قازاقستاننىڭ جاڭا ەلٸپبي جوباسىنىڭ مۇراتى – قازاق تٸلٸن جاڭعىرتۋ تالابىنان, قازاق ەلٸن مەكەندەگەن ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ تولەرانتتىلىق قاعيداتتارىنان تۋىندايدى. بۇل تۋرالى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى, قر ۇعا اكادەميگٸ ەرلان سىدىقوۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«سونىمەن بٸرگە مۇندا وتاندىق تٸل بٸلٸمٸ اكادەمييالىق مەكتەبٸنٸڭ ۇستانىمى مەن باي تەجٸريبەسٸ ەسكەرٸلگەن. قوعامداعى تٷرلٸ بۋىن اراسىنداعى تالاپ-تٸلەك - اعا بۋىننىڭ پاراساتى مەن جاس بۋىننىڭ جاڭاشىلدىعى ٷيلەسكەن. بٸز, جوعارى مەكتەپ ٶكٸلدەرٸ, سونىڭ ٸشٸندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ عالىمدارى, ەلگە ورتاق ٸسكە بٸرٸنشٸ كٷننەن ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتٸمٸزبەن اتسالىستىق. بٸلٸكتٸ ماماندارىمىز جاۋاپتى تٸل ورتالىقتارىمەن بٸرگە فونولوگييا, ورفوگرافييا, گرامماتولوگييا قاعيداتتارىن قاتاڭ ۇستاندى. ەڭ باستىسى, تٸل – تەك كوممۋنيكاتسييا قۇرالى ەمەس, سان عاسىرلىق مەدەنيەت كودىنىڭ كٶرٸنٸسٸ, رۋحاني قازىنانىڭ ارقاۋى رەتٸندە قاراستىرىلدى. وسىعان ساي قازاق ەلٸپبيٸنٸڭ تەك-تامىرىنداعى تابيعيلىق, ٶسٸمتالدىق, جاسامپازدىق نەگٸزدەر ەسكەرٸلدٸ», - دەدٸ ە. سىدىقوۆ.
رەكتوردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ەلٸپبي جوباسى بٸلٸم الۋشىلار مەن بٸلٸم بەرۋشٸلەردٸڭ ورتاسىندا, عىلىمي-شىعارماشىلىق ٷدەرٸستە سىنامادان – اپروباتسييادان ٶتتٸ. قوعامدا تالاس تۋدىرعان قايسىبٸر ەرٸپتەر ەبدەن جەتٸلدٸرٸلٸپ, كٶز, بەينە, جاد, سالىستىرۋ قالپىنا سالىنىپ, جان-جاقتى تالداندى.
«جاڭا ەلٸپبي نۇسقاسىندا سىن دا, سۇرانىس تا ەسكەرٸلگەن. بۇل – تابيعي ٷدەرٸس. تٸلشٸ عالىمدار, تەجٸريبەلٸ وقىتۋشى-مۇعالٸمدەر قاۋىمى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ: «تٸل ماماندارى جاڭا ەلٸبيدٸ جەتٸلدٸرۋٸ كەرەك!» تاپسىرماسىنىڭ ٷدەسٸنەن شىقتى دەۋگە نەگٸز بار», - دەدٸ عالىم.
«وسى رەتتە مامان دايارلايتىن, عىلىمي مەكتەپ قالىپتاستىراتىن جاۋاپتى ورىندار مەن مەكەمەلەر مىنانى ەسكەرسە دەيمٸز: تٸل دە, ەلٸپبي دە – جاندى اعزا. ول جەتٸلۋ ٷستٸندە دامي بەرەدٸ. سوندىقتان ەندٸگٸ جەردە تازا تٸلدٸك, ورفوگرافييالىق پروبلەمالاردى بٸرىڭعاي كەسٸبي ورتادا, عىلىمي جۋرنالداردا تالقىلاۋدى تەجٸريبەگە قايتا ەنگٸزسەك.
اتاپ ايتقاندا, عىلىمنىڭ باستى قاعيداتى – نورمالاۋ ياكي بٸرٸزدەندٸرۋ. بٸزدٸڭشە, وسىعان دەيٸن سىنالعان ديگراف, اكۋت ت.ب. ەلٸپبيلٸك ەرەكشەلٸكتەر – نورمالانۋ جولىنداعى ٸزدەنٸستەر. جالپى قاۋىمعا تٷسٸنٸكتٸ بولۋ ٷشٸن وسى جاعىن باسا ايتساق. بۇدان بٶلەك, بٸزدە كلاسسيكالىق تٸل بٸلٸمٸ عىلىمىنىڭ ماماندارى جىلدان-جىلعا ازايىپ بارادى. كەمدٸ تولىقتىرۋ جەنە باردى ارتتىرۋ ٷشٸن «تٸل عىلىمى» اتتى كەشەندٸ باعدارلاما قابىلداۋدى ۇسىنامىز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەرلان سىدىقوۆ.
ايتا كەتەيٸك, ٶتكەن اپتادا قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار مامين قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ.
ەلٸپبيدە حالىقارالىق تەجٸريبەدە قولدانىستا بار ۋملياۋت ( ̈ ), ماكرون ( ˉ ), سەديل ( ̧), برەۆيس ( ̌ ) دياكريتيكالىق تاڭبالارى قولدانىلعان. ەلٸپبي قازاق تٸلٸنٸڭ جازۋ دەستٷرٸندە ورنىققان «بٸر دىبىس – بٸر ەرٸپ» پرينتسيپٸنە تولىق سەيكەس كەلەدٸ. جاڭا ەلٸپبيگە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشۋ 2023 جىلدان باستاپ 2031 جىل ارالىعىندا جوسپارلانىپ وتىر.
