جاقىپبەك التاەۆ: «جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ ٷشٸن ۇلتتىق يدەولوگييانى قالىپتاستىرۋ كەرەك

جاقىپبەك التاەۆ: «جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ ٷشٸن ۇلتتىق يدەولوگييانى قالىپتاستىرۋ كەرەك

كەشەگٸ «قاڭتار قاسٸرەتٸ» ويلاماعان جەردەن بولدى. حالىقتى كٶشەگە شىعۋعا مەجبٷر ەتكەن - سانانىڭ ويانۋى مەن ەسكٸشە ٶمٸر سٷرە المايتىنىن تٷسٸنۋ. الايدا بەيبٸت باستالعان ميتينگتٸڭ سوڭى تەرتٸپسٸزدٸككە, بٷلٸككە ۇلاستى. حالىق كٸمنٸڭ ارانداتۋشى, كٸمنٸڭ بەيبٸت تۇرعىن ەكەنٸن تٷسٸنبەي قالدى. مۇندايدا ەل باسقارىپ وتىرعان پرەزيدەنت ناقتى بايلام جاساپ, شۇعىل شەشٸم قابىلداماسا ماقساتسىز, جوسپارسىز ەلدٸڭ ارانداپ قالۋى ەبدەن مٷمكٸن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سول سىندارلى سەتتە قابىلداعان شەشٸمٸ نەگٸزٸنەن ەلدەگٸ تىنىشتىقتى قالپىنا كەلتٸرٸپ, حالىقتىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋعا, مەملەكەتتٸڭ تۇتاستىعىن قورعاۋعا باعىتتالعانىن باعامداۋ قيىن ەمەس.

"ازامات جەتٸم بولمايدى - حالىقتان بولسا پاناسى, حالىق جەتٸم بولمايدى - باسشى بولسا داناسى" دەيدٸ دارا تۇلعا سىرىم داتۇلى. سول ايتپاقشى, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىقپەن بٸرگە ەكەنٸن, حالىقتىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن جۇمىس ٸستەيتٸنٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە سٶيلەگەن سٶزٸنەن دە اڭعاردىق. وسى جيىندا مەملەكەت باسشىسى حالىقتىڭ قارسىلىعىن تۋدىرعان, رەنٸشٸن وياتقان مەسەلەلەردٸڭ بەرٸن قامتىپ, بۇل تٷيتكٸلدەردٸ شەشۋگە نازار اۋداراتىنىن ايتتى. وندا  2025  جىلعا دەيٸن ٸسكە اسىرىلاتىن ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق جەنە تاعى باسقا باعدارلامالاردى اتاپ, ونى جٷزەگە اسىرۋ جولىن كٶرسەتتٸ. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ ويلاۋ دەڭگەيٸن, بٸلٸمٸن كٶرسەتٸپ, ٷلكەن ٷمٸت ارتتىردى. 

«جاڭا قازاقستانعا» ٶتۋ, ەرينە, وڭاي نەرسە ەمەس. ٷكٸمەت وتستاۆكاعا كەتٸپ, بيلٸككە جاڭا ادامدار كەلٸپ جاتىر. ٶزگەرۋ ٷشٸن ۋاقىت كەرەك, سابىرلىق كەرەك. بۇل جەردە ەڭ باستىسى حالىقتىڭ اۋىزبٸرلٸگٸ, پرەزيدەنتتٸ قولداۋى ماڭىزدى. ايتقانىنا سەنۋٸ ورىندى. ٶيتكەنٸ ول تەك پرەزيدەنتكە عانا ەمەس, بەرٸمٸزگە بايلانىستى. ەركٸم قولىنان كەلگەنشە وڭ ٶزگەرٸسكە ٶز ٷلەسٸن قوسۋى تيٸس. ەندٸ بٸزگە كەمشٸلٸكتٸ تەرٸپ, قازبالاپ ايتا بەرگەننەن ەشتەڭە شىقپايدى. تىعىراقتان شىعار جولدى ەل بولىپ, پرەزيدەنت بولىپ بٸرگە ٸزدەپ, وعان بەرٸمٸز اتسالىسقان جاعدايدا عانا قازاقستاندى جاڭاشا قۇرۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى. 

40 جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرٸ جوعارى وقۋ ورنىندا وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقارىپ جٷرمٸن عوي. جاستاردىڭ بٸلٸمٸ دە, مەدەنيەتٸ دە, وتانشىلدىق سانا-سەزٸمٸ دە ەشكٸمنەن كەم ەمەس. ەندٸ بٸز جاستارعا كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلٸپ, ٶزدەرٸن كٶرسەتۋٸنە مٷمكٸندٸك جاساۋىمىز قاجەت. «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا اقش, ەۋروپا مەن ازييانىڭ ەڭ الدىڭعى قاتاردى جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الىپ كەپ جاتقاندارى كٶپ. بۇل دا ٷلكەن جەتٸستٸك. مەنٸڭ ويىمشا ەندٸ ولاردى جان-جاققا شاشىراتپاي, شەتەلدە العان بٸلٸم مەن تەجٸريبەسٸن ەل يگٸلٸگٸنە تيٸمدٸ پايدالانساق, از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە ٷلكەن جەتٸستٸككە جەتە الامىز. 

