«كەش سايىن سىرتقا شىقپاي ٷيدە وتىرۋ, كٸتاپ وقۋ جەنە كلاسسيكالىق مۋزىكا تىڭداۋ». «بريدجيت دجونستىڭ كٷندەلٸگٸ» فيلمٸندە باستى كەيٸپكەر جاڭا جىل قارساڭىندا ٶزٸنە وسىنداي ۋەدە بەرەدٸ.
الايدا شىندىعىندا بەرٸ ٶزگەشە بولادى. ادامدار بوس ۋاقىتىندا بٸردەڭە ٸستەيمٸن دەپ ٶزدەرٸنە ۋەدە بەرسە دە, كٶبٸنە سول سٶزٸنە تۇرمايدى.
ەكونوميستەر بۇل قۇبىلىستى «گيپەربولالىق ديسكونتتاۋ» دەپ اتايدى. ولار «سپورت زالعا بارماعانى ٷشٸن اقى تٶلەۋ» دەپ اتالاتىن زەرتتەۋ جٷرگٸزگەن. وندا ادامدارعا جاتتىعۋ زالىنا ەر كەلگەن سايىن اقشا تٶلەپ وتىرۋدى نەمەسە بٸردەن ايلىق تٶلەم جاساۋدى ۇسىنعان. كٶبٸسٸ اي سايىنعى تٶلەمدٸ تاڭداعان. ٶيتكەنٸ ولار ٶزدەرٸنٸڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋعا دەگەن قۇلشىنىسىن اسىرا باعالاپ, ٸس جٷزٸندە ارتىق اقشا جۇمساعان ەكەن.
گيپەربولالىق ديسكونتتاۋ – شىعارماشىلىق سالاسىنداعى جۇمىس ەدٸستەرٸنٸڭ بٸرٸ. ەركٸمنٸڭ تالعامى ەر تٷرلٸ. وسى رەتتە, كەي تۇستا بٸر فيلمگە ٷلكەن تابىس ەكەلسە, باسقا بٸرەۋٸنٸڭ سەتسٸزدٸككە ۇشىراۋىنا سەبەپ بولۋى مٷمكٸن.
ۇزاق جىلدار بويى ويىن-ساۋىق سالاسىندا جارناما بەرۋشٸلەر مەن ماركەتولوگتار كٸتاپ نە فيلمنٸڭ تابىسىن الدىن الا بولجاۋعا تىرىسىپ كەلدٸ. بۇل مەسەلەدە ۋاقىتتى دۇرىس تاڭداۋدىڭ ٶزٸ دە اسا ماڭىزدى. مەسەلەن, فيلمدٸ نەمەسە كٸتاپتى نارىققا شىعارۋ ٷشٸن قولايلى ۋاقىتتى بولجاي بٸلۋ كەرەك. ال بۇل وڭاي شارۋا ەمەس.
بٷگٸندە «ٷلكەن دەرەكتەر» تەحنولوگيياسى ادامداردىڭ ويىن-ساۋىق سالاسىنا كٶزقاراسىن انىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. جاساندى ينتەللەكت پەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ ەسەرٸن زەرتتەيتٸن مامان رەتٸندە ادامنىڭ مٸنەز-قۇلقىن الدىن الا بولجاۋداعى 3 ماڭىزدى ۇعىمدى بٶلٸپ قاراستىرعىم كەلەدٸ.
1. «ۇزىن قۇيرىق ەسەرٸ»
ەدەتتە تەلەديدارداعى شوۋلار ەڭ كٶپ كٶرەرمەن جينالاتىن پرايم-تايم ۋاقىتىندا كٶرسەتٸلەدٸ. الايدا قازٸر كونتەنتتٸ ينتەرنەتتەگٸ ستريمينگ قىزمەتٸ ارقىلى تاراتۋ مٷمكٸندٸگٸ پايدا بولدى. جارناسىن تٶلەگەن ادامدار ۇنايتىن كينوسىن ٶزٸنە ىڭعايلى كەز-كەلگەن ۋاقىتتا كٶرە الادى. كٶرەرمەندەر ناقتى بٸر ۋاقىتقا بايلانىپ قالمايتىندىقتان, بۇل پرايم-تايمدا كٶرسەتكەننەن گٶرٸ تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن. بۇل ەكونوميكالىق قۇبىلىس «ۇزىن قۇيرىق ەسەرٸ» دەپ اتالادى.
«Netflix» سەكٸلدٸ ستريمينگتٸك كومپانييالار ٶز كونتەنتٸن كينوتەاترلاردا تاراتۋعا اقشا تٶلەمەيدٸ. سوندىقتان حالىقتىڭ ناقتى بٸر توپتارىن قىزىقتىراتىن شوۋلاردى كٶبٸرەك تٷسٸرۋگە مٷمكٸندٸگٸ بار.
كٶرەرمەن سانى ازايعاننان كەيٸن تەلەارنالار «كارتالاردان تۇرعىزىلعان ٷي» سەريالىنان باس تارتتى. «Netflix» كومپانيياسى پايدالانۋشىلارىنىڭ تالعامى جايلى دەرەكتەرگە سٷيەنٸپ, بۇل سەريالدىڭ تٷسٸرٸلٸمٸن جالعاستىرۋدى شەشكەن. قولدارىندا بار دەرەكتەر بويىنشا, كٶرەرمەندەر رەجيسسەر دەۆيد فينچەر تٷسٸرگەن جەنە اكتەر كەۆين سپەيسي قاتىسقان باسقا دا فيلمدەردٸ ۇناتاتىنىن كٶرسەتەدٸ. سونداي-اق تۇتىنۋشىلاردىڭ كٶبٸسٸ سەريالدىڭ BBC تٷسٸرگەن نۇسقاسىنىڭ DVD-ديسكٸلەرٸن جالعا العانى دا انىقتالعان.
2. جاساندى ينتەللەكت زامانىنداعى قوعامدىق ىقپالدىڭ رٶلٸ
كٶپشٸلٸك كٶرگەن فيلمدەرٸن, شوۋلارىن, تىڭداعان ەندەرٸن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى دوستارىمەن بٶلٸسە الادى. كومپانييالار Twitter جەنە Instagram سەكٸلدٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ دەرەكتەرٸن قولدانا وتىرىپ, كٶرەرمەندەردٸڭ فيلم, شوۋ نە ەنگە قاتىستى ويلارىن بٸلە الادى. بۇل رەتتە كينوستۋدييالار تسيفرلىق دەرەكتەرگە سٷيەنٸپ, فيلمدٸ قالاي جارنامالاپ, ونى قاشان پروكاتقا شىعارۋ كەرەكتٸگٸن شەشە الادى.
مەسەلەن, تۇساۋكەسەرٸنە بٸر اي قالعان كەزدە كينوتۋىندىنىڭ ترەيلەرٸن Google-دا ٸزدەۋ سانىنا قاراپ, وسكار سىيلىعىنىڭ جٷلدەگەرلەرٸ نەمەسە فيلمنٸڭ قانشا تابىس ەكەلەتٸنٸ تۋرالى بولجام جاساۋعا بولادى. كينوستۋدييالار پروكاتقا شىعۋ ۋاقىتى مەن ەكەلگەن پايداسى تۋرالى ناقتى دەرەكتەردٸ بٸرٸكتٸرٸپ, ونى ينتەرنەتتەگٸ ٸزدەلۋٸمەن سالىستىرىپ, جاڭا فيلمدەردٸ شىعارۋ ٷشٸن ەڭ قولايلى ۋاقىتتى تاڭداي الادى.
كومپانييالار سەتسٸزدٸككە ۇشىراماس ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن جينالعان دەرەككە مەن بەرٸپ, كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸن باعامداۋعا بولادى. مەسەلەن, كٶڭٸلٸ تولماعان بٸر عانا بەدەلدٸ تۇتىنۋشىنىڭ تەرٸس پٸكٸرٸ كٶپشٸلٸك اراسىندا تەز تارالىپ كەتٸپ, قوعامدىق پٸكٸردٸ قالىپتاستىرۋى مٷمكٸن.
ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن دجوردجييا شتاتى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بٸرلەسە جٷرگٸزگەن زەرتتەۋٸ YouTube پورتالىنداعى ۆيدەونىڭ تانىمالدىعىنا قوعام پٸكٸرٸ ىقپال ەتەتٸنٸن جەنە بەدەلدٸ تۇتىنۋشىلار باعالاعان كونتەنتتٸڭ كٶرسەتٸلٸمدەرٸ ودان ەرٸ ٶسەتٸنٸن كٶرسەتكەن.
تاعى بٸر زەرتتەۋ انىقتاعانداي, كينوستۋدييالار فيلمدٸ پروكاتقا شىعارماي تۇرىپ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ تالقىلاۋلارعا كٶڭٸل بٶلگەندە, بولجام قاتەلٸگٸ, ياعني بولجامدى جەنە ناقتى تابىس اراسىنداعى ايىرماشىلىق 31 پايىزعا ازايادى ەكەن.
3. تۇتىنۋ ەدەتتەرٸن تالداۋ
«ٷلكەن دەرەكتەر» تەحنولوگيياسى ادامداردىڭ قانداي كٸتاپتى ۇناتاتىنىن جەنە بوس ۋاقىتىن قالاي ٶتكٸزۋدٸ قالايتىنىن كٶرسەتە الادى.
ماتەماتيك دجوردان ەللەنبەرگ حوكينگ يندەكسٸن ويلاپ تاپقان. ول ەلەكتروندىق كٸتاپتارعا قاتىستى قولدانىلادى جەنە ادامنىڭ قاي كەزدە, ياعني قاي بەتٸنە كەلگەندە, كٸتاپتان جالىعىپ كەتەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ. ەگەر سوڭعى بەتٸندەگٸ وقىلىم كٶرسەتكٸشٸ جالپى ورتا دەڭگەيدەن تٷسپەسە, بۇل كٸتاپقا 100 پايىز حوكينگ يندەكسٸ بەرٸلەدٸ.
يندەكس «ۋاقىتتىڭ قىسقاشا تاريحى» كٸتابىنىڭ اۆتورى ستيۆەن حوكينگ ەسٸمٸمەن اتالعان. بۇل كٸتاپ جىل سايىن ميلليون دانامەن ساتىلىپ جاتىر. سوعان قاراماستان وقىلىمى ٶتە تٶمەن. كٸتاپتىڭ حوكينگ يندەكسٸ نەبەرٸ 6,6 پايىزعا تەڭ. بۇل از ادام عانا كٸتاپتى سوڭىنا دەيٸن وقيتىنىن بٸلدٸرەدٸ.
«Amazon» سەكٸلدٸ كومپانييالار قانداي كٸتاپ ۇسىنۋ نەمەسە قانداي سەريال تٷسٸرۋ كەرەكتٸگٸن شەشپەس بۇرىن تۇتىنۋشىلاردىڭ تالعامىن انىقتايتىن تسيفرلىق دەرەكتەردٸ قاراپ شىعادى. بۇل كٸتاپتىڭ الداعى شىعارىلىمىن جارنامالاۋعا نە جەكە قولدانۋشىلارعا دۇرىس ۇسىنىس جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جاساندى ينتەللەكتٸڭ جاڭا تٷرلەرٸ ادامداردىڭ شىعارماشىلىق كونتەنتكە قاتىستى كٶزقاراسىن ساراپتايدى. مەسەلەن, «Epagogix» كومپانيياسى نەيروندىق جەلٸلەردٸ قولدانۋ ارقىلى كينو ساراپشىلارى باعا بەرگەن ستسەنارييلەردٸ تەكسەرٸپ شىعادى. سٶيتٸپ, كومپيۋتەر فيلمنٸڭ قانشا تابىس ەكەلەتٸنٸن 75 پايىز دەلدٸكپەن بولجاپ بەرەدٸ.
وسىلايشا, «ٷلكەن دەرەكتەر» تەحنولوگيياسىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن قولدانا وتىرىپ, كينوكومپانييالار تاقىرىپتىڭ باسىندا سٶز ەتكەن بريدجيت دجونستىڭ بوس ۋاقىتىندا نە ٸستەگٸسٸ كەلەتٸنٸن ونىڭ ٶزٸنەن جاقسى بٸلەتٸن بولدى دەسەك, ارتىق ايتپاسپىز.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: weforum.org
