اقىن, اكتيور, "ەرەن ەڭبەگٸ ٷشٸن" مەدالٸنٸڭ يەگەرٸ, باتىس قازاقستان وبلىستىق حاديشا بٶكەەۆا اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى قۋانىش اماندىقپەن سۇحباتتاسۋدىڭ سەتٸ تٷستٸ.
ول وي ەركٸندٸگٸن سٶزبەن بەينەلەدٸ, قازاقتىڭ قايسار مٸنەزٸن سان قيلى وبرازبەن كٶرسەتتٸ. قوس ٶنەردٸڭ تٸزگٸنٸن قاتار ۇستاعان جاننىڭ ٸشكٸ ەلەمٸنە ٷڭٸلگٸڭٸز كەلسە, بٸزدٸ وقىڭىز...
***
قۋانىش اماندىق - 1972 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسى قاراتٶبە اۋدانىنداعى قوسكٶل اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. 1997 جىلى دەۋلەتكەرەي اتىنداعى باتىس قازاقستان ٶنەر ينستيتۋتىنىڭ ەۋەسقوي تەاتر رەجيسسەرٸ ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەن.
يران-عايىپتىڭ «ماحامبەت» تراگەديياسىنداعى ماحامبەتتٸڭ, ا. كاميۋدٸڭ «كاليگۋلا» تراگەديياسىندا كاليگۋلانىڭ, ي. شپريتستٸڭ «كەنتاۆر مەن قىز» قويىلىمىندا كەنتاۆردىڭ, ت. ەبدٸكوۆتىڭ «بٸز ٷشەۋ ەدٸك» دراماسىندا مۇراتتىڭ, ر. وتارباەۆتىڭ «حان جەڭگٸر» قويىلىمىندا ماحامبەتتٸڭ, ش. مۇرتازانىڭ «نوقتاعا باسى سىيماعان» دراماسىندا باۋىرجاننىڭ, گ. گريگوريننٸڭ «اتىڭ ٶشسٸن گەروسترات!» تراگيكومەديياسىندا گەروستراتتىڭ, ن. پتۋشكينانىڭ «تاستاما مەنٸ» مۇڭدى كومەديياسىندا ۆاديمنٸڭ, ت. دجيۋدجەنوگلۋدىڭ «كٶشكٸن» ميستيكاسىندا ەركەكتٸڭ,
ا. ۆولوديننٸڭ «قوس جەبە» دراماسىندا قالقانقۇلاقتىڭ, تاۋپىق ەل-حەكٸمنٸڭ «سۇلتاننىڭ ساسقانى-اي» كومەديياسىندا سۇلتاننىڭ بەينەسٸن ساحناعا شىعاردى.
2008 جىلى اقتاۋ قالاسىندا ٶتكەن حV رەسپۋبليكالىق قازاقستان تەاترلارى فەستيۆالٸندە «كاليگۋلا» تراگەديياسىنداعى باس رولدەگٸ ويىنىمەن «ەڭ ٷزدٸك ەر ادام بەينەسٸ» جٷلدەسٸن جەڭٸپ الدى.
2011 جىلى "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە 20 جىل" مەرەكەلٸك مەدالٸمەن ماراپاتتالعان.
2013 جىلى تەاتردىڭ 20 جىلدىعىنا وراي وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ستەپەنديياسىنىڭ يەگەرٸ اتانعان.
2015 جىلى قر پرەزيدەنتٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.
و. بٶكەي اتىنداعى كٶركەمسٶز وقۋ شەبەرلەرٸ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ جەنە بٸرقاتار مٷشەيرالاردىڭ جەڭٸمپازى. تەاتر قايراتكەرلەرٸ وداعىنىڭ مٷشەسٸ.
تاڭەرتەڭ
- فيودور دوستوەۆسكييدٸڭ شىعارماشىلىعى ٶزٸن كٷنەھار سەزٸنگەن سەتتەن باستاۋ الىپتى. سٸزدٸڭ شىعارماشىلىعىڭىزدىڭ باستاۋىندا نە تۇر?!
- اشۋ. كەدٸمگٸ وڭ-سولىن بٸلمەيتٸن ون جاستاعى بالانىڭ بۇلاعاي اشۋى...
مەنٸ ٶكپەلەتكەن كٶرشٸ "اپاتاي" ەدٸ. ونىڭ جٷرٸس-تۇرىسى, كيٸم كيٸسٸ, تٸل قاتقانى, سىڭعىر كٷلكٸسٸ – عاجاپ, ەدەمٸ بولاتىن. ول مەنٸ "جٸگٸتٸم" دەيتٸن. ەزٸلدەيتٸن... مەن سول قالجىڭعا قۇلاي سەنەتٸنمٸن. بٸر كٷنٸ سول "عاشىعىم", "اپاتايىم" تۇرمىس قۇرىپ, بٸرجولاتا كەتتٸ... سول كٷننەن باستاپ نە ٸستەرٸمدٸ بٸلمەي قالدىم. ساعىنعان, اڭساعان, ٸزدەگەن ٶندٸر بالاقايدىڭ سٶز-سٶيلەمدەرٸ, تاقپاق تەكتەس ٶلەڭ-شيمايلارى, بەيكٷنە كٶڭٸل ەۋەندەرٸ اپپاق پاراققا تاڭبالانا بەردٸ, تاڭبالانا بەردٸ...
كٶرشٸ اپاتاي
ٶتكەن كٷندەر شاقىرادى كٷلكٸمدٸ,
سەبي سەزٸم ەرەكشە ەدٸڭ بٸرتٷرلٸ.
سٸزدٸڭ ٷيدٸڭ مىسىعى دا مونتيعان
ماعان سونداي كٶرٸنەتٸن سٷيكٸمدٸ.
قيماس سەتتەر ۇيالاتار كٶزگە مۇڭ,
بالدەۋرەننٸڭ قوشتاسارىن سەزگەنمٸن.
سٸزدٸڭ ٷيدٸڭ قورازى دا ەدەمٸ –
ايعايلاۋشى ەد ەتەشٸنەن ٶزگەنٸڭ.
سەبي سەزٸم – ۇعىمى اپپاق سٶزٸ شىن,
قوي كەلۋٸ مەيرام ەدٸ مەن ٷشٸن.
تاۋىپ ەكەپ تاستايتىنمىن اداسقان
سٸزدٸڭ ٷيدٸڭ بۇيرا-بۇيرا قوزىسىن.
كٶكتەم ەدٸ...
قىزىل اراي كەشتە, سٸز!
بٸر جٸگٸتپەن بي كەشٸنە كەتكەنسٸز,
اشۋلانىپ سۇڭعاق بويلى جٸگٸتكە
سٸزدٸ اڭساعام ريياسىز, ٶكپەسٸز.
ون بٸردەگٸ تەنتەك ەدٸم ول كەزدە,
ال, سٸز, جيىرما بەستەسٸز...
- ورال - ەسكٸ قالا. وعان اقىنسىڭ با, باسقاسىڭ با - بەرٸبٸر. بۇل ماڭايداعى ادامدار دا, جولدار دا, ويلار دا جالعىزدىقتان قۇتىلۋىڭا كٶمەكتەسپەيدٸ. تٷبٸ بٸزدٸڭ تٷبٸمٸزگە جەتەتٸن سول جالعىزدىق ەمەس پە?!
- اقىنسىڭ با, ابىزسىڭ با, اكتيورسىڭ با, بەرٸبٸر... ٶمٸردٸڭ نۇرلى دا شۋاقتى تاڭدارى تاۋسىلىپ, بەيٸتٸڭە تاس بەلگٸ قويىلعاندا, جاپادان جالعىز جاتاتىنىڭ ايدان انىق. ال, سول شاققا شەيٸن دوس, ادال دوس تابۋ – بٸزگە بەرٸلگەن ٷلكەن سىيلىق. جالعىزدىق – اللانىڭ ادامعا سىيلاعان عاجايىبى...
- شالكيٸز تٸلەنشٸۇلى ەر جەردەگٸ دوستارىنىڭ تار جەردە تاپتىرمايتىنىنا كٷيٸنگەن. قاي دوسىڭىزدى جيٸ ويلايسىز?
- بٸر زاماننىڭ اۋاسىن بٸرگە جۇتىپ, عۇمىر كٶشٸندە, ٶمٸر جولىندا ارالاسىپ جٷرگەن دوستار, جولداستار جەتەرلٸك. قۇداي كٶپ كٶرمەگەي! جيٸ ويلايتىن, تىنىشسىزدانا ۋايىمدايتىن ٷش دوسىم بار. بٸرٸ – اۋىلدا, بٸرٸ - وسى ورالدا, بٸرٸ - باسقا وبلىستا. ٷشەۋمٸز دە جٷرەك تۇسىمىزدان مۇڭداي نەزٸك, كٷندەي جارىق, بولاتتاي بەرٸك سەۋلە-جٸپپەن جالعانعانبىز...
سەن ماعان سەنەمٸسٸڭ,
ەسكٸ دوسىم?!
ەسكٸ دوسىم سىر مٸنەز, ەستٸ دوسىم.
كٷرتەڭدٸ بەرەمٸسٸڭ,
ارقاما جامىلايىن.
ول, بٸراق, ەسكٸ بولسىن!
جاڭانى نە قىلايىن,
ٶتكەندٸ ساعىنايىن...
- "ەڭ ۇلى اقىن - جاس اقىن". ال, ەڭ ۇلى اكتيور قانداي اكتيور? وعان تەلەيٸنە بۇيىرعان رولدٸ جوعارى دەڭگەيدە سومداپ شىعۋ ٷشٸن نەندەي قاسيەت كەرەك?! تەاتر ساحنانى سٷيگەن دارىندى قىز-جٸگٸتتەردٸڭ قالىپتاسۋىنا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر ما?
- رولٸن شىنايى سٷيە بٸلگەن اكتيور – ەڭ ۇلى اكتيور. جاڭا قويىلىمداردىڭ بارلىعى دەرلٸك جاستارعا ارنالعان. ٶنەر يەسٸ كٷندٸز-تٷنٸ ٸزدەنۋٸ, ەڭبەك ەتۋٸ كەرەك. بار ماقساتى – دامۋ, ٶرلەۋ بولۋى شارت. قۋاندىق قاسىموۆ, مۇرات احمانوۆ, تالعات تەمەنوۆ, تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ سىندى كەسٸبي رەجيسسەرلەرمەن تەجٸريبە الماسىپ تۇرامىز. بٸزدە ترەنينگتەر, ساحنا تٸلٸ, ساحنا سايىسى جەنە بي ساباقتارى ٶتەدٸ. ترەنينگتەر اكتيورلاردى ٶزٸن ەركٸن ۇستاۋعا تەربيەلەيدٸ, يپروۆيزاتسييالىق قابٸلەتٸن شىڭداۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
- باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بۇرىنعى ەكٸمٸ حاديشا بٶكەەۆا اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ دامۋىنا ٷلەس قوستى ما? جاڭا ەكٸمنەن نە كٷتەسٸز?
- ەلدەكٸمگە ٶكپەلەۋدەن اۋلاقپىن. ەلدەكٸمدٸ كٸنەلاۋ دا تابيعاتىما جات نەرسە. ەرينە, ٶڭٸر باسشىلارىنىڭ تەاترعا كٶپ كٶمەگٸ تيدٸ. بولاشاقتا تالاي جۇمىستى بٸرگە اتقارامىز دەگەن ويدامىن. ايتا كەتەيٸن, 2012-2016 جىلدار ارالىعىندا باتىس قازاقستان وبلىسىن باسقارعان نۇرلان نوعاەۆ اعامىز سپەكتاكلدەردٸ تاماشالاۋعا جيٸ كەلەتٸن. قويىلىمداردىڭ دايىندىعىن دا كٶرٸپ كەتۋشٸ ەدٸ...
سەسكە
- "كەز كەلگەننٸڭ قولىنان كەلە بەرمەيتٸن جاقسىلىقتى ادام بالاسىنا جاساۋ ٷشٸن قانشالىقتى ٷلكەن, جومارت جٷرەك كەرەك بولسا, ادامزاتقا اسقان قورلىق, قۇلاق ەستٸمەگەن قييانات جاساۋ ٷشٸن دە سونشالىقتى قاتىگەز, قانقۇيلى جٷرەك كەرەك", - دەيدٸ بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ. ال, كەز كەلگەن جان جاساي المايتىن ٶنەر تۋىندىسىن ٶمٸرگە ەكەلۋ ٷشٸن قانداي جٷرەك كەرەك?
- مەنٸڭشە, ٶنەر اتاۋلى ادامزات ٷشٸن ٸلكٸدەن-اق قالىپتاسىپ قويعان. جاسالۋ تەسٸلٸ مەن پٸشٸنٸن تٷرلەندٸرۋ ارقىلى كٶرەر كٷنٸنٸڭ سانىن كٶبەيتەتٸندەيمٸز. مەسەلە جٷرەكتٸڭ قانداي ەكەنٸندە ەمەس سيياقتى. ۇلت بولمىسىن, ادام جانىنىڭ فورماسىن ەۋەزبەن, سٶزبەن نەمەسە مٷسٸندەۋ ارقىلى شىنايى جەتكٸزۋ – ماڭىزدى. چارلز بۋكوۆسكيدٸڭ شىعارمالارىنداعى كەيٸپكەرلەردٸڭ ەرسٸ قىلىقتارى جانعا جاعادى. ٶنەر - ٸزگٸلٸكتٸڭ عانا جارشىسى ەمەس. ٶنەر جاساۋ جٷرەكتٸڭ بەرٸنە ورتاق بولسا كەرەك.
كەز كەلگەن جان جاساي المايتىن ٶنەر تۋىندىسىن ٶمٸرگە ەكەلە الاتىن جٷرەك - بٸزگە بەيتانىس "كەڭٸستٸكتٸڭ" تٷكپٸرٸندە جاسىرىنىپ جاتىر-اۋ. ٷلكەن ٶنەر جاساۋ ٷشٸن قۇدايدىڭ بەرگەن تالانتى ازدىق ەتەدٸ. ەڭبەكتەنبەي, جەڭٸس جوق. تازالىق پەن ادالدىق قاجەت!
- قايىعىمىز بٸردە قامىسقا قاقتىعىسىپ, بٸردە تولقىنمەن الىسىپ, ٶمٸر ٶزەنٸندە جٷزٸپ كەلەدٸ. ەرٸك-جٸگەرٸمٸز - ەسكەگٸمٸز. ال, قاشان جاعاعا شىعاتىنىمىز, يا, قاشان تۇڭعيىققا باتاتىنىمىز بەلگٸسٸز. ەسٸمٸزدە مەڭگٸ قالاتىنى - عۇمىرداعى باقىتتى ھەم باقىتسىز سەتتەرٸمٸز. ٶتكەنگە ٷڭٸلگەن ۋاقىتىڭىزدا مەن مۇندالاپ تۇراتىن قاي كٷن, قاي شاق?!
- بۇل سۇراققا ٶلەڭ جاۋاپ بەرەيٸن:
ۇشىندا كٶزدٸڭ گٷل-جوتا!
جانارىم, جانىم تولا مۇڭ,
كەۋدەمدە كەنەت بٸر نوتا
ساعىندى سوۆەت وداعىن!
ٶتكەندٸ اڭساۋ ايىپ پا?
ٶتكەندەر - اتا-بابالار...
مٶپ-مٶلدٸر ەدٸ جايىق تا,
ەيباتتاۋ ەدٸ قالالار.
سەنٸمٸن ەلدٸڭ بٷتٸندەي
قىراندار كٶكتٸ شولاتىن
انانىڭ اپپاق سٷتٸندەي
بٸلٸم دە تەگٸن بولاتىن.
كٶزٸندەي مٶلدٸر سەبيدٸڭ
كٶلدەرٸ تازا تۇپ-تۇنىق.
تٷتٸنٸ شالقىر ەر ٷيدٸڭ,
تاڭدارىن قۇداي قۇتتى عىپ.
ىڭىلداپ باعان سىمدارى,
ساعىنىش جىرىن جولدايتىن.
جيىرمادان اسقان ۇلدارى,
ساپسيعان ساقال قويمايتىن.
سۋسىعان جىلدار قىزىق, ە!
"لەنين اتا – بٸز ۇلان!"
بالالىق شاعىم بەيكٷنە,
ەشەيٸن, ەنتەك, قىزىعام.
قايتپاعاي ەلدٸڭ مەسەلٸ,
الماستى قوعام قاس-قاعىم.
كٶگٸمدە تۇرعان كەشەگٸ,
سسسر, سەنٸڭ اسپانىڭ.
سسسر, سەنٸڭ جالعانىڭ,
زار-جانىڭ جاتىر ارشىلىپ.
ال, مەنٸڭ اپپاق ارمانىم
كٶرسەتپەك كٸمگە قارسىلىق?
قۇدايدىڭ بۇل دا قالاۋى,
كەۋدەسٸن وققا تٶسەسە ەر.
زاماننىڭ جاققان الاۋى,
ىستىقسىڭ, بەرٸبٸر, سسسر!
باستاۋىم, تۋما, جاقسىلىق,
ٶزٸڭدە كەتتٸ كەلمەسكە.
قۇشاقتاپ السام قاپسىرىپ,
سسسر, قايتىپ كەزدەسپە!
"توبا!.." دەپ كٷبٸر ەتكەننٸڭ
ۇستازى بولعاي ۇستامدىق.
كەۋدەمە ۆاكتسينا ەككەنمٸن,
تەۋەلسٸز قازاقستاندىق!
- دٸني كٸتاپتارعا سٷيەنسەك, ادام بالاسى جاڭا اسپانعا جەتكەندە, ٶتٸپ كەتكەن اسپانىن ەسٸنە دە المايتىنعا ۇقسايدى جەنە ول ٷشٸن ٶكٸنبەيدٸ ەكەن. سٸزدٸ قانداي اسپان كٷتٸپ تۇر?
- ادام قالاۋىنان بولاتىن كەيبٸر ەرەكەتتەرگە, تٷرلٸ قىلىقتارعا دٸن اتاۋلىنىڭ بەرٸ شەكتەۋ قويادى. ەر تۇستان ۇشىراساتىن "ەركٸندٸك سٷيگٸش" ورتالاردىڭ كٶبٸ دٸندٸ وسى ٷشٸن دە جاقتىرمايدى. شەكتەۋسٸز, تيىمسىز ٶمٸر ادامدى زەرٸكتٸرٸپ الاتىن, ەسسٸزدٸككە اپاراتىن تۇماندى جولعا ۇقسايدى. بٸراق, ادام ىندىنىن تيىمسىز عۇمىر كەشۋ عانا قاندىراتىن سەكٸلدٸ.
"شەرلٸ جٷرەك, جەلدٸ ٶكپە,
جەلپٸنبەي شىقپاس قۇماردان" دەمەۋشٸ مە ەدٸ?! شىندىعى, بۇل تۇستا مەن دە اداسقاقپىن, شولاقپىن... قانداي اسپان كٷتەتٸنٸن بٸلمەيمٸن, بٸراق, مەن بارار اسپان مەنٸ بٸلەتٸن شىعار?!
كەيبٸر اقىنداردىڭ جىرلارىنداعى قۇپييا ۋاقىت ٶتە كەلە اشىلادى. سەبەبٸ, ونىڭ استارىندا فيلوسوفييالىق نە دٸني ۇعىمدار جاتۋى مٷمكٸن. ساۋالىڭ ماعان اقىن ەمٸرحان بالقىبەكتٸڭ
"جانىم جۇلدىز جىلدامدىعىن قوسقاندا,
سەلەم ايتىپ كەيٸن قالعان دوستارعا,
بۇل قالادان كەتەم تٷبٸ كٶككە مەن,
كەتەمٸن مەن سەگٸزٸنشٸ اسپانعا.
دەيمٸن ٸشتەي,
دەيدٸ ٸشٸمدە بٸر داۋىس," – دەگەن ٶلەڭٸن ەسكە تٷسٸردٸ. "سەگٸزٸنشٸ اسپان" ۇعىمىنىڭ بويىنا دٸني تٷسٸنٸكتەر جاسىرىنعان. پايىمداۋىمشا, ەمٸرحان بالقىبەك ٶزٸنٸڭ قاي اسپانعا كەتەتٸنٸن بٸلگەن.
مەنٸ قاي اسپاننىڭ كٷتٸپ تۇرعانى بٸر اللاعا عانا ايان عوي, باۋىرىم!
- گەليوتروپ - تاس اتاۋى. كەرەمەت كٷشكە يە. قولىندا گەليوتروبى بار ادام ٶزٸ بولعىسى كەلگەن جەرلەردە كٶزگە كٶرٸنبەي جٷرە بەرەتٸن كٶرٸنەدٸ. ەگەر سول تاس سٸزدە بولسا, ەڭ بٸرٸنشٸ قايدا بارار ەدٸڭٸز?
- باسقا بٸر پلانەتاعا... بٸرٸن-بٸرٸ قيمايتىن, بٸرٸن-بٸرٸ كٷندەمەيتٸن جانداردىڭ ورتاسىنا... ٶتٸرٸگٸن العا تارتپايتىن, اقيقاتىن بٷركەمەيتٸن قاۋىمعا باراتىن بولارمىن. جەتٸ قات جەر مەن توعىز قات كٶكتٸ جالعاپ تۇرعان كٶپٸر - كەمپٸرقوساققا جەتۋگە تالپىناتىن شىعارمىن, كٸم بٸلسٸن?!
- كٶپ ادامنىڭ تٷسٸ فانتاستيكالىق سيۋجەتتەردەن قۇرالادى. سٸزدٸڭ تٷسٸڭٸزدٸڭ كەيٸپكەرٸ كٸم?
- تٷسٸڭدەگٸ وقيعالاردى قاعاز بەتٸنە تٷسٸرسەڭ, قانداي عاجاپ دٷنيە ٶمٸرگە كەلەر ەدٸ, يە?! ەنەۋ كٷنٸ تٷسٸمە ماحامبەت بابا ەندٸ. جاقسىلىققا جورىدىم...
ٸڭٸر
- بٸزدٸڭ ەڭ قىمبات قازىنامىز نە?
- ادام بالاسىنا قاجەتتٸ ەڭ قىمبات قازىنا - مەيٸرٸم. ادامزاتقا, اڭ-قۇسقا, تەكاپپار تاۋعا نەمەسە قارا توپىراققا, جان-تەنٸڭمەن مەيٸرٸمٸڭدٸ تٶگٸپ قاراساڭ, دٷنيە جاڭارىپ, اينالاڭداعىنىڭ بەرٸ ەدەمٸلەنە تٷسەدٸ. شىنجىردا ارسىلداپ تۇرعان قاباعان يتكە, شىن نيەتٸڭمەن مەيٸرلەنە قاراپ, جىميىپ, "قويساڭشى ەندٸ" دەسەڭ, ول ٷرۋٸن توقتاتادى.
- "كەلەدٸ بٸر دٷنيەنٸ تٶڭكەرگٸڭ,
بٸراق, ستول تٶڭكەرۋمەن تىناسىڭ" دەيدٸ قادىر. دٷنيەنٸ تٶڭكەرۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك? موركو پولو ايتقان پٸلدٸ كٶتەرٸپ ەكەتەتٸن قۇسقا اينالۋ كەرەك پە, ەلدە, قۇدٸرەتتٸ كٷشكە اينالۋ كەرەك پە?!
- مەنٸڭشە, قۇسقا اينالۋدىڭ دا, قۇدٸرەتتٸ كٷشكە اينالۋدىڭ دا قاجەتٸ شامالى. ٶز سفەراما جاڭالىق ەكەلەم دەمەيمٸن. ادامدى تەڭٸرمەن جاقىنداستىراتىن قاراپايىمدىلىق پەن سابىرلىلىق قوي. وسى ەكەۋٸنٸڭ كەمەسٸن كٷيرەتپەي ٶمٸر سٷرۋدٸڭ ٶزٸ – جەتٸستٸك...
