2019 جىلعى 20 قاراشادا «ەل-شەجٸرە» قوعامدىق قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تٷركٸستان قالاسىنداعى قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە شەتەلدٸك ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى: ۇلتتىق تاريح ۋاقىتى» («ۇلى دالا حالىقتارىنىڭ قۇندىلىقتارى») عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيياسى ٶتكٸزٸلدٸ. اۋقىمدى ٸس-شارا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك-ەلەۋمەتتٸك تاپسىرىسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى.
كونفەرەنتسييانىڭ ماقساتى – ەلباسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ كونتەكستٸندەگٸ جاھاندىق تاريحتاعى قازاق حالقىنىڭ رٶلٸن تالقىلاۋ ٷشٸن الاڭ ۇيىمداستىرۋ, قازاق حالقىنىڭ تاريحي تامىرلارىن قاراستىرۋ, قازٸرگٸ زاماننىڭ جاھاندىق مەسەلەلەرٸن زەرتتەۋدە وتاندىق عالىمداردىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىن انىقتاۋ.
اتالعان كونفەرەنتسيياعا 170 ادام, سونىڭ ٸشٸندە تٷركٸ تٸلدەس ەلدەردەن (تٷركييا, تاتارستان, قىرعىزستان, ٶزبەكستان جەنە ت.ب.) شەتەلدٸك ساراپشىلار قاتىستى. اتاپ ايتقاندا:
- گاتين مارات سالاۆاتوۆيچ – تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازان ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ تاريح جەنە قوعامتانۋ بٸلٸم بەرۋ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ (تاتارستان);
- ميڭنەگۋلوۆ حاتيپ يۋسۋپوۆيچ – قازان ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى (تاتارستان);
- مۋساەۆ سىرتباي – ي.اراباەۆ اتىنداعى قمۋ لينگۆيستيكا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور (قىرعىزستان);
- يۋلداشەۆ قازاقباي – تاشكەنت مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ, ٶزبەك تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى (ٶزبەكستان);
- ۋتانوۆا سيردارەحون – ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى فانلار اكادەميياسى, ٶزبەك تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ جەنە فولكلورى ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور (ٶزبەكستان);
- نازاروۆ ناسريددين اتاكۋلوۆيچ – تاشكەنت سەۋلەت-قۇرىلىس ينستيتۋتى, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور (ٶزبەكستان);
- باحادىروۆا سارىگۋل – ٶزبەكستان عىلىمدار اكادەميياسىنىڭ قاراقالپاقستان بٶلٸمٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور (قاراقالپاقستان).
- يسلام جەمەنەي – «تۇران-يران» عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
- شەمشٸ باۋىرجان – م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸ, گۋمانيتارلىق عىلىمدار ماگيسترٸ, اعا وقىتۋشى.
كونفەرەنتسيياعا سونىمەن قاتار قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ٷيلەستٸرۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى تٶلەكوۆ ەلدار مىرزابەكۇلى, تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى سەكەن امانگەلدٸۇلى قالقامانوۆ قاتىستى.
كونفەرەنتسييانى قۇتتىقتاۋ سٶزٸمەن فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قۇلبەك ەرگٶبەك اشتى. ودان كەيٸنگٸ سٶز كەزەگٸ قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ٷيلەستٸرۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى ە.م. تٶلەكوۆكە, تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى س.ا. قالقامانوۆقا بەرٸلدٸ.
كونفەرەنتسييانىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ پلەنارلىق جەنە سەكتسييالىق وتىرىستار ٶتكٸزٸلدٸ. كونفەرەنتسييانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قارار قابىلدانىپ, عالىمدار مەن ساراپشىلار ٶز ويلارىن بٸلدٸردٸ.
اتاپ ايتقاندا, ۇتىمدى ۇسىنىستاردىڭ ماڭىزدى مەسەلەلەرٸن تٸزٸپ ٶتەيٸك:
1) تٷرٸك ەلەمٸندەگٸ ورتاق قۇندىلىقتاردىڭ قايتا قالىپتاسۋى مەن باياندىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەلٸپپە (الفاۆيت) بٸرلٸگٸن قايتا قاراۋ ۇسىنىلدى, (مىسالى: ٶزبەكستان, قىرعىزستان, قازاقستان جەكە ەلٸپپەلەرٸن دايىنداۋدا. ەركٸمنٸڭ جەكە ەلٸپپەسٸ ەر ەلدٸڭ قيىندىقتارىن تۋىنداتادى. بۇل بولاشاقتا تٷرٸك ەلەمٸندەگٸ ينتەگراتسييالىق پروتسەسٸنە كەرٸ ەسەرٸن بەرەدٸ, بٸرلٸك بولمايدى.
2) تٷرٸك حالىقتارى مەن مەملەكەتتەرٸنٸڭ تاريحىن زەرتتەۋ جەنە وقىتۋدىڭ ورتاق ەدٸستەمەسٸن قالىپتاستىرۋ.
3) قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ جانىنان زاماناۋي تٷركٸتانۋ جەنە عىلىمي-مەتودولوگييالىق زەرتتەۋدٸڭ پلاتفورماسى رەتٸندە عىلىمي جۋرنال شىعارۋ (SCOPUS جەنە ت.ب. جوعارى يندەكستٸ جۋرنالدار).
4) تٷركٸ حالىقتارىنا ورتاق تاريحي ۇلى ەسٸمدەردٸ ۇلىلاۋ, ناسيحاتتاۋدىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جٷيەسٸن قۇرۋ (مىسالى, اباي, ەل-فارابي, بەرۋني).
5) كەلەشەكتە تٷركٸتانۋ باعىتىنداعى ورتاق تەرميندەرٸن قالىپتاستىرۋ مەسەلەسٸ.
6) تٷركولوگيياعا ەڭبەگٸ سٸڭگەن عالىم تۇلعالاردىڭ مۇراسى مەن تەجٸريبەسٸن ناسيحاتتا ماقساتىندا ارنايى وقۋ كەشەنٸن قالىپتاستۋ (مىسالى, اباي وقۋلارى, شەكەرٸم وقۋلارى جەنە ت.ب.).
