قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ +/– 1,0 پ.ت. پايىزدىق دەلٸزٸمەن جىلدىق 14,5% دەڭگەيٸندە بەلگٸلەۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. تيٸسٸنشە, ٶتٸمدٸلٸكتٸ ۇسىنۋ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى قولجەتٸمدٸ وپەراتسييالار بويىنشا مٶلشەرلەمە - 15,5%, ال ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋ جٶنٸندەگٸ تۇراقتى قولجەتٸمدٸ وپەراتسييالار بويىنشا مٶلشەرلەمە 13,5% بولادى, دەپ حابارلادى ۇب باسپاسٶز قىزمەتٸ.
"ناقتى ينفلياتسييا ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ جەدەلدەۋٸ اياسىندا بولجامدى كٶرسەتكٸشتەن ەدەۋٸر اسىپ تٷستٸ. تۇتىنۋشىلىق باعالاردىڭ ورنىقتى قۇرامداس بٶلٸكتەرٸ, سول سيياقتى باعانىڭ جالپى دەڭگەيٸ ٶسٸپ كەلەدٸ. بيىلعى مامىردا جەنە ماۋسىمدا قالىپتاسقان ينفلياتسييا شارىقتاۋ شەگٸنەن ٶتپەگەنٸن كٶرسەتەدٸ" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
جوعارى ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر پروينفلياتسييالىق قىسىمدى كٷشەيتٸپ جاتىر. ۇلتتىق بانكتٸڭ باعالاۋىنا سەيكەس, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسييا بۇرىنعى بولجامنان اسىپ تٷسەدٸ. جاڭا كٷتپەگەن ٶزگەرٸستەر ورىن الماعان جاعدايدا ينفلياتسييانىڭ جىلدىق ٶسۋٸ 2023 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىنا دەيٸن جالعاسىپ, ودان ەرٸ باياۋلايدى.
"بۇل شەشٸم 2023 جىلى ينفلياتسييالىق پروتسەستەر مەن كٷتۋلەردٸ تۇراقتاندىرىپ, باياۋلاتۋعا جەنە ينفلياتسييانى ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا نىسانالى كٶرسەتكٸشكە جاقىنداتۋعا باعىتتالعان. قالىپتاسقان ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ ورنىقتىلىعى, سۇرانىستى فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ جەنە سىرتقى پروينفلياتسييالىق احۋال حالىقتىڭ قاراجات جيناقتاۋ نيەتٸن ىنتالاندىرۋ ٷشٸن ۇزاق ۋاقىت بويى بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ قازٸرگٸ دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋدى تالاپ ەتەدٸ, بۇل كەلەسٸ جىل ٸشٸندە ينفلياتسيياعا بٸرتٸندەپ ەسەر ەتەتٸن بولادى.
2022 جىلعى ماۋسىمدا جىلدىق ينفلياتسييا 14,5%-عا دەيٸن جەدەلدەدٸ. بارلىق قۇرامداس بٶلٸكتەر بويىنشا باعا ٶسٸپ كەلەدٸ – ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى (19,2%), ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلار (13,2%) جەنە اقىلى قىزمەتتەر (9,2%). بۇل جەتكٸزۋ تٸزبەگٸندەگٸ ٸركٸلٸستەرگە, سىرتقى ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ كٷشەيۋٸنە بايلانىستى شىعاسىلار ينفلياتسيياسىنىڭ ٶسۋٸ, سونداي-اق فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدان قولداۋ تاپقان جوعارى سۇرانىس پەن تەڭگە باعامىنىڭ ەلسٸرەۋٸنەن تۋىنداپ وتىر" - دەلٸنگەن اقپاراتتا.
ۇلتتىق بانك مەلٸمەتٸنشە, بازالىق ينفلياتسييا جالپى ينفلياتسييادان وزىپ, باعانىڭ ورنىقتى ٶسۋ فاكتورلارىنىڭ باسىمدىعىن كٶرسەتە وتىرىپ, قايتادان ٷدەي باستادى. ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر دە ٷدەگەنٸن كٶرسەتتٸ – 2022 جىلعى ماۋسىمدا كٷتٸلەتٸن ينفلياتسييانىڭ مەديانالىق باعاسى بٸر جىل ٸشٸندە 14,9%-عا دەيٸن (مامىردا – 13,8%) ٶستٸ.
مامىر-ماۋسىمدا ناقتى ينفلياتسييانىڭ جەنە ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ نەعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانك 2022 جىلى جىلدىق ينفلياتسييانىڭ بۇرىن ايتىلعان 13-15% بولجامىنىڭ جوعارعى شەگٸنەن دە جوعارى جەدەلدەۋٸن كٷتەدٸ. جاڭا باعالاۋ كەلەسٸ بولجامدى راۋند اياسىندا جٷرگٸزٸلەدٸ.