دٷنيە "بٸزدٸ قورشاعان ەلەم, اينالا, كەڭٸستٸك" دەگەنگە سەنبەيمٸن.
دٷنيە - ەربٸر ادامنىڭ ساناسىنداعى قورشاعان ورتا قۇبىلىستارىن قابىلداۋدان تۋعان تٷسٸنٸك. افوريزم تەرۋ ٷشٸن كٸتاپ پاراقتاعىم كەلمەيدٸ, الايدا, جۇرتشىلىق كٶپ ايتاتىن "ەلەمدٸ ٶزگەرتكٸڭ كەلسە, ٶزٸڭدٸ ٶزگەرت" دەگەن سٶزبەن تولىقتاي كەلٸسەمٸن. ەلەم - سەنٸڭ عانا ەلەمٸڭ, سەنٸڭ اينالاڭدى قابىلداۋىڭ - ەلەم. جوعارىدا كەلتٸرٸلگەن سٶزبەن سارىنداس جولدارعا "يمپەرياليستٸك سانا" دەپ كٷيە جاعۋدىڭ تٷك تە قاجەتٸ جوق.
"دەۋٸتتٸڭ ۇلى سٷلەيمەن
ون سەگٸز مىڭ عالامدى
پاتشا بولىپ قۇلدانعان.
جيىرما توعىز جاسىندا
مٷكاررام دٷنيە تۇل قالعان.
قۇداي دەپ سٷيگەن قۇلداردان,
ارداقتاپ سٷيگەن ۇلداردان
باي مەنەن باتىر, مىرزادان,
ويلاساڭ, بار ما تۇرعان جان?!"
بۇل ارالباي اقىننىڭ ٶلەڭٸ. مەيلٸ, پايعامبار بولماعان دەپ كٷپٸرلٸككە بارىپ كٶرەيٸك, بەرٸبٸر جازىلعان جولدار حاق سٶز عوي. ەردايىم ٸزدەنۋٸمٸز, كٷن سايىن بٸر نەرسەنٸ تانىپ-بٸلۋٸمٸز - بٸزدٸڭ دٷنيەنٸ ٶزگەرتكەنٸمٸز. ٶزٸڭدٸ ٶزٸڭ جازعىرماي عۇمىر كەشۋ, قانداي جاقسى!
باق قۇدٸرەتٸنە سەنسەم دە, ادام قۇدٸرەتٸنە سەنبەيمٸن!
- قاسيەتتٸ قۇران كەرٸمدە اللانىڭ قاسىنداعى بٸر كٷن, بٸز سانايتىن مىڭ جىلمەن تەڭ ەكەنٸ ايتىلعان... ون سەگٸز مىڭ عالامدى جاراتقان تەڭٸرمەن جيٸ سىرلاساسىز با?!
- سىرلاسۋ قايدااا, بٸزدەگٸ مىڭ مٸنەجات قانا عوي...
سٸزگە...
سٸز دەيٸنشٸ, باتام قالاي سەن دەۋگە,
مىڭ مٸنەجات شٶگٸپ جاتىر كەۋدەمدە.
ەسٸ شىققان اقىلىمدى اياڭىز,
بٸر پەرٸشتە جٸبەرٸڭٸز ەمدەۋگە.
سٸز – ۇلىسىز, ادالداردىڭ ادالى,
سٸزگە ايقىن حارامداردىڭ امالى.
اق پەن قارا ايقاسىنان شارشاعان,
جٷرەگٸمنٸڭ جەتكەن جوق پا حابارى?
سٸز – قاتالسىز, قاتالداردىڭ قاتالى.
بۇيىرساڭىز, كٷن دە كەنەت باتادى.
ادالعا ىنتىق جٷرەگٸمنٸڭ بٷرشٸگٸ,
قاشان ەندٸ, ەندٸ قاشان اتادى?!
سٸز قايداسىز, عارىشتا ما, جەردە مە?
سٸز قايداسىز, كٶرسەتپەيتٸن پەردە نە?
ىزىڭداعان سۇراقتاردى دوعارام,
بٸر تامشى نۇر دارىتساڭىز كەۋدەمە...
سۇحباتتاسقان: مارلەن عيلىمحان
