Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komiteti bazalyq mólsherlemeni +/– 1,0 p.t. paiyzdyq dálizimen jyldyq 14,5% deńgeiinde belgileý týraly sheshim qabyldady. Tiisinshe, ótimdilikti usyný jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme - 15,5%, al ótimdilikti alý jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme 13,5% bolady, dep habarlady UB baspasóz qyzmeti.
"Naqty infliatsiia infliatsiialyq kútýlerdiń jedeldeýi aiasynda boljamdy kórsetkishten edáýir asyp tústi. Tutynýshylyq baǵalardyń ornyqty quramdas bólikteri, sol siiaqty baǵanyń jalpy deńgeii ósip keledi. Biylǵy mamyrda jáne maýsymda qalyptasqan infliatsiia sharyqtaý sheginen ótpegenin kórsetedi" - delingen habarlamada.
Joǵary infliatsiialyq kútýler proinfliatsiialyq qysymdy kúsheitip jatyr. Ulttyq Banktiń baǵalaýyna sáikes, 2022 jyldyń qorytyndysy boiynsha infliatsiia burynǵy boljamnan asyp túsedi. Jańa kútpegen ózgerister oryn almaǵan jaǵdaida infliatsiianyń jyldyq ósýi 2023 jyldyń birinshi toqsanyna deiin jalǵasyp, odan ári baiaýlaidy.
"Bul sheshim 2023 jyly infliatsiialyq protsester men kútýlerdi turaqtandyryp, baiaýlatýǵa jáne infliatsiiany orta merzimdi perspektivada nysanaly kórsetkishke jaqyndatýǵa baǵyttalǵan. Qalyptasqan infliatsiialyq protsesterdiń ornyqtylyǵy, suranysty fiskaldyq yntalandyrý jáne syrtqy proinfliatsiialyq ahýal halyqtyń qarajat jinaqtaý nietin yntalandyrý úshin uzaq ýaqyt boiy bazalyq mólsherlemeni qazirgi deńgeide ustap turýdy talap etedi, bul kelesi jyl ishinde infliatsiiaǵa birtindep áser etetin bolady.
2022 jylǵy maýsymda jyldyq infliatsiia 14,5%-ǵa deiin jedeldedi. Barlyq quramdas bólikter boiynsha baǵa ósip keledi – azyq-túlik taýarlary (19,2%), azyq-túlikke jatpaityn taýarlar (13,2%) jáne aqyly qyzmetter (9,2%). Bul jetkizý tizbegindegi irkilisterge, syrtqy infliatsiialyq qysymnyń kúsheiýine bailanysty shyǵasylar infliatsiiasynyń ósýi, sondai-aq fiskaldyq yntalandyrýdan qoldaý tapqan joǵary suranys pen teńge baǵamynyń álsireýinen týyndap otyr" - delingen aqparatta.
Ulttyq bank málimetinshe, bazalyq infliatsiia jalpy infliatsiiadan ozyp, baǵanyń ornyqty ósý faktorlarynyń basymdyǵyn kórsete otyryp, qaitadan údei bastady. Infliatsiialyq kútýler de údegenin kórsetti – 2022 jylǵy maýsymda kútiletin infliatsiianyń medianalyq baǵasy bir jyl ishinde 14,9%-ǵa deiin (mamyrda – 13,8%) ósti.
Mamyr-maýsymda naqty infliatsiianyń jáne infliatsiialyq kútýlerdiń neǵurlym joǵary deńgeide qalyptasýyn eskere otyryp, Ulttyq Bank 2022 jyly jyldyq infliatsiianyń buryn aitylǵan 13-15% boljamynyń joǵarǵy sheginen de joǵary jedeldeýin kútedi. Jańa baǵalaý kelesi boljamdy raýnd aiasynda júrgiziledi.
"2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ekonomika 3,4%-ǵa ósti, bul jalpy Ulttyq Banktiń boljamdaryna 2022 jyldyń sońyna deiin 2,8-3,8% deńgeiinde sáikes keledi. Ekonomikanyń barlyq negizgi salalary ósýde, biraq keibir salalarda irkilis bar. Máselen, Qashaǵan ken ornyndaǵy jóndeý jumystaryna bailanysty taý-ken ónerkásibiniń ósimi baiaýlady. Sonymen birge, infliatsiialyq protsesterdiń jedeldeýine qaramastan, saýda kórsetkishteri turaqty suranysty kórsetedi. Jiyntyq suranys jyldyq ósýi jedeldegen jáne maýsymda 18,7%-dy quraǵan eleýli memlekettik shyǵystarmen yntalandyrylýda. Bul mańyzdy proinfliatsiialyq faktor sanalady jáne monetarlyq jaǵdailardy tiisinshe retteýdi talap etedi.
Álemdik ekonomikanyń ósýi boiynsha boljam tómendeý jaǵyna qarai qaita qaraldy. Dúniejúzilik Bank 2022 jyly jahandyq ekonomikanyń boljamdy ósimin 4,1%-dan 2,9%-ǵa deiin tómendetti. Qazaqstannyń saýda áriptesi sanalatyn elder boiynsha ósý boljamy da: Resei boiynsha 2,4%-dan minýs 8,9%-ǵa deiin, EO boiynsha 4,2%-dan 2,5%-ǵa deiin, Qytai boiynsha 5,1%-dan 4,3%-ǵa deiin tómendedi. Geosaiasi qaqtyǵys, Qytaidaǵy karantinniń yqtimal kúsheiýi, jetkizilim tizbegindegi irkilisterdiń saldarynan álemdik ekonomikada álsiz damý táýekeli saqtalyp otyr.
2022 jylǵy shildeniń basynda oryn alǵan biraz qysymnan keiin munai baǵasynyń ósýi qaita qalpyna keldi. AQSh dollarynyń eń joǵary mánderden birshama álsireýi jáne munai qorynyń shekteýli bolýy munai baǵasyn ustap tur. EIA baǵalaýyna sáikes, álemdik ekonomikanyń ósý perspektivalarynyń nasharlaýyn eskere otyryp, 2022 jyldyń 3-toqsanynda Brent baǵasy orta eseppen 104 AQSh dollaryn, jyl sońyna qarai – barreline 95 AQSh dollaryn, 2023 jyly – barreline 90 dollardan joǵary kórsetkishti quraidy" - deidi UB ókilderi.
Álemde joǵary infliatsiialyq ahýal saqtalyp, syrtqy monetarlyq jaǵdailar kúsheie bastady. FAO azyq-túlik baǵalarynyń indeksi maýsymda, negizinen, ósimdik mailary, dándi daqyldar men qant esebinen 2,3%-ǵa tómendedi, biraq áli de ótken jylǵy kórsetkishten 23,1%-ǵa joǵary shyǵyp, tarihi eń joǵary kórsetkishterge jýyqtady.
2022 jylǵy maýsymda energiia tasymaldaýshylar men azyq-túlik baǵasynyń ósýine bailanysty AQSh pen EO-daǵy jyldyq infliatsiia, tiisinshe, 9,1% jáne 9,6% bolyp, tarihi eń joǵary kórsetkishterge jetti. Joǵary infliatsiialyq qysym jaǵdaiynda AQSh FRJ 2022 jylǵy maýsymda mólsherlemeni jyldyq 1,5%-1,75%-ǵa deiin birden 0,75 p.t. (1994 jyldan bastap alǵash ret) kóterdi, endi biyl jáne kelesi jyldary mólsherlemeni odan ári kóteretini týraly belgi bere bastady. Óz kezeginde, EOB 11 jyl ishinde alǵash ret paiyzdyq mólsherlemeni 0,5 p.t. arttyrdy. Retteýshi aldaǵy ailarda mólsherlemeniń odan ári ósý yqtimaldyǵy týraly da habarlady.
Bazalyq mólsherleme boiynsha kelesi sheshim jazǵy boljamdy raýndtyń jáne makroekonomikalyq kórsetkishterdiń jańartylǵan boljamdy kórsetkishteriniń, syrtqy ortadaǵy jáne ishki ekonomikadaǵy táýekelder teńgeriminiń qorytyndysy boiynsha qabyldanbaq.
