ەلباسى قازاقستاننىڭ التىن تەجٸ اتاعان شىعىس قازاقستان ەلٸمٸزدەگٸ جاڭا يندۋسترييالاندىرۋ دەۋٸرٸنٸڭ العاشقى قادامى جاسالعان ايماق بولۋىمەن ەرەكشە. قازاقستانداعى 30 سەرپٸندٸ جوبانىڭ بٸرٸ - «جاڭا مەتاللۋرگييا» جوباسى ٶسكەمەندەگٸ «قازتسينك» كومپانيياسىندا وسىدان سەگٸز جىل بۇرىن العاش قولعا الىنىپ, 2010 جىلى وبلىس ورتالىعىندا دٷنيە جٷزٸندەگٸ ەڭ وزىق تەحنولوگييامەن سالىنعان مىس زاۋىتى ٸسكە قوسىلىپ, ەلدەگٸ ەڭ بٸرٸنشٸ سەرپٸندٸ يندۋسترييالىق جوبالاردىڭ بٸرٸ جٷزەگە اسىرىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ساپاسى اسا جوعارى مىس ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەن جاڭا زاۋىتقا «جاڭا مەتاللۋرگييا» - قازاقستاندا باستالىپ جاتقان يندۋسترييالىق ساياساتتىڭ جارقىن مىسالى, يندۋسترييالاندىرۋ جولىمەن الىنعان قازاقستاندىق ەڭ العاشقى جاڭا, تٷپكٸ ٶنٸم» دەگەن باعا بەردٸ.
قازٸرگٸ كٷنٸ وبلىستىڭ يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنا سوماسى 1 تريلليون 159,9 ملرد. تەڭگە بولاتىن 82 جوبا ەنگٸزٸلٸپ وتىر. جوبالاردىڭ 75 پايىزى جوعارى قايتارىمدى. ايماقتىڭ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸگٸن ايقىن كٶرسەتٸپ وتىرعان بۇل جوبالار 19 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەك. ٶتكەن جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى يندۋسترييالىق جوبالاردىڭ 27-سٸ 90 پايىزدان جوعارى قۋاتىندا جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن كٶرسەتٸپ وتىر. توعىز جوبا نەگٸزگٸ قۋاتىنىڭ 50-90 پايىز كٶلەمٸندە, ەكٸ جوبا جارتىلاي قۋاتىندا جۇمىس ٸستەپ جاتىر.
يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋى كەزەڭٸنەن باستاپ ٶڭٸردە 236 ملرد. تەڭگەنٸڭ 48 جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ, جەتٸ مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. كارتاعا ەنگٸزٸلگەن جوبالار بويىنشا بيىلعى جىلدىڭ التى ايى ٸشٸندە 83,3 ملرد. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلٸپ, بيۋدجەتكە 3,7 ملرد. تەڭگەنٸڭ سالىعى مەن تٶلەمٸ تٷسكەن.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ٸشٸندە, ەسٸرەسە يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى قولعا الىنعان يندۋسترييالدى-يننوۆاتسييالىق ستراتەگييامىزدىڭ جٷزەگە اسقان العاشقى بەسجىلدىعىندا ەلٸمٸزبەن بٸرگە وبلىستا جٸٶ كٶرسەتكٸشٸ ۇلعايىپ, ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمنٸڭ شەتەلگە ەكسپورتتالۋى ارتتى. وبلىستاعى «قازتسينك», «ٶسكەمەن تمك» سيياقتى ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ تٷپكٸ ٶنٸمدەرٸ, «ازييا اۆتو», «سەماز», «ٶسكەمەن قۇس فابريكاسى», ٶسكەمەن ارماتۋرا زاۋىتى, «قازاقتسەمەنت» ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتىپ, قايتا جاراقتاندىرىلعان تاعى دا باسقا شاعىن جەنە ورتا كەسٸپورىنداردىڭ جاڭا ٶنٸمدەرٸ, جوعارى تەحنولوگييالى ٶندٸرٸستەرٸ ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا, ەلەۋمەتتٸك جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا ٷلكەن ىقپال ەتتٸ. جىل سايىن اشىلىپ جاتقان, زاماناۋي جاڭا تەحنولوگييالارعا كٶشٸپ جاتقان مۇنداي كەسٸپورىندار تۋرالى گازەت بەتٸندە «يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى» اتتى ايدارمەن ٷنەمٸ جازىلىپ كەلەدٸ.
وبلىستىڭ يندۋسترييالاندىرۋدىڭ جاڭا دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلۋٸنە ايماقتاعى كەسٸپورىنداردىڭ يننوۆاتسييالىق جوبالارى ايرىقشا سەرپٸن بەرٸپ وتىر. قازاقستان پرەزيدەنتٸ تاپسىرىپ وتىرعان يننوۆاتسييالىق ٶندٸرٸستەر قۇرۋ, جاڭا باستامالاردى قولداۋ شارالارى تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا قول جەتٸپ وتىرعان ەڭ باستى ەكونوميكالىق جەتٸستٸكتەردٸڭ, قۇندىلىقتاردىڭ بٸرٸ دەپ ايتۋىمىزعا بولادى. كەز كەلگەن ۇجىم, كەسٸپورىن, ٶڭٸردەگٸ كەز كەلگەن كەسٸپكەر ٶزٸنٸڭ جاڭا باستاماسىن, كەسٸبٸن ۇسىنىپ, اشىپ قانا قويماي, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرٸپ وتىر. بىلتىر شىعىس قازاقستان كەسٸپورىندارىنىڭ يننوۆاتسييالىق بەلسەندٸلٸگٸ رەسپۋبليكالىق ورتا كٶرسەتكٸشتەن تٶرت پايىزعا جوعارى بولدى. بٸزدٸڭ وبلىس يننوۆاتسييالىق بەلسەندٸلٸگٸ جاعىنان استانا مەن الماتىدان كەيٸنگٸ ٷشٸنشٸ ورىندا تۇر. بۇل - ايماقتا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶركەندەۋٸنە العىشارت بولىپ وتىرعان سۇرانىسقا ساي جاڭا ٶنٸمدەردٸڭ شىعارىلىپ جاتۋىنىڭ, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جاڭا ٶندٸرٸستەردٸڭ اشىلىپ وتىرۋىنىڭ, تىڭ يدەيالار مەن بولاشاعى باياندى جوبالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىعىنىڭ جارقىن دەلەلٸ.
ايماقتا يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىن تيٸمدٸ جٷرگٸزٸپ, ەكونوميكانى ٶركەندەتۋگە ەلەۋەتتٸ ينۆەستورلار ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارىن شيراتىپ, ينۆەستيتسييالىق جاعدايدى جاقسارتۋ ٷشٸن قاڭتار ايىندا وبلىس ەكٸمٸنٸڭ نۇسقاۋىمەن ينۆەستيتسييا تارتۋ جٶنٸندەگٸ ايماقتىق كەڭەس قۇرىلدى. قازٸر كەڭەس ٶڭٸردەگٸ ەزٸر تۇرعان جوبالارعا قارجى سالاتىن بيزنەسمەندەرمەن, كومپانييالارمەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋمەن قاتار جاڭا جوبالار دايارلاۋ باعىتىندا جۇمىس ٸستەپ جاتىر. جاڭا يندۋسترييالاندىرۋدىڭ جارقىن جولى باستالعان شىعىستا ەل ەكونوميكاسىن ٶركەندەتەر جوبالار يندۋسترييالاندىرۋدىڭ ەكٸنشٸ بەسجىلدىعىندا دا ازايماق ەمەس.
جانارگٷل كٶكەناي, "ديدار" گازەتٸ
