پاۆلودار قالاسىنىڭ ورتالىعىندا, لەنين كٶشەسٸنٸڭ بويىندا پاتشا زامانىنان قالعان عيماراتتار قاپتاپ تۇر! جەرگٸلٸكتٸ پاتشاشىل-كەڭەسشٸل توپ ەسكٸ قۇرىلىستاردى عالامنىڭ جەتٸ عاجايىبىنا جەتەقابىل كەرەمەت دٷنيەلەر سەكٸلدٸ ەسپەتتەپ, ٷستٸنەن قۇس ۇشىرعىسى كەلمەيدٸ. مۇنداي ەرەكەتتەردٸڭ استارىندا «پاۆلودار – ەجەلگٸ ورىس قالاسى, كٶنە عيماراتتاردىڭ ەربٸر كٸرپٸشٸن كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ كەرەك» دەگەن وي بۇعىپ جاتقان تەرٸزدەنەدٸ. «كەرەكۋدەگٸ «كەڭەسشٸل» توپتىڭ كٶكسەگەنٸ نە?» (http://old.ult.kz/2318/kerekudegi-kenesshil-toptyn-koksegeni-ne/) اتتى ماقالامىزدا بٸرسىپىرا جايتتى جازعانبىز, قايتالاماي-اق قويايىق.
تاريحى «انا كٶپەس سالدىرعان, مىنا كٶپەس تۇرعىزعان» بولىپ باياندالاتىن قۇرىلىستاردىڭ بٸرٸ – پاتشا زامانىندا «روسسييا» دەگەن اتاۋمەن قوناق ٷي قىزمەتٸن اتقارعان عيمارات. كەڭەستٸك كەزەڭدە مۇندا ۋەزدٸك اتقارۋ كوميتەتٸ, ەڭبەك بيرجاسى, بالالار اۋرۋحاناسى, جاتاقحانا ورنالاسىپتى. 1990 جىلداردىڭ سوڭىنا قاراي عيمارات قۇرىلىسى ەبدەن توزىپ, اپاتتى جاعدايعا تٷسۋٸنە بايلانىستى قولدانىستان شىعارىلعان. اقىرى, 2012 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ №1485 قاۋلىسى بويىنشا ەشكٸم كەرەك قىلماي قاراۋسىز قالعان عيمارات پەن بٸرقاتار ەسكٸ نىسانداردىڭ «جەرگٸلٸكتٸ تاريح جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸشٸ» دەگەن مەرتەبەسٸ جويىلىپ, مەملەكەتتٸك تٸزٸمنەن الىنىپ تاستالعان.
بۇدان سوڭ قاندايدا بٸر قۇندىلىعى جوق قۇرىلىس قيراندىسىنىڭ ورنى تازارتىلىپ, زاماناۋي جاڭا ٷلگٸدەگٸ نىساندار تۇرعىزۋ ماقساتىنا جاراتىلۋى كەرەك ەدٸ. بٸراق 2014 جىلى تەۋەلسٸز ورىستٸلدٸ باسىلىمدار كەنەتتەن دابىل قاعىپ, بيۋدجەت ەسەبٸنەن «روسسييا» قوناق ٷيٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندە تالاپحات ۇيىمداستىردى! تٸپتٸ, بٸرەۋلەر قاجىمۇقان پالۋاننىڭ ەسٸمٸن پايدالانىپ, قوناق ٷيدٸڭ تاريحي مەن-ماڭىزىن كٶتەرۋدٸ ويلاستىردى. ەرينە, وندايلار قازاقتاردىڭ ايرىقشا قۇرمەتتٸ قوناقتاردى كٷنشٸلٸك جەردەن توسىپ الىپ, كەزەكتەسٸپ ٷيلەرٸنە شاقىرىپ كٷتەتٸنٸن بٸلمەيدٸ عوي. بٸلسە, «پاتشا زامانىندا كەرەكۋگە كەلگەن اتاقتى قازاق پالۋانى قاجىمۇقانمۇڭايتپاسوۆ «روسسييا» قوناق ٷيٸندە جاتىپتى...» دەگەن انەكدوتقا ۇقساس ٶتە كٷلكٸلٸ سٶزدٸ ويدان قۇراستىرماس ەدٸ. ەيتسە دە, جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك بەلسەندٸ توپتىڭ وقىس قيمىلىنان ابدىراپ قالعان سەكٸلدەندٸ.
وبلىستىڭ بۇرىنعى ەكٸمٸ قانات بوزىمباەۆتىڭ ورىنباسارى ارىن ورساريەۆ (قازٸر پمۋ-دىڭ رەكتورى) «گەوگرافييا ٷيٸنٸڭ» ديرەكتورى الەكساندر ۆەرۆەكيندٸ جەنە سونىمەن مٷددەلەس باسقالاردى وڭاشا قابىلدادى. («بۋحگولتس جولدارىمەن» ەكسپەديتسيياسى بيىل كەرەكۋگە كەلگەندە تاعