ەر حالىقتىڭ ەڭ باستى بايلىعى ول انا تٸلٸ. ول ەر حالىقتىڭ تاريحتان تامىر تارتار دەستٷرٸ مەن مەدەنيەتٸن ساباقتاستىرعان ۇلتتىق كودى, ەلدٸڭ جانى, كٷرەتامىر ٶزەگٸ.
22 قىركٷيەك – قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقتارىنىڭ تٸلدەرٸ مەركەسٸ بولىپ جارييالانعانىنا دا بٸرشاما ۋاقىت ٶتتٸ. تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك, 1989 جىلى دەل وسى كٷنٸ ەلٸمٸزدە العاش رەت «تٸلدەر تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان بولاتىن.
قازاقستان كٶپ ۇلتتى مەملەكەت. قازٸرگٸ تاڭدا ۇلى دالا ەلٸندە 130-دان استام ۇلت پەن ۇلىستىڭ ٶكٸلٸ تاتۋ-تەتتٸ ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر. جەنە ولاردىڭ ەرقايسىنىڭ انا تٸلٸ مەن اتا دەستٷرٸ بار. ەر ۇلتتىڭ ٶز انا تٸلٸندە سٶيلەپ, دامىتۋىنا, ٶركەندەتۋٸنە بارلىق جاعداي دا جاسالعان. ياعني, ەر ۇلتتىڭ تٸل, سالت-دەستٷرٸ سيياقتى ايرىقشا قۇندىلىقتارىنا جوعارعى دەڭگەيدە قۇرمەت بٸلدٸرٸلەدٸ.
25 قىركٷيەك كٷنٸ وسى اتالعان مەرەكەگە ورايلاستىرىلىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانىنىڭ الماتى قالاسىنداعى «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىلىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تٸلگە قۇرمەت - ەلگە قۇرمەت» اتتى تٸل فەستيۆالٸ ٶتتٸ.
وعان الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸنٸڭ, قالالىق مەسليحاتتىڭ, «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ الماتى قالاسى فيليالىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, سونداي-اق قالاداعى تٷرلٸ ۇلتتىق قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ قوناق بولسا, شارانى «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعى مەن 5571 ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ وفيتسەرلەرٸ مەن جاۋىنگەرلەر قۇرامى تاماشالادى.
ٶزٸنٸڭ قۇتتىقتاۋ سٶزٸندە الماتى قالاسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, وسەتين ەتنو-مەدەني ورتالىعىنىڭ تٶراعاسى قازبەك مامسۋروۆ: «تٸل تەك تٸلدەسۋ قۇرالى عانا ەمەس, حالىقتار اراسىنداعى دوستىقتىڭ دەنەكەرٸ بولىپ تابىلادى. قازٸر قازاقستاندى تٶرتكٷل دٷنيە تانيدى, مويىندادى. بۇل ورىنسىز ماقتانىش ەمەس, اقيقات ايعاعى. مۇنداي مەرەيگە, ابىرويعا يە بولۋىمىزدىڭ باستى نەگٸزٸ – ول قازاقستاندى ٶز وتانى سانايتىن سان الۋان حالىقتىڭ تاتۋلىعى, دوستىعى ەكەنٸ داۋسىز. انا تٸلٸ – ادامنىڭ عۇمىر بويعى سەرٸگٸ, رۋحاني قۋاتى. بۇل كٷن – انا تٸلٸن اسقاقتاتۋ ارقىلى ٶزٸندٸك بولمىس-بٸتٸمٸن ايشىقتاي تٷسۋگە ۇمتىلعان تٷرلٸ ۇلىستاردىڭ تٸلەگٸنەن تۋعان مەرەكە. ولاي بولسا, بارشاڭىزدى وسى مەرەكەمەن قۇتتىقتايمىن», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
ال الماتى قالاسى مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنداعى انالار كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى نۇرييا نييازوۆا دا تٸلدەر مەرەكەسٸنٸڭ مەن-ماڭىزىنا توقتالىپ, ەلباسىنىڭ سالقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸن بايانداعان تاعىلىمدى ەڭگٸمە ٶربٸتتٸ. «قازاقستان تٷرلٸ-تٷستٸ مەتالدارىمەن, كٶمٸرٸ, مۇنايىمەن جەنە باسقا دا قازبا بايلىقتارىمەن ماقتانا الادى. الايدا ەڭ باستى بايلىعى – ۇلتتار مەن ۇلىستار. «حالىقتار دوستىعىنىڭ لابوروتوريياسى» دەپ اتالاتىن تۋعان ٶلكەمٸز ەر ۇلت ٶكٸلدەرٸن وراسان زور سٷيٸسپەنشٸلٸكپەن ٶز قۇشاعىنا قۇشتى. قانشا ۇلت بولسا, سونشا سالت-دەستٷر, بٸر-بٸرٸنە ەش ۇقسامايتىن بيلەرٸ مەن ەندەرٸ بار. بٸراق بٸز دوستىق تٸلٸندە تٸلدەسٸپ ٷيرەنگەنبٸز. ال دوستىق تٸلٸنەن ارتىق تٸل بۇل ەلەمدە جوق. بٸرلٸكتٸ باستى باق ساناعان قازاق ەلٸ سونىسىمەن دە بٷكٸل ەلەمگە ٷلگٸ», - دەپ توقتالدى.
تاعىلىمدى شارا بارىسىندا ەر ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ قازاق جەرٸنە قونىستانۋ تاريحىنان سىر شەرتكەن تاريحي مەلٸمەتتەر, سونداي-اق سالت-دەستٷلەرٸ جايلى تاعىلىمدى باياندامالار جاسالدى. سوڭىنان قازاق ەلٸنٸڭ جاھاندىق دامۋ ٷردٸسٸنەن قالماۋى ٷشٸن زامانا ۇسىنىپ وتىرعان تالاپ –ٷشتٸلدٸلٸكتٸڭ ٷلكەن مەنٸ جايلى تولعاقتى ويلار ايتىلدى. سونداي-اق, ورىس, گرۋزين, وسەتين, ارميان, تاتار, نەمٸس, ٶزبەك, تاعى باسقا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ قوعامدىق بٸرلەستٸكتەرٸنٸڭ ٶنەرپازدارى ەن مەن بيدەن شاشۋ شاشىپ, كٶرەرمەندەردٸڭ ىقىلاسىنا بٶلەنەدٸ.
شارانىڭ سوڭىندا ۇلتتىق ۇلان «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ اعا وفيتسەرٸ مايور دانارا بايماعانبەتوۆا جينالعان قاۋىمدى تٸلدەر مەركەسٸمەن قۇتتىقتاپ, اتسالىسقان ازاماتتارعا العىسىن بٸلدٸرٸپ, ولاردى «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىق قولباسشىسى گەنەرال-مايور قايرات اقتانوۆتىڭ اتىنان العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى.
مايور ارمان ەۋبەكٸروۆ,
«وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعى
