بيىل استانا ەكونوميكالىق فورۋمى ون ەكٸنشٸ مەرتە ۇيىمداستىرىلماق. مامىردىڭ 16-17 كٷندەرٸ ەلوردادا جىلدىڭ باستى ەكونوميكالىق وقيعاسى ٶتەدٸ دەپ جوسپارلانۋدا.
بەس مىڭعا جۋىق ادامنىڭ باسىن قوساتىن فورۋمعا ەلەمنٸڭ 50 ەلٸنەن ارنايى دەلەگاتتار كەلەدٸ.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى - ەلەمدٸك قارجىلىق-ەكونوميكالىق جٷيەدەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر تالقىلاناتىن, جەنە ونى نىعايتۋ مەن دامىتۋ ٷشٸن ناقتى ۇسىنىستار جاسالاتىن ٸرٸ حالىقارالىق الاڭ.
اتالمىش فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامىۋىنا ىقپال ەتٸپ, جاھاندىق نەگٸزگٸ ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك قاتەرلەرمەن كٷرەسۋدٸڭ شەشٸمدەرٸن ٸزدەۋ.
سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى رٶلٸن ايقىنداۋ مەن نىعايتۋعا سەپ بولۋدى كٶزدەيدٸ.
بيىلعى فورۋمنىڭ تاقىرىبى: "شابىتتاندىرۋشى ٶسٸم: ادامدار, قالالار, ەكونوميكا". تاقىرىپ اياسىندا تۇراقتى ٶسۋ مەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋ مەسەلەلەرٸ قارالىپ, حالىقارالىق بٸلٸم مەن يننوۆاتسييا ورتالىقتارى رەتٸندە قالالاردىڭ ەلەۋەتٸن نىعايتۋدىڭ جاڭا جولدارى قاراستىرىلماق.
قازٸرگٸ تاڭدا قىزۋ دايىندىق جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. تٷرلٸ سەسسييالار بويىنشا ٶزەكتٸ تاقىرىپتار تالقىلانىپ, ماڭىزدى شەشٸمدەر قابىلدانادى دەپ كٷتٸلۋدە.
فورۋمنىڭ العاشقى جيىندارىنىڭ بٸرٸ - "Big Data Conference". بۇل سەسسييادا "ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى" اق دٷنيەجٷزٸلٸك بانك جەنە «قازاقتەلەكوم» اق بٸرلەسە وتىرىپ, اقىلدى قالالار كونتەكستٸندە قولدانىلاتىن زاماناۋي بايلانىس تەحنولوگييالارى مەن ينتەلەكتۋالدىق قوسىمشالار تاقىرىبىن كٶتەرۋدٸ جوسپارلاۋدا. قازٸر اقىلدى قالالاردى قولداۋعا باعىتتالعان اناليتيكا, سونىڭ ٸشٸندە اۋقىمدى دەرەكتەردٸڭ تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ قالا تۇرعىندارىن قالاي تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتەتٸندٸگٸ كەڭٸنەن تالقىلانىپ جاتىر. سونىمەن قاتار, قازٸردە اقىلدى قالالارعا ارنالعان اۋقىمدى دەرەكتەردٸڭ بيزنەس-مودەلٸ ۇسىنىلىپ, بيزنەس پەن تەحنولوگييالىق زەرتتەۋلەردٸڭ ماقساتتارى انىقتالدى. بۇل زەرتتەۋلەر اۋقىمدى دەرەكتەر كونتەكستٸندەگٸ اقىلدى قالالاردىڭ ٶركەندەۋٸ مەن دامۋى ٷشٸن زەرتتەۋشٸلەر مەن سالالارعا باعدار رەتٸندە قىزمەت ەتپەك.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا اۋقىمدى دەرەكتەر اناليزٸ جەنە دەرەكتەر تۋرالى عىلىمعا باعىتتالعان اتالمىش كونفەرەنتسييا زەرتتەۋلەردٸڭ ناقتى نەتيجەلەرٸ قامتىلعان پرەزەنتاتسييالار ۇسىنادى. سونىمەن قاتار, مۇندا اقىلدى قالالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان يننوۆاتسييالىق جەنە تەجٸريبەلٸك يدەيالارمەن الماسۋ جەنە ولاردى تاراتۋ مٷمكٸندٸگٸ دە بار. كونفەرەنتسييادا دەرەكتەر تۋرالى عىلىم, دەرەكتەردٸڭ ينتەللەكتۋالدىق اناليزٸ, سونىڭ ٸشٸندە الگوريتمدەر, باعدارلامالىق جاساقتاما, جٷيەلەر جەنە قوسىمشالاردىڭ بارلىق اسپەكتٸلەرٸ قامتىلادى.
«Big Data and Smart Cities» دەرەكتەردٸڭ ينتەللەكتۋالدىق اناليزٸ, ماشينالىق وقىتۋ, ستاتيستيكا, دەرەكتەردٸ ۆيزۋالداۋ, كەسكٸندەردٸ تانۋ, مەلٸمەتتەر بازاسى جەنە مەلٸمەتتەر قويماسى, عىلىمعا نەگٸزدەلگەن جٷيەلەر جەنە جوعارى ٶنٸمدٸلٸكتٸ ەسەپتەر سەكٸلدٸ دەرەكتەر تۋرالى عىلىممەن بايلانىستى تٷرلٸ سالالار سپەكترٸنٸڭ زەرتتەۋشٸلەرٸ مەن جاساۋشىلارىن قىزىقتىرادى. عىلىمي باعدارلامادان بٶلەك, كونفەرەنتسييادا ستەندتٸك پرەزەنتاتسييالار مەن قالالار ٶمٸرٸندە اۋقىمدى دەرەكتەردٸ قولدانۋ جٶنٸندەگٸ پانەلدەر ۇسىنىلادى. كونفەرەنتسييادا اقىلدى قالالارداعى دەرەكتەردٸ باسقارۋ سالاسىنىڭ ماڭىزدى مەسەلەلەرٸن شەشۋمەن اينالىسىپ جٷرگەن جەتەكشٸ ەلەمدٸك كومپانييالاردىڭ يننوۆاتسييالىق تەسٸلدەرٸ تۋرالى كەڭٸنەن ايتىلادى.
كەلەسٸ سەسسييانىڭ اتاۋى - "Cyber & Digital Security-2019". بۇل جيىندا ەلٸمٸزدەگٸ جەنە ەلەمدەگٸ اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ زاڭنامالىق بازاسىنىڭ بٷگٸنگٸ جاعدايى, قازاقستان جەنە ەلەم ٷشٸن قاۋٸپ-قاتەر كارتاسى, «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاما جۇمىسىنىڭ نەتيجەلەرٸ, (اكيامو) تەحنولوگييالىق قورعاۋ شارالارى: رەتتەۋشٸنٸڭ كٶزقاراسى, مەملەكەتتٸ قورعاۋدىڭ شەتەلدٸك زاڭنامالىق جەنە پراكتيكالىق تەجٸريبەسٸ جٶنٸندە كەڭٸنەن تالقىلانادى.
اقپاراتتىق جەنە كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالارىن دامىتۋ ەر ەلدەن بٶلەك, جالپى ادامزاتتىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك-ساياسي دامۋىندا ماڭىزدى رٶلدٸ اتقارادى. دەگەنمەن اكت ٶسۋ مەن دامۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, حالىقارالىق جەنە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە قاۋٸپ-قاتەر تۋعىزادى. اقپاراتتىق ورتاعا اۋىسقان مەملەكەتارالىق تايتالاس شيەلەنٸستەرگە ەكەپ سوقتىرادى, ال بۇل اقپاراتتىق سوعىستارعا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن.
حالىقارالىق اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك بٷگٸن "ەلەمدٸك تۇراقتىلىقتى بۇزۋ جەنە اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتە مەملەكەت پەن ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ قاۋٸپسٸزدٸك قاتەرٸن قۇرۋدى شىعارىپ تاستاۋشى حالىقارالىق قاتىناستار جاعدايى" رەتٸندە باعالانادى.
ال, حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ 100 جىلدىعىنا ورايلاستىرعان حالىقارالىق كونفەرەنتسييادا جاھاندىق كوميسسييانىڭ ەڭبەك بولاشاعى جٶنٸندەگٸ بايانداماسىن تالقىلانباق.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ سەسسييا دا كٶپشٸلٸك ٷشٸن قىزىقتى بولۋى تيٸس. تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق نەگٸزدٸ بٸلٸم بەرۋ, عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن مەدەنيەت سالالارى قۇرايدى. سوندىقتان قازٸرگٸ قازاقستاندا مەملەكەتتٸڭ قىزمەتٸ بٸلٸم بەرۋگە, عىلىمعا, دەنساۋلىق ساقتاۋعا, ەلەۋمەتتٸك قامتاماسىز ەتۋگە, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, تۇرعىن ٷي ساياساتىنا باعىتتالاتىن شىعىستار مەن ينۆەستيتسييالاردى ۇلعايتۋ جاعىنا قاراي ٶزگەرۋدە.
ادام كاپيتالىنىڭ ٶزەگٸ - ادام جەنە ول سولاي بولىپ قالادى. بٸلٸمٸ, كەسٸبي تەجٸريبەسٸ مەن بٸلٸكتٸلٸگٸ بار ادامدار قاجەتتٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن شەكارالارىن انىقتايدى. قىزمەتكەرلەردٸڭ بٸلٸمٸ مەن شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸ ەكونوميكالىق جٷيە تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ باستى فاكتورىنا اينالۋدا, ونسىز تەحنيكالىق جەنە ەكونوميكالىق پروگرەسس ٸس جٷزٸندە قول جەتپەيتٸن مٸندەتكە اينالىپ بارادى.
وسىلايشا, تەز جاڭاراتىن تەحنولوگييالار جاعدايىندا عىلىمي جەنە ٶندٸرٸستٸك پروتسەستەرگە ەنۋگە دايىن يننوۆاتسييالارعا سەزٸمتال ادامي كاپيتالدى قالىپتاستىرۋ مٸندەتٸ بٸرٸنشٸ جوسپارعا قويىلىپ وتىر.
يە, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسييا بيزنەسكە كەڭ جالپى نارىققا ىرىقتاندىرۋدىڭ قولجەتٸمٸدٸلٸگٸ بويىنشا ەدەۋٸر مٷمكٸندٸكتەر سىيلادى. الايدا, كەسٸپكەرلەر ەەو باسىمدىقتارىن تولىق ٶلشەمدە قولدانا المايدى جەنە ونى قولدانۋعا اسىقپايدى.
ەەو-تا بيزنەس جٷرگٸزۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ەكوجٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ – تاۋارلار جەنە قىزمەتتەردٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋدى, سەيكەسٸنشە, ەكونوميكالىق ٶسۋ قارقىنىن جىلدامداتۋدى شەشەتٸن ماڭىزدى مەسەلە. سونىمەن قاتار, ەەو-تا بيزنەستٸ دامىتۋداعى نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – تٷرلٸ كەدەرگٸلەر, جەتكٸلٸكسٸز دەڭگەيدەگٸ اقپاراتپەن قامتۋ جەنە ەەو ۇسىنعان مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدالانباۋ, سونىمەن قاتار, وداقتىڭ ەر مەملەكەتٸندەگٸ بيزنەس ٷدرەسٸتەرٸن رەتتەۋدٸڭ ٶزگەشە جاعدايى.
ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ بيزنەستٸ دامىتۋ ٷشٸن ينتەگراتسييالىق ٷدەرٸستەردٸڭ ٷلەسٸ قانداي?
ەۋرازييالىق ينتەگراتسييالىق جوبانىڭ جالپى ەەو جەنە ەر مەملەكەتتەگٸ بيزنەس كليماتتى جاقسارتۋعا تيگٸزەتٸن جاعىمدى ەسەرٸن قالاي باعالاۋعا بولادى?
ەۋرازييالىق ينتەگراتسييا جەنە بەسەكەلەستٸك قۇزٸرەتتٸ قولدانۋ ارقىلى بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ جەنە ينۆەستيتسييالاۋ كەزٸندە سينەرگەتيكالىق نەتيجەگە قالاي قول جەتكٸزۋگە بولادى?
قالايشا ٸشكٸ رەتتەۋدٸ قاتايتۋ ٷردٸسٸ مەن ۇلتتىق پروتەكتسيونيزم ورتادان تەپكٸش كٷشٸن ينتەگراتسييانىڭ ورتاعا تارتۋشى كٷشٸنە اينالدىرىپ جەنە ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتتٸ ەۋرازييالىق كەڭٸستٸككە توعىستىرۋعا بولادى?
بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابى "بيزنەس ٷشٸن ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق: ينۆەستيتسييالىق بولجاۋ, مٷمكٸندٸكتەر, پەرسپەكتيۆالار" دەپ اتالاتىن تاعى بٸر جيىندا بەلگٸلٸ بولماق.
بۇدان باسقا, "بەيرەسمي ەكونوميكا. تسيفرلىق تٶلەمدەر ەكونوميكالىق اشىقتىقتى ارتتىرۋ فاكتورى رەتٸندە", "دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنىڭ ەركٸن ەكونوميكالىق ايماقتار بويىنشا ايماقتىق فورۋمى", "كٶپجاقتى ساۋدا جٷيەسٸنٸڭ الدىندا تۇرعان ٶزەكتٸ جٷيەلٸك سىن-قاتەرلەر: ىقتيمال شەشۋ جولدارى جەنە جاڭا شىندىققا بەيٸمدەلۋ", "تەحنولوگييالىق رەۆوليۋتسييا دەۋٸرٸندەگٸ ەلەم: 4.0 يندۋستريياسى جاھاندىق ٶسۋگە قالاي ەسەر ەتەدٸ?", "AEF Talks (اشىق لەكتسييالار)", "كاۆكاز جەنە ورتا ازييا ەلدەرٸ, موڭعولييا جەنە ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە ەلدەر ٶڭٸرلەرٸنٸڭ قارجى مينيسترلەرٸ مەن ورتالىق بانك باسشىلارىنىڭ دٶڭگەلەك ٷستەلٸ "ينكليۋزيۆتٸ ٶسۋ ٷشٸن ەكونوميكالىق ساياسات شارالارى", "يننوۆاتسييالار – ەەو اۆتوٶنەركەسٸبٸنٸڭ بولاشاعى", "ەۋرازييالىق ينتەگراتسيياعا 25 جىل: يدەيادان ٸسكە اسىرۋعا", "جاسىل ٶسٸم ٷشٸن يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەلەردٸ قۇرۋ: عىلىم, بٸلٸم جەنە تەحنولوگييالار", "جاھاندىق ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋى: اۋقىمدى رەتسەسسييانىڭ قالاي الدىن الۋعا بولادى?", "اشىق پٸكٸرسايىس: ىنىماقتاستىقتىڭ جاھاندىق جٷيەسٸندەگٸ دەرمەنسٸزدٸك تەۋەكەلدەرٸ", "واەى بولاشاعىنىڭ دەلٸزٸ: ازيياداعى ەكونوميكالىق دەلٸزدەردٸ دامىتۋ تەجٸريبەسٸ", "اۋماقتىق-كەڭٸستٸكتٸك دامۋدىڭ سىن-تەگەۋرٸندەرٸنە جاۋاپتار" اتتى تٷرلٸ سەسسييالار ٶتەدٸ. بۇل - تەك بٸرٸنشٸ كٷن عانا ٶتەتٸن جيىنداردىڭ اتاۋى. 17 مامىر كٷنٸ دە جاھاندىق ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋعا باعىتتالعان وتىرىستار جوسپارلانعان. ٸس-شارانىڭ نەگٸزگٸ جاڭالىعىنىڭ بٸرٸ - جاستار مەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان "AEF Talks" ٷلگٸسٸن ۇيىمداستىرۋ. بۇل سەسسييا قازاق جاستارىنا ەيگٸلٸ عالىم, ساياساتكەرلەرمەن قىزىقتى ەرٸ پايدالى دەرٸس-سۇxباتتارعا قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸن سىيلايدى.
تۇڭعىش رەت حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ قارجى مينيسترلەرٸ مەن كاۆكاز جەنە ورتالىق ازييا ايماقتارى ەلدەرٸنٸڭ ورتالىق بانكتەرٸنٸڭ باسشىلارى, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە مەملەكەتتەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن دٶڭگەلەك ٷستەل ۇيىمداستىرىلادى.
اتالمىش فورۋمعا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ارنايى قاتىسادى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل - جيىننىڭ ماڭىزىن ودان ەرٸ ارتتىرا تٷسەرٸ انىق.
ايتا كەتسەك, ٸس-شارالاردىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ, «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق, «قازاقستاندىق ەكونوميكالىق باستامالار قورى» كورپوراتيۆتٸك قورى.