"2022 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ەكونوميكا 3,4%-عا ٶستٸ, بۇل جالپى ۇلتتىق بانكتٸڭ بولجامدارىنا 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن 2,8-3,8% دەڭگەيٸندە سەيكەس كەلەدٸ. ەكونوميكانىڭ بارلىق نەگٸزگٸ سالالارى ٶسۋدە, بٸراق كەيبٸر سالالاردا ٸركٸلٸس بار. مەسەلەن, قاشاعان كەن ورنىنداعى جٶندەۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶسٸمٸ باياۋلادى. سونىمەن بٸرگە, ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ جەدەلدەۋٸنە قاراماستان, ساۋدا كٶرسەتكٸشتەرٸ تۇراقتى سۇرانىستى كٶرسەتەدٸ. جيىنتىق سۇرانىس جىلدىق ٶسۋٸ جەدەلدەگەن جەنە ماۋسىمدا 18,7%-دى قۇراعان ەلەۋلٸ مەملەكەتتٸك شىعىستارمەن ىنتالاندىرىلۋدا. بۇل ماڭىزدى پروينفلياتسييالىق فاكتور سانالادى جەنە مونەتارلىق جاعدايلاردى تيٸسٸنشە رەتتەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ بويىنشا بولجام تٶمەندەۋ جاعىنا قاراي قايتا قارالدى. دٷنيەجٷزٸلٸك بانك 2022 جىلى جاھاندىق ەكونوميكانىڭ بولجامدى ٶسٸمٸن 4,1%-دان 2,9%-عا دەيٸن تٶمەندەتتٸ. قازاقستاننىڭ ساۋدا ەرٸپتەسٸ سانالاتىن ەلدەر بويىنشا ٶسۋ بولجامى دا: رەسەي بويىنشا 2,4%-دان مينۋس 8,9%-عا دەيٸن, ەو بويىنشا 4,2%-دان 2,5%-عا دەيٸن, قىتاي بويىنشا 5,1%-دان 4,3%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. گەوساياسي قاقتىعىس, قىتايداعى كارانتيننٸڭ ىقتيمال كٷشەيۋٸ, جەتكٸزٸلٸم تٸزبەگٸندەگٸ ٸركٸلٸستەردٸڭ سالدارىنان ەلەمدٸك ەكونوميكادا ەلسٸز دامۋ تەۋەكەلٸ ساقتالىپ وتىر.
2022 جىلعى شٸلدەنٸڭ باسىندا ورىن العان بٸراز قىسىمنان كەيٸن مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ قايتا قالپىنا كەلدٸ. اقش دوللارىنىڭ ەڭ جوعارى مەندەردەن بٸرشاما ەلسٸرەۋٸ جەنە مۇناي قورىنىڭ شەكتەۋلٸ بولۋى مۇناي باعاسىن ۇستاپ تۇر. EIA باعالاۋىنا سەيكەس, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسۋ پەرسپەكتيۆالارىنىڭ ناشارلاۋىن ەسكەرە وتىرىپ, 2022 جىلدىڭ 3-توقسانىندا Brent باعاسى ورتا ەسەپپەن 104 اقش دوللارىن, جىل سوڭىنا قاراي – باررەلٸنە 95 اقش دوللارىن, 2023 جىلى – باررەلٸنە 90 دوللاردان جوعارى كٶرسەتكٸشتٸ قۇرايدى" - دەيدٸ ۇب ٶكٸلدەرٸ.
ەلەمدە جوعارى ينفلياتسييالىق احۋال ساقتالىپ, سىرتقى مونەتارلىق جاعدايلار كٷشەيە باستادى. فاو ازىق-تٷلٸك باعالارىنىڭ يندەكسٸ ماۋسىمدا, نەگٸزٸنەن, ٶسٸمدٸك مايلارى, دەندٸ داقىلدار مەن قانت ەسەبٸنەن 2,3%-عا تٶمەندەدٸ, بٸراق ەلٸ دە ٶتكەن جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 23,1%-عا جوعارى شىعىپ, تاريحي ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەرگە جۋىقتادى.
2022 جىلعى ماۋسىمدا ەنەرگييا تاسىمالداۋشىلار مەن ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى اقش پەن ەو-داعى جىلدىق ينفلياتسييا, تيٸسٸنشە, 9,1% جەنە 9,6% بولىپ, تاريحي ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەرگە جەتتٸ. جوعارى ينفلياتسييالىق قىسىم جاعدايىندا اقش فرج 2022 جىلعى ماۋسىمدا مٶلشەرلەمەنٸ جىلدىق 1,5%-1,75%-عا دەيٸن بٸردەن 0,75 پ.ت. (1994 جىلدان باستاپ العاش رەت) كٶتەردٸ, ەندٸ بيىل جەنە كەلەسٸ جىلدارى مٶلشەرلەمەنٸ ودان ەرٸ كٶتەرەتٸنٸ تۋرالى بەلگٸ بەرە باستادى. ٶز كەزەگٸندە, ەوب 11 جىل ٸشٸندە العاش رەت پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ 0,5 پ.ت. ارتتىردى. رەتتەۋشٸ الداعى ايلاردا مٶلشەرلەمەنٸڭ ودان ەرٸ ٶسۋ ىقتيمالدىعى تۋرالى دا حابارلادى.
بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەلەسٸ شەشٸم جازعى بولجامدى راۋندتىڭ جەنە ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ جاڭارتىلعان بولجامدى كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ, سىرتقى ورتاداعى جەنە ٸشكٸ ەكونوميكاداعى تەۋەكەلدەر تەڭگەرٸمٸنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانباق.
