بٸزدٸ جوعارعى وقۋ ورنىندا «جۋرناليستيكادا ۇلت پەن جىنىس بولمايدى» دەپ وقىتىپ ەدٸ. تٸلشٸ ۇلتى مەن جىنىسىنا قاراماستان, قوعامدا تۋعان كەز كەلگەن مەسەلەگە بەيتاراپ كٶزقاراستا قالام تەربەپ, اق پەن قاراسىن, دۇرىسى مەن بۇرىسىن تالداپ, ەشقاشان بٸر جاقتى ماتەريال بەرمەۋٸ تيٸس. يە, بٸزدٸ دەل وسىلاي ٷيرەتتٸ. وسى ۇستانىمدا قالام تەربەپ, ميكروفون ۇستاپ جٷرگەن قاناشاما جۋرناليست بار. ولار جىل مەزگٸلٸ مەن كٷننٸڭ ۋاقىتىنا دا قارامايدى.
ەيتەۋٸر جىلىنا بٸر رەت العىس حاتتار مەن سىيلىقتار الىپ, مەز-مەيرام بولىپ, كٶڭٸلٸمٸزدٸڭ سەرپٸلٸپ قالاتىنى بار. بۇعان دەيٸن تٸلشٸلەر قاۋىمى ٶزارا تويلاپ كەلگەن جۋرناليستەر كٷنٸ كەشە عانا 26 ماۋسىمدا قر ٷكٸمەتٸنٸڭ قاۋلىسىمەن 28 ماۋسىم بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كٷنٸ بولىپ بەكٸتٸلدٸ. وسىلايشا جۋرناليستەردٸڭ كەسٸبي مەرەكەسٸ رەسمي بەكٸتٸلٸپ جاتقان تۇستا, كەشە «ٷركەر-2019» بايقاۋى قورىتىندىلانىپ, جەڭٸمپازداردى ماراپاتتاۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. تۋرا جۋرناليستەر كٷنٸ قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان مەرەكەلٸك شارا بٸراز تٸلشٸنٸڭ قۋانىشىن ەسەلەگەنٸ راس. سٶيتٸپ, ولار استاناداعى «قازمەديا» ورتالىعىندا باس قوستى.
بايقاۋعا سەل-پەل شولۋ جاسايىق. Urker-awards.kz سايتىنا كٸرسەڭٸز, «سىيلىق تۋرالى» دەگەن تۇسىندا تٷسٸنٸكتەمە بەرەدٸ. وندا بىلاي دەلٸنگەن:
«ۇلتتىق سىيلىق باسپا, راديو, ينتەرنەت-جۋرناليستيكا سالاسىنداعى ٷزدٸك جەتٸستٸكتەرٸ ٷشٸن بەرٸلەدٸ, ايماقتارداعى مۋلتيمەدييالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋعا ىقپال ەتۋگە, جۋرناليستيكا مەرتەبەسٸن ارتتىرۋعا, ونى ناسيحاتتان ەرەكشەلەيتٸن كەسٸبي ستاندارتتار مەن كريتەريلەردٸ بەكٸتۋگە, ازاماتتىق بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. كونكۋرس ماقساتى – تالانتتى جۋرناليستەر مەن شىعارماشىلىق ۇجىمداردى انىقتاۋ, ولاردىڭ كەسٸبي جۋرناليستيكانى دامىتۋعا قوسقان ٷلەستەرٸنە قۇرمەت كٶرسەتۋ».
يە, دۇرىس وقىدىڭىز. «ۇلتتىق سىيلىق» دەيدٸ. بۇل مەسەلەگە سوڭىنان تاعى ورالامىز.
سونىمەن, بيىل «ٷركەر-2019» جەڭٸمپازدارى انىقتالىپ, ماراپاتتالدى. ەر جەڭٸمپازعا ارنايى ستاتۋەتكا مەن 1 000 000 تەڭگە كٶلەمٸندە قارجىلاي سىيلىق بەرٸلدٸ.
اتاپ ايتقاندا: «جىل گازەتٸ» اتالىمىندا «تٷركٸستان» حالىقارالىق گازەتٸ, «ۆرەميا», «ۇلان» جەنە «كۋرسيۆ» گازەتتەرٸ اقتىق اينالىمعا شىعىپ, وسىلاردىڭ اراسىندا «ۆرەميا» گازەتٸ ٷزدٸك دەپ تانىلدى.
«جىل جۋرنالى» اتالىمى:
«اقىل-كەڭەس»
«National Geographic»
«ۇلىس»
«مىسل»
ٷزدٸگٸ - «National Geographic» ۇجىمى.
«جىل اقپاراتتىق پورتالى» اتالىمىنىڭ اقتىق سىنىندا «نوlanews.kz», «Baq.kz», «Zakon.kz», «Baribar.kz» سايتتارى باق سىناپ, نەتيجەسٸندە «Zakon.kz» ٷزدٸك دەپ تانىلىپتى.
«جىل رەپورتاجى» اتالىمىنا تٶرت ادام اقتىق سىندا باق سىنايتىن ٷمٸتكەر رەتٸندە تٸركەلگەن: ولار:
التىنبەك قۇمىرزاق - «Qazaqstan tarihy»
باعدات حاسەنوۆا - «Dknews»
كسەنييا بوندال - «كاپيتال.كز»
ايحان شەرٸپوۆا - «ايقىن».
ال قازىلار القاسىنىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋٸ نەتيجەسٸندە «كاپيتال.كز» پورتالىنىڭ قىزمەتكەرٸ كسەنييا بوندال جەڭٸمپاز دەپ تانىلىپتى.
«جىل جۋرناليستٸك زەرتتەۋٸ» اتالىمى:
دانا كرۋگلوۆا - «Informburo.kz
ۆلاديمير دەميدوۆ - «Zakon. kz»
زارينا ەبٸلمەجٸنوۆا - «Baq.kz
ياتسۋن اناستاسييا - «نوlanews.kz
ال جەڭٸمپاز «نوlanews.kz» پورتالىنىڭ تٸلشٸسٸ ياتسۋن اناستاسييا.
«جىل اناليتيكالىق ماتەريالى» اتىلىمى:
ەۆگەنييا بودروۆا - «Informburo.kz»
نۇرگەلدٸ ەبدٸعنيۇلى -«Abai.kz»
جاننا يمانقۇل - «جالىن»
مايرا مەدەۋباەۆا - «inbusiness.kz»
اتالىمنىڭ جەڭٸمپازى - «Informburo.kz» تٸلشٸسٸ ەۆگەنييا بودروۆا.
«جىل سۇحباتى» اتالىمى:
لەيلا تاستانوۆا - «ۆرەميا»
امانجول قورعانبەك - «ەگەمەن قازاقستان»
دينا يمامباەۆا - «انا تٸلٸ»
جاننا ويشىباەۆا - «ليتەر» گازەتٸ.
نەتيجەسٸندە «ليتەر» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ جاننا ويشىباەۆا جەڭٸمپاز بولدى.
«قازاقستان تۋرالى جىلدىڭ تانىمدىق ماتەريالى» اتالىمى:
ايان ٶرٸباي - «قازاقپارات» حاا
ەرنار المابەك - «ماسساگەت.كز»
اقجارقىن قىدىرحانوۆا - «بەرٸبار.كز»
ايگٷل بەيسەنبينوۆا - «ۆەچەرنايا استانا»
جەڭٸمپاز - «قازاقپارات» حاا تٸلشٸسٸ ايان ٶرٸباي.
«جىلدىڭ ٷزدٸك فوتوسۋرەتٸ» اتالىمى:
وسپان ەلي - egemen.kz
اسلان مۋسەنوۆ - avesyin.kz
دوسجان بالابەكوۆ - http://kazgazeta.kz
جۇماباي مۇسابەكوۆ - https://cloud.mail.ru/public/43NX/2rw3DLY5r
جەڭٸمپاز - egemen.kz فوتوگرافى وسپان ەلي.
«جىل راديوستانتسيياسى» اتالىمى:
«راديو كلاسسيك»
«وردا فم»
«راديو استانا»
«الاۋ»
سولاردىڭ اراسىنان «راديو كلاسسيك» ٷزدٸك شىقتى.
«جىل new media» اتالىمى:
Kaliyev-channel
قر پرەزيدەنتٸ تەلەراديوكەشەنٸ
«داۆاي سحوديم»
ايدا جەكسەن
جەڭٸمپاز - Kaliyev-channel.
ەندٸ قاراڭىز, «ٷركەر-2019» بايقاۋىنىڭ ٶزٸ بيىل 11 اتالىمنان تۇردى. جوعارىداعىلاردى ساناپ شىقساڭىز, 11 اتالمىنىڭ جەتەۋٸ ورىستٸلدٸ جۋرناليستەر مەن ورىس تٸلٸندەگٸ ماتەريالدارعا بەرٸلٸپتٸ. سونشا اتالىمنىڭ ٸشٸندە ەكٸ اتالىم عانا قازاقتٸلدٸ تٸلشٸلەرگە بۇيىرعان. قازاق جۋرناليستەرٸنە «قازاقستان تۋرالى جىلدىڭ تانىمدىق ماتەريالى» اتالىمى مەن «جىلدىڭ ٷزدٸك فوتوسۋرەتٸ» اتالىمى دا جەتەدٸ دەگەندەي. ال قالعان ەكەۋٸ بەيتاراپ: ٷزدٸك جۋرنال مەن «جىل new media» اتالىمىنا ەشكٸم داۋلاسا الماس.
«ٷركەر-2019» ۇلتتىق سىيلىعى بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسىنا قاراپ, بۇل بايقاۋ شىنىمەن ۇلتتىق پا, ەلدە قاي ۇلتتىڭ تٸلشٸلەرٸنە ارنالعان دەگەن سۇراق تۋىنداعانى راس. بٸز بۇل جەردە ۇلتارالىق ارازدىق تۋدىرعىمىز كەلٸپ وتىرعان جوق. بٸراق بايقاۋدىڭ نەتيجەسٸ سولاي ويلاماسقا شارا قالدىرمايدى. جوعارىدا قايتا ورالامىز دەگەن مەسەلە وسى ەدٸ.
بايقاۋدى اقتاپ العىمىز كەلٸپ, مٷمكٸن, قازىلار القاسىنىڭ مٷشەلەرٸ قازاقتٸلدٸ ماماندار ەمەس شىعار, بايقاۋ سوندىقتان ورىس تٸلٸندەگٸ ماتەريالدارعا ىقىلاس تانىتىپ وتىرعان بولار دەگەن كٷدٸك تە تۋدى. ارنايى قارادىق. قاتەلەسٸپپٸز. قازىلار القاسىنىڭ مٷشەلەرٸ 99% ٶزٸمٸزدٸڭ قاراگٶزدەر.
سەنبەسەڭٸز, سٸز دە قاراڭىز.
سونىمەن, «ٷركەر-2019» بايقاۋىنىڭ قازىلار القاسى: «قازاقستان» رترك» اق باسقارما تٶراعاسى لياززات تانىسباي, تەلەجٷرگٸزۋشٸ لەيلە سۇلتانقىزى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, جۋرناليستيكا مەسەلەلەرٸن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور نامازالى وماشەۆ, «Salem Social Media» باس ديرەكتورى الەكساندر اكسيۋتيتس, بلوگەر ٶركەن كەنجەبەك, قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, قر بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ قىزمەتكەرٸ, مەدەنيەت قايراتكەرٸ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعى سىيلىعىنىڭ 2 مەرتە لاۋرەاتى, قۇرمەت وداعىنىڭ يەگەرٸ سايراش ەبٸشقىزى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى كەرٸباي مۇسىرمان, بلوگەر بەيبٸت ەلٸبەكوۆ, «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى دەۋرەن قۋات.
وسىنداي مەن مىقتىمىن دەگەن ازاماتتار قازى بولىپ, قازاق جۋرناليستەرٸنٸڭ ەڭبەگٸن شىنىمەن باعالاي المادى ما? ەلدە شىنىمەن لايىق قازاقشا ماتەريال بولمادى ما? بٸزگە مۇنى كٸم تٷسٸندٸرٸپ, كٸم تالداپ بەرە الادى?
ايتپاقشى, ٷشٸنشٸ رەت ۇيىمداستىرىلپ وتىرعان بۇل بايقاۋدا مۇنداي جاعداي تۇڭعىش رەت ورىن الىپ جاتقان جوق. بىلتىر دا دەل وسىنداي جاعدايلار بولعان. وسى ورايدا «ٷركەر-2018» بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازدارىن ەستەرٸڭٸزگە سالايىق:
«ٷزدٸك حالىقارالىق ساراپتامالىق ماتەريال» اتالىمىندا سەۋلە يساباەۆا (تسەنترالازييامونيتور);
«ٷزدٸك ساراپتامالىق ماتەريال» اتالىمىندا ەسەل مۇقانوۆا (كازاحستانسكايا پراۆدا);
«استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ماتەريال» اتالىمى عالىم ومارحانوۆتىڭ (قازاق گازەتتەرٸ);
«ٷزدٸك جۋرناليستٸك زەرتتەۋ» اتالىمىن اسقار دجالدينوۆ (Time.kz);
«ەكونوميكا مەن قارجى تۋرالى ٷزدٸك ماتەريال» اتالىمىندا «كاپيتال» گازەتٸ;
«ٷزدٸك ايماقتىق راديوستانتسييا» اتالىمى الماتىلىق «جۇلدىز FM» راديوستانساسى, ال «ٷزدٸك قازاقستاندىق راديوستانتسييا» اتالىمىندا «شالقار» راديوسى;
«ٷزدٸك ينتەرنەت باق» اتالىمىندا جەڭٸسكە جەتكەن «Informburo.kz»;
«ٷزدٸك ۆاين» اتالىمى نۇرلان باتىروۆ;
«ٷزدٸك فوتوسۋرەت» اتالىمىندا تۇرار قازانعاپوۆ (Tengrinews.kz);
«ٷزدٸك رەپورتاج» اتالىمىندا يليا استاحوۆ (Today.kz);
«ٷزدٸك سۇحبات» اتالىمىندا گٷلزينا بەكتاسوۆا (ايقىن);
«قازاقستان تۋرالى ٷزدٸك تانىمدىق ماتەريال» اتالىمىندا ياكوۆ فەدوروۆ (Yvision.kz);
«ٷزدٸك ايماقتىق باسپاسٶز باسىلىمى» اتالىمىندا «جەتٸسۋ گازەتٸ»;
«ٷزدٸك رەسپۋبليكالىق باسپاسٶز باسىلىمى» اتالىمىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ جەڭٸمپاز بولعان.
مۇنى دا دەل جوعارىداعىداي قازاقشا-ورىسشا ماتەريالدارىن ٶزٸڭٸز سارالاپ كٶرٸڭٸز.
بۇل بايقاۋ بٸردەن ورىستٸلدٸ تٸلشٸلەردٸڭ سويىلىن سوعىپ كەتكەن جوق. ۇلتتىق بايقاۋ اتاۋىن ەڭ العاش ۇيىمداستىرىلعان كەزٸندە اقتاعان ەدٸ. ەستەرٸڭٸزدە بولسا, «ٷركەر» ۇلتتىق سىيلىعى 2017 جىلى العاش رەت ٶتكەن.
جوعارىدا كٶرسەتكەن 2019 جەنە 2018 جىلعى قورىتىندىلارمەن سالىستىرۋ ٷشٸن العاشقى جىلدىڭ جەڭٸمپازدارىن دا تٸزۋدٸ جٶن كٶرٸپ وتىرمىز. سونىمەن, «ٷركەر-2017» بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسى مىناداي ەدٸ:
«ٷزدٸك فوتوسۋرەت» اتالىمى بويىنشا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸنٸڭ فوتوتٸلشٸسٸ ەرلان وماروۆ;
«ٷزدٸك اناليتيكالىق ماتەريال» اتالىمى بويىنشا «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ ۆالەنتينا فيرونوۆا;
«ٷزدٸك رەپورتاج» اتالىمى بويىنشا «ٷركەر-2017» سىيلىعىمەن National Digital History پورتالىنىڭ تٸلشٸسٸ ولجاس;
«ٷزدٸك راديو باعدارلاما» اتالىمىنىڭ جەڭٸمپازى شالقار راديوسىنىڭ «ەن دومبىرا» باعدارلاماسى;
«ٷزدٸك ٶڭٸرلٸك راديو ستانسا» اتالىمى «استانا» اقپاراتتىق-مۋزىكالىق راديوسى;
«ٷزدٸك سالالىق باسپاسٶز باسىلىمى» اتالىمىندا «درۋجنىە رەبياتا» گازەتٸ;
«ٷزدٸك جىل جۋرنالى» جٷلدەسٸن «National Geografic قازاقستان» جۋرنالى;
«جۋرناليستيكاداعى دەبيۋت» اتالىمى بويىنشا 7kun.kz سايتىنىڭ تٸلشٸسٸ مٶلدٸر يمانمادي;
«ٷزدٸك جۋرناليستٸك زەرتتەۋ» اتالىمى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ باسقارما تٶراعاسىنىڭ كەڭەسشٸسٸ جانبولات اۋپباەۆ;
«ٷزدٸك سۇحبات» اتالىمى «كاپيتال» تٸلشٸسٸ ۆيكتورييا گوۆوركوۆا;
«ٷزدٸك ايماقتىق باسپاسٶز باسىلىمى» اتالىمى بويىنشا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا شىعارىلاتىن «رەيتينگ» گازەتٸ ;
«قازاقستان تۋرالى ٷزدٸك تانىمدىق ماتەريال» اتالىمى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ دۋمان اناش;
«ٷزدٸك حالىقارالىق اناليتيكالىق ماتەريال» اتالىمى بويىنش vlast.kz پورتالىنىڭ تٸلشٸسٸ زارينا احماتوۆا ;
«قازنەتتەگٸ مەدياسەرپٸلٸس» اتالىمى بويىنشا «Massaget.kz» پورتالى;
«ٷزدٸك رەسپۋبليكالىق باسپاسٶز باسىلىمى» اتالىمىنىڭ جٷلدەسٸن «ايقىن» گازەتٸ العان بولاتىن.
بايقادىڭىز با, بۇل قورىتىندىعا سٷيەنسەك, ورىستٸلدٸ, قازاقتٸلدٸ ماتەريالعا تەڭ قارالعانى بايقالادى. مۇنىڭ سەبەبٸن دە انىقتاۋعا تىرىستىق. بايقاۋدىڭ العاشقى جىلىندا قازىلار القاسىنىڭ قۇرامى مىقتىراق بولعان ەكەن. ياعني سارالاپ-ساراپتاي الاتىن ناعىز مامانداردىڭ سىنىنان ٶتكەن.
ول ماماندار: بەلگٸلٸ جۋرناليست نامازالى وماشەۆ, مەملەكەتتٸك جەنە قوعام قايراتكەرٸ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جۋرناليستيكا جەنە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى قايرات ساق, «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى مۇحتار مانكەەۆ, «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ ساياسي تالداۋ جەنە ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى يۋلييا كۋچينسكايا, «قوعامدىق كەلٸسٸم» رمم ديرەكتورى الەكساندر تاراكوۆ, ٶڭٸرلٸك باق اليانسىنىڭ جەتەكشٸسٸ ەلٸبەك ەلدەنەي, ساياساتتانۋشى راسۋل جۇمالى, قوعام قايراتكەرٸ مۇرات ەبەنوۆ, «اتامەكەن» قر ۇكپ اگروبٸلٸكتٸلٸك ورتالىعى «farmers.kz» پورتالىنىڭ جەتەكشٸسٸ مەيرامحان جەپەك, ەدەبي سىنشى امانگەلدٸ مىرزابەكوۆ جەنە «ايتۋعا وڭاي» حابارىنىڭ جٷرگٸزۋشٸسٸ بەيسەن قۇرانبەك.
پى.سى: نەبەرٸ ٷشٸنشٸ جىل عانا ۇيىمداستىرىلعان بايقاۋدىڭ سوڭى وسىلاي سۇيىلا بەرسە, ارى قاراي «ٷركەردٸڭ» ٷنٸ شىقپاي, ۇلتتىق بايقاۋدىڭ مەنٸ مەن سەنٸ كەتە بەرەدٸ دەگەن كٷدٸك جوق ەمەس.
اقبوتا مۇسابەك
.jpg)