ەرينە «جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ ٷشٸن ەلگە بٸراز ٶزگەرٸستەر كەرەك. بۇل ٷشٸن بٸرٸنشٸ ساياسي رەفورما قاجەت. ەكٸنشٸ, كٷشتٸ ۇلتتىق يدەولوگييانى قالىپتاستىرۋ كەرەك. ول - ەلدٸڭ ەكونوميكاسىن, ەلەۋمەتتٸك, ماتەريالدىق بايلىعىن كٶتەرۋ. حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ. پرەزيدەنتتٸڭ جاستارعا سەنٸم ارتىپ جاتقانىن ٶز باسىم قولدايمىن. بٸرنەشە تٸلدٸ بٸلەتٸن ديپلومات, ساياسي عىلىمدار دوكتورى بولىپ, شەتەلدە مول تەجٸريبە جيناعان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا قازاقستان» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋى ٷشٸن بٸراز ۋاقىت كەرەك. مەملەكەت باسشىسى پارلامەنت جۇمىسىن جاڭا ساتىعا كٶتەرۋگە كٶپ مەن بەرٸپ جاتىر عوي. مەنٸڭ ويىمشا, ۋنيتارلىق مەملەكەت بولعاندىقتان بٸزگە بٸر پالاتالى پارلامەنت جەتكٸلٸكتٸ سيياقتى.

حالىقتى پرەزيدەنتتٸڭ اينالاسىنا توپتاستىراتىن نەرسە ەڭ الدىمەن - ۇلتتىق يدەولوگييا. قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ ايتىپ جٷرگەن سٶزدەرٸنەن ٶز باسىم ٷلكەن ٷمٸت كٷتەم. بولاشاققا دەگەن سەنٸمٸم دە مول. بٸراق ونى بٸر ادام جالعىز ٶزٸ ٸسكە اسىرا المايدى. حالىق قولداپ, ەل ارتىنا ەرۋ ٷشٸن بٸلٸكتٸ ماماندار كەرەك. حالىقتىڭ جاعدايىن بٸلەتٸن, ونى تىڭدايتىن, سٶزٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت قۇرۋ ٷشٸن جەمقورلىق پەن سىبايلاستىق سيياقتى تەرٸس ەدەتتەن مٷمكٸندٸگٸنشە اۋلاق بولۋىمىز قاجەت.

ەلٸمٸز - ەلەمدەگٸ ەڭ باي مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ. قازبا بايلىق تا جەتكٸلٸكتٸ. ەندٸ ٶزگەرٸستٸ سٶزبەن ەمەس, ٸسپەن جٷزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. ەگەر مەملەكەت باسشىسىن قولداپ «بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول شىعارىپ» ٸسكە بٸلەكتٸ سىبانىپ كٸرٸسەتٸن بولساق الىنبايتىن قامال جوق. 

«قاڭتار وقيعاسىنان» كەيٸن پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسىمەن حالىقتىڭ پايداسىنا ٶتە كٶپ شەشٸم جاسالىپ جاتىر. دەموكراتييالىق باعىتتاعى ٶزگەرٸستەرگە دە بٸرتٸندەپ جول اشىلادى دەگەن ٷمٸت بار. ەلەمدٸك تەجٸريبەگە كٶز جٷگٸرتسەك بٸلٸمگە, عىلىمعا ارقا سٷيەگەن ەلدٸڭ دامۋعا زور مٷمكٸندٸگٸ بار. «قاڭتار وقيعاسى» كەزٸندە بٸزدٸڭ ۇلتتىق, قوعامدىق سانا-سەزٸمٸمٸز دە سىنعا تٷستٸ. 

بٸزدٸڭ بٸر عانا جەرٸمٸز, ەلٸمٸز, وتانىمىز بار ەكەنٸن پرەزيدەنت تە ٶز سٶزدەرٸندە ەردايىم قايتالاپ, ەسكە سالىپ جٷر. بۇل جايدان جاي ەمەس. ونى بەرٸمٸز تٷسٸنٸپ, جان-دٷنيەمٸزبەن سەزٸنە الساق ەلەمنٸڭ ەڭ وزىق مەملەكەتتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالارىمىز كٷمەنسٸز.   

جاقىپبەك التاەۆ, 

فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور