فوتو: © Sputnik / ۆلاديسلاۆ ۆودنەۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ +/– 1 پ.ت. دەلٸزٸمەن جىلدىق 16,75% دەڭگەيٸندە ساقتاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ۆەدومستۆونىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
"كەيبٸر ەلدەردە ينفلياتسييانىڭ باياۋلاۋىنا قاراماستان, جاھاندىق ينفلياتسييانىڭ قىسىمى ەلٸ دە جوعارى بولىپ تۇر. قازاقستاندا جىلدىق جەنە ايلىق ينفلياتسييا, بٸز كٷتكەندەي, ناۋرىز ايىندا تٶمەندەگەنٸن كٶرسەتتٸ. ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ باياۋلاي باستاعانىنا قاراماستان, ورنىقتى جەنە تۇراقتى تٶمەندەۋ ترەندٸ تۋرالى ايتۋعا ەلٸ ەرتە. تۇراقسىز ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر, مەملەكەتتٸك شىعىستاردىڭ ۇلعايۋى, جانار-جاعارماي جەنە تۇرعىن-ٷي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق نارىعىندا ۋاقىتى كەلگەن رەفورمالار تٷرٸندەگٸ پروينفلياتسييالىق فاكتورلار ساقتالىپ جەنە ٸسكە اسىرىلا باستادى. فاكتورلاردىڭ جيىنتىق بالانسى ورتامەرزٸمدٸ كەلەشەكتە ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋ ٷشٸن 2023 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ قازٸرگٸ دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى بۇرىنعى كوممۋنيكاتسييانى قولداپ وتىر. بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا بۇدان كەيٸنگٸ شەشٸمدەر 2023 جىلعى مامىرداعى جاڭارتىلعان بولجامدا جاڭا دەرەكتەرگە, ونىڭ ٸشٸندە, جانار-جاعارماي مەن تۇرعىن-ٷي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق نارىعىنداعى رەفورمالاردىڭ پارامەترٸنە بايلانىستى بولادى" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
ۆەدومستۆو مەلٸمەتٸنشە, ينفلياتسييا باياۋلاي باستادى جەنە بولجام تراەكتوريياسىنا سەيكەس كەلەدٸ. 2023 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جىلدىق ينفلياتسييا ٶتكەن جىلعى جوعارى بازانىڭ ەسەپتەن شىعۋىنان كٷتٸلگەندەي 18,1%-عا دەيٸن تٶمەندەگەن. سونىمەن قاتار, ينفلياتسييانىڭ باياۋلاۋى اقپانداعى رەتتەلەتٸن قىزمەتتەر تاريفٸنٸڭ جەنە وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردە ەگٸننٸڭ جويىلىپ, ٷسٸككە تاپ بولۋىنا بايلانىستى جەمٸس-جيدەك پەن كٶكٶنٸس ٶنٸمدەرٸ باعاسىنىڭ ٶسۋٸمەن, سونداي-اق جوعارى سۇرانىس جاعدايىندا كٶلٸك قىزمەتٸ قۇنىنىڭ ٶسۋٸمەن شەكتەلگەن. 2023 جىلعى اقپاندا ايلىق ينفلياتسييانىڭ تٶمەندەۋ ديناميكاسى توقتاعاننان كەيٸن (ا/ا 1,3%) ناۋرىزدا 0,9%-عا دەيٸن ودان ەرٸ تٶمەندەگەنٸن كٶرسەتتٸ. دەگەنمەن, ول تاريحي ورتاشا دەڭگەيدەن (2017-2021جج. ناۋرىزدا 0,6%) جوعارى قالىپتاسۋىن جالعاستىرىپ كەلەدٸ.
ينفلياتسييانىڭ ورنىقتى بٶلٸگٸ دە باياۋلاۋدى كٶرسەتكەنٸمەن, پروينفلياتسييالىق ورتانىڭ ساقتالۋىن دەلەلدەپ, ەلٸ دە جوعارى قالپىندا قالىپ وتىر.
"قاڭتار-اقپان ايلارىندا ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر تٶمەندەگەننەن كەيٸن قايتادان جەدەلدەدٸ. ناۋرىزدا بٸر جىلدان كەيٸن كٷتٸلەتٸن ينفلياتسييا رەسپوندەنتتەر تاراپىنان 16,5% دەڭگەيٸندە باعالاندى (اقپاندا – 14,2%). ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ فاكتورلارىنا – ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶزگەرۋٸ, سىرتقى وقيعالار, تەڭگە باعامىنىڭ ٶزگەرۋٸ, سونداي-اق جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ ٶسۋٸ جاتادى" - دەلٸنگەن حابارلامادا.
ۇب دەرەگٸنشە, سىرتقى ينفلياتسييا باياۋلاعانىنا قاراماستان جوعارى قالپىندا قالىپ وتىر. ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەلەمدٸك باعاسى ٷزدٸكسٸز تٶمەندەپ كەلەدٸ, بٸراق, ەلٸ دە سوڭعى بەس جىلداعى ورتاشا مەندەردەن جوعارى قالىپتاسادى. اقش-تا جەنە ەو ەلدەرٸندە ازىق-تٷلٸك پەن قىزمەتتەردٸڭ جوعارى باعاسى تۇتىنۋشىلىق ينفلياتسييانى جوعارى مەندەردە ۇستاپ تۇرۋىن جالعاستىرىپ جاتىر. اقش فرج مەن ەوب ريتوريكاسى بانك سەكتورىندا تۋىنداعان قيىندىقتارعا قاراماستان مەيلٸنشە قاتال كٷيٸندە قالدى. سونىمەن قاتار ەوب-تىڭ پايىمداۋىنشا, ينفلياتسييا ەلٸ ۇزاق ۋاقىت بويى جوعارى قالپىن ساقتاپ قالادى. ەلەمدٸك رەتسەسسييا كٷتۋٸن كٷشەيتكەن اقش پەن ەۋروپانىڭ بانك سەكتورىنداعى قيىندىقتاردىڭ سالدارىنان جەنە شيكٸزاتقا سۇرانىس مەيلٸنشە تٶمەن بولۋىنا وراي 2023 جىلى مۇنايدىڭ باعاسى بازالىق ستسەناريي بويىنشا بەلگٸلەنگەن ورتاشا ەسەپپەن 1 باررەل ٷشٸن 88 اقش دوللارى دەڭگەيٸنەن تٶمەن قالىپتاسىپ وتىر. دەگەنمەن, بيىل وپەك+ قۇرامىنا كٸرەتٸن ەلدەردٸڭ مۇناي ٶندٸرۋدٸ جوسپارلى تٷردە قىسقارتۋى, سانكتسييالارعا بايلانىستى رەسەيدەگٸ تٶمەن مۇناي ٶندٸرٸسٸ, سونداي-اق, قىتاي شەكاراسى اشىلعاننان كەيٸنگٸ قالپىنا كەلۋ ٷردٸسٸ قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
"ەكونوميكانىڭ ٶسٸمٸ جىل قورىتىندىسى بويىنشا 3,5-4,5% بولادى دەگەن ۇلتتىق بانكتٸڭ بولجامىنا سەيكەس كەلەدٸ. قازاقستان ەكونوميكاسى 2023 جىلعى قاڭتار-اقپان ايىندا 4,3%-عا ٶستٸ. ٸشكٸ سۇرانىستا ورنىقتىلىق بار, بۇعان اۆتوموبيلدٸ, ەلەكتر تۇرمىستىق تەحنيكانى, ازىق-تٷلٸك پەن كيٸم-كەشەكتٸ ساتۋ نەتيجەسٸندەگٸ بٶلشەك تاۋار اينالىمىنىڭ وڭ ديناميكاسى دەلەل.
پروينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەر ساقتالىپ, ٸشٸنارا جٷزەگە اسا باستادى. قۇبىلمالى ينفلياتسييالىق كٷتۋلەر ەلدەگٸ پروينفلياتسييالىق ورتانىڭ جوعارىلاعانىن كٶرسەتەدٸ. رەتتەلەتٸن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ سالدارىنان ينفلياتسييانىڭ ىقتيمال جەدەلدەۋ تەۋەكەلٸ ساقتالىپ, ٸشٸنارا جٷزەگە اسا باستادى. سونىمەن بٸرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىن ەلەۋلٸ تٷردە قايتا قاراۋ جەنە بيۋدجەتتٸك قاعيدانى پايدالانۋدى ۋاقىتشا توقتاتۋ – بەلگٸسٸزدٸكتٸ تۋىنداتىپ, تەۋەكەلدەر بالانسىن پروينفلياتسييالىق جاعىنا ىعىستىرادى. جانار-جاعارمايعا جەنە تۇرعىن-ٷي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتىڭ رەتتەلەتٸن قىزمەتتەرٸنە باعانىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى ينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەرگە قاراماستان رەفورمالاردىڭ ۋاقىتى كەلٸپ, ولار ورتا جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلەشەكتە ەكونوميكادا جيناقتالعان تەڭگەرٸمسٸزدٸكتٸ تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان" - دەلٸنگەن ۆەدومستۆو حابارلاماسىندا.
وسى جاعدايلارعا بايلانىستى, ۇلتتىق بانك 2023 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ قازٸرگٸ مەندە ساقتاپ قالۋدى ورىندى كٶرگەن. بۇل ەلٸمٸزدەگٸ ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ بٸرشاما بەسەڭدەي تٷسۋٸنە قولداۋ كٶرسەتٸپ, بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ٶسۋٸن رەتتەۋگە جەنە ينفلياتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ جوعارى دەڭگەيدە تۇراقتالۋىنا جول بەرمەۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەك.
بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەلەسٸ شەشٸم قابىلداۋدا 2023 جىلعى مامىر ايىنداعى بولجامدى راۋند نەتيجەسٸنە ساي جاڭارتىلعان بولجام ۇسىنىلادى. بولجامدى راۋند بارىسىندا جاڭا قورىتىندى دەرەكتەر, ونىڭ ٸشٸندە رەتتەلەتٸن قىزمەتتەر مەن جانار-جاعارمايعا باعا بەلگٸلەۋ رەفورمالارىنىڭ پارامەترٸ تۋرالى كٷتٸلەتٸن تولىعىراق اقپارات پەن ولاردىڭ ينفلياتسيياعا تٸكەلەي جەنە جاناما ەسەرٸ تالداناتىن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكٸنٸڭ اقشا-كرەديت ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا كەزەكتٸ جوسپارلى شەشٸمٸ 2023 جىلى 26 مامىردا استانا قالاسىنىڭ ۋاقىتىمەن ساعات 12:00-دە جارييالانادى.
