجىعاسىنا بايلاسا, وسى جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ برەست قالاسىندا ٶتكەن حالىقارالىق «بەلايا ۆەجا – 2016» فەستيۆالٸندە «ەڭ ەسەرلٸ قويىلىم» («زا زرەليششنوە ۆوپلوششەنيە پوەتيچەسكيح پريتچ») نوميناتسيياسىندا جەڭٸمپاز دەپ تانىلدى. بۇل – بايتاق ساپاردىڭ باسى عانا. الدا ەلٸ تالاي جەڭٸستەر كٷتٸپ تۇر…
نازەركە جۇماباي
استانا
.jpeg)