«تەمٸرقازىق» قوعامدىق قورى مەن حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامى بٸرلەسٸپ, قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتٸپ, جاڭا قۇبىلىستار مەن زاماناۋي ۇعىمدارعا ۇلتتىق سيپاتتاعى بالاما تابۋدى كٶزدەيتٸن «جاڭا سٶز» جوباسىن ٸسكە قوستى. جوبا تۋرالى كەلٸسٸمگە «تەمٸرقازىق» قورىنىڭ تٶراعاسى ەليحان بايمەنوۆ پەن حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتٸ راۋان كەنجەحانۇلى قول قويدى.
جوبانىڭ ماقساتى – قازاق تٸلٸنٸڭ لەكسيكالىق قورىنا ۇلتتىق سيپاتتاعى جاڭا سٶزدەر مەن سالالىق تەرميندەردٸڭ ۇتىمدى بالاماسىن ەنگٸزۋ. بۇل باستاما قازٸرگٸ جاھاندانۋ دەۋٸرٸندە ەرەكشە ٶزەكتٸ بولىپ وتىر. سەبەبٸ كٷن سايىن تٸلٸمٸزگە جاڭا تەحنولوگييالار, ەلەۋمەتتٸك قۇبىلىستار مەن تۇرمىستىق زاتتارعا بايلانىستى جاڭا اتاۋلار كٸرٸپ جاتىر. كٶپ جاعدايدا ول سٶزدەر مەن ۇعىمداردىڭ قازاقشا بالاماسى تولىق قالىپتاسپاعان. تەرمينكوم بەكٸتكەن 140 مىڭنان اسا تەرميننٸڭ بٸر بٶلٸگٸ حالىق اراسىندا قولدانىسقا ەنبەي قالعانى بەلگٸلٸ. سول سەبەپتٸ «جاڭا سٶز» جوباسى سٶزدٸك قوردى بايىتۋعا, سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ ٶز ەلەۋەتٸ ارقىلى تٸلٸمٸزگە جاڭا اتاۋلاردى قوسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جاڭا سٶز» – تٸلدٸڭ قولدانىس ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا ارنالعان جالپىحالىقتىق جوبا. ۇلت تٸلٸنٸڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸ ونىڭ جاڭا سٶزدەر مەن تٷرلٸ قۇبىلىستارعا اتاۋ بەرۋ قابٸلەتٸنە بايلانىستى. وسى جوبا ارقىلى تەك تٸل ماماندارى عانا ەمەس, قاراپايىم حالىق تا سٶز جاساۋ پروتسەسٸنە قاتىسىپ, قازاق تٸلٸنٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسا الادى.
جوبا til.kz پلاتفورماسىندا ٶتەدٸ. مۇندا قولدانۋشى ٶزگە تٸلدەگٸ سٶزدٸڭ قازاق تٸلٸندەگٸ بالاماسىن ٸزدەي الادى, ەگەر دايىن نۇسقاسى بولماسا, ٶز ۇسىنىسىن ەنگٸزٸپ, قوعامدىق تالقىعا شىعارادى. سونىمەن قاتار, قازاق تٸلٸندە بالاماسى جوق ۇعىمنىڭ سيپاتتاماسىن مەتٸن, فوتو, اۋديو نەمەسە بەينە فورماتىندا جولداپ, جاڭا اتاۋ تابۋعا مٷمكٸندٸك الادى. ەربٸر ۇسىنىس ساراپتامادان ٶتٸپ, كٶپشٸلٸك داۋىس بەرۋ ارقىلى ەڭ قولايلى نۇسقا تاڭدالادى. جەڭٸمپازدار ارنايى ماراپاتتالادى.
جوبا بٸرنەشە كەزەڭدە جٷزەگە اسادى. الدىمەن جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, پورتالدىڭ تەحنيكالىق مٷمكٸندٸكتەرٸ جاساقتالدى. ەندٸ جاڭا سٶزدەردٸ جيناقتاۋ, بايقاۋ ٶتكٸزۋ, ساراپتاۋ جەنە كٶپشٸلٸك تالقىسىنا ۇسىنۋ جالعاسادى. الداعى ۋاقىتتا ارنايى ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرىلىپ, ايماقتارداعى حالىقتىق سٶز قولدانىستارى زەرتتەلەدٸ. شەتەلدەگٸ قازاق دياسپوراسىن دا وسى جۇمىسقا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. جينالعان سٶزدەر قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە قاراستى تەرمينولوگييا كوميسسيياسىنىڭ قاراۋىنا جولدانىپ, رەسمي بەكٸتٸلۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلادى.
جاڭا سٶزدەردٸڭ اۋدارماسى جٷيەلٸ, قۇبىلىستىڭ مەنٸن اشۋعا بارىنشا قابٸلەتتٸ, جازۋعا ىڭعايلى بولۋى شارت. بۇل رەتتە مەدەنيەت, اقپاراتتىق تەحنولوگييالار, مەديتسينا, ەكونوميكا, قارجى جەنە ساۋدا سالالارىنداعى ٶزگەرٸستەر ەسكەرٸلەدٸ. جوبا بارىسىندا كالكاسىز, قازاق تٸلٸنٸڭ بايىرعى قورىنان الىنعان اتاۋلارعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ, سونداي-اق, تٷركٸ تٸلدەرٸمەن سالىستىرمالى زەرتتەۋلەر جاسالىپ, عىلىم تٸلٸن انا تٸلٸندە دامىتۋ تەجٸريبەسٸ قولدانىلماق.
«تٸلدٸڭ يەسٸ – حالىق. ەندەشە سٶزدٸك قوردى مولايتۋدا ۇلتتىڭ ٶز ەلەۋەتٸن تولىق پايدالانۋ – ٶمٸر مەن زامان تالابى. «جاڭا سٶز» جوباسى وسى باعىتتاعى باستاما», – دەدٸ «تەمٸرقازىق» قورىنىڭ تٶراعاسى ەليحان بايمەنوۆ.
«تٸل – تٸرٸ ورگانيزم. ول ٷنەمٸ ٶزگەرٸپ وتىرادى. بۇل تەك قازاق تٸلٸنە عانا ەمەس, جالپى تٸلگە قاتىستى قۇبىلىس. سەبەبٸ جاھاندانۋ پروتسەسٸ ٶتە قارقىندى جٷرٸپ جاتىر. جاھاندانۋ زامانىندا جاڭا قۇبىلىستارعا قازاقى بالاما تابۋ – سٶزدٸك قوردى بايىتۋدىڭ جولى. «جاڭا سٶز» جوباسى وسىعان ٷلەس قوسۋدى كٶزدەيدٸ», – دەدٸ حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتٸ راۋان كەنجەحانۇلى.
جاڭا سٶز, جاڭا تٸل ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا قازاق تٸلٸن بٸلەتٸن كەز كەلگەن جاناشىر قاتىسا الادى. جوبا تۋرالى تولىق اقپاراتتى «تەمٸرقازىق» قوعامدىق قورىنىڭ رەسمي پاراقشالارىنان جەنە حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامىنىڭ til.kz پورتالىنان, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ qazaq.tili_qogamy پاراقشاسىنان تابۋعا بولادى.
انىقتاما
«تەمٸرقازىق» قوعامدىق قورى – ۇلتتىق زيياتكەرلٸك پەن مەدەني-اعارتۋ باعىتىنداعى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋشى ۇيىم. ۇلتتىق ەلەۋەت پەن بٸرەگەيلٸكتٸ دامىتۋ جەنە ساقتاۋعا ارنالعان تٷرلٸ ٸس-شارالار ۇيىمداستىرۋمەن اينالىسادى.
حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامى – 35 جىلدىق تاريحى بار ەلٸمٸزدەگٸ ٸرگەلٸ قوعامدىق ۇيىمداردىڭ بٸرٸ. قازاق تٸلٸندەگٸ مازمۇن قورىن ارتتىرۋ, بٸلٸم جٷيەسٸنە ەدٸستەمەلٸك قولداۋ كٶرسەتۋ, تٸلدٸ دامىتۋدا IT-شەشٸمدەردٸ ۇتىمدى قولدانۋ باعىتتارىنداعى جوبالار مەن ٸس-شارالاردى جٷزەگە اسىرادى. 2024 جىلى حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق دەڭگەيدە 30-دان اسا شارا ٶتكٸزدٸ.
