قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆانىڭ تٶراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ «كٸتاپ وقۋ مەدەنيەتٸن دامىتۋ جەنە زەردەلٸ ۇلت قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالار تۋرالى» جارلىعىن كەشەندٸ جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەسٸنە ارنالعان كەڭەس ٶتتٸ. جيىنعا وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا, مەدەنيەت جەنە اقپارات, ۇلتتىق ەكونوميكا, جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم, قورعانىس, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
كەڭەس بارىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى قاتىسۋشىلاردىڭ باياندامالارىن تىڭدادى. مەدەنيەت جەنە اقپارات ۆيتسە-مينيسترٸ رۋستام ەلي كەشەندٸ جوسپاردىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىن تانىستىردى. ونىڭ ٸشٸندە كٸتاپحانا جەنە كٸتاپ ٸسٸن دامىتۋ, وقۋدى ناسيحاتتاۋ, سونداي-اق زاماناۋي تسيفرلىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالار قامتىلعان.
قۇجات 9 نەگٸزگٸ باعىت بويىنشا 50-گە تارتا ٸس-شارانى كٶزدەيدٸ. سولاردىڭ قاتارىندا كٸتاپ سالاسىن قۇقىقتىق تۇرعىدان جٷيەلەۋ مەسەلەسٸ دە بار. سونىمەن قاتار مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ كٸتاپحانا سالاسىن جاڭعىرتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ وتىر. بٷگٸندە رەسپۋبليكادا 3 887 كٶپشٸلٸك كٸتاپحانا جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردىڭ جيىنتىق قورى 72,5 ملن-نان استام ساقتاۋ بٸرلٸگٸن قۇرايدى. 2025 جىلى كٸتاپحانالارعا كەلۋشٸلەر سانى رەكوردتىق كٶرسەتكٸشكە جەتٸپ, 57 ملن-نان استى. بيىل 4 كٸتاپحانا جاڭعىرتىلىپ, 6 جاڭا كٸتاپحانا اشىلدى. جىل سوڭىنا دەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ بەس ٶڭٸرٸندە تاعى 24 كٸتاپحانانى جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ايدا بالاەۆا كٸتاپحانالاردىڭ قىزمەتٸنە جان-جاقتى تالداۋ جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى. بۇل جۇمىس كٸتاپحانا ينفراقۇرىلىمى مەن عيماراتتارىنىڭ جاي-كٷيٸن, كٸتاپ قورىمەن قامتاماسىز ەتٸلۋ دەڭگەيٸن, سونداي-اق ونداعى ەدەبيەتتەرگە سۇرانىستى قامتۋى تيٸس. تالداۋ قورىتىندىسى بويىنشا, ەسٸرەسە بالالار مەن جاستارعا ارنالعان ەدەبيەت باعىتىنداعى تاپشىلىقتاردى ايقىنداپ, كٸتاپحانا قورىن ودان ەرٸ دامىتۋ جەنە جاڭارتۋ جٶنٸندە ناقتى ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ قاجەت. بالالار مەن جاستار اراسىندا وقۋ مەدەنيەتٸن دامىتۋعا باعىتتالعان شارالار تۋرالى وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا باياندادى. مينيسترلٸك وقۋشىلاردىڭ ەدەبيەتكە جەنە زاماناۋي وقىرمان سەرۆيستەرٸنە قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتەتٸن «بالالار كٸتاپحاناسى» جەنە «وقىرمان» پلاتفورمالارىن ٸسكە قوستى. بۇل باعىتتاعى ماڭىزدى جۇمىستىڭ بٸرٸ – بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقىرمان كلۋبتارىنىڭ قىزمەتٸن دامىتۋ. سونىڭ نەگٸزٸندە تۇراقتى وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «كٸتاپ وقيتىن مەكتەپ» بٸرىڭعاي مودەلٸ ەنگٸزٸلەدٸ. اتالعان مودەل اياسىندا بالالاردىڭ كٸتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن اتا-انالار مەن پەداگوگتەردٸڭ جەكە ٶنەگەسٸ ارقىلى ارتتىرۋدى كٶزدەيتٸن «بٸرگە وقيىق» جوباسى جٷزەگە اسىرىلادى.
ٶز كەزەگٸندە عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم ۆيتسە-مينيسترٸ گٷلزات كٶبەنوۆا ستۋدەنت جاستار اراسىندا كٸتاپ وقۋ مەدەنيەتٸن ٸلگەرٸلەتۋ تەسٸلدەرٸ تۋرالى ايتتى. بۇل باعىتتا جوعارى وقۋ ورىندارى كٸتاپحانالارىن دامىتۋ جەنە ستۋدەنتتٸك وقىرمان كلۋبتارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ مەسەلەلەرٸ قامتىلعان. كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە سالالىق ەدەبيەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸنە تالداۋ جٷرگٸزۋ, سونداي-اق پەداگوگ كادرلاردى دايارلاۋدا قولدانىلاتىن وقۋ ەدەبيەتتەرٸنٸڭ مازمۇنىن زەردەلەۋ تاپسىرىلدى.
قورعانىس جەنە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸكتەرٸنە قاراستى ۇيىمداردىڭ كٸتاپحانا قورلارىن زەرتتەۋ جەنە تالداۋ مەسەلەسٸنە دە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. ەسكەري بٶلٸمدەر مەن ۆەدومستۆولىق مەكەمەلەردٸ زاماناۋي, مازمۇندى ەرٸ كەسٸبي ەدەبيەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. تالداۋ نەتيجەسٸندە ناقتى قاجەتتٸلٸكتەر ايقىندالىپ, كٸتاپحانا قورلارىن تولىقتىرۋ جەنە جاڭارتۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار ەزٸرلەنۋٸ تيٸس.
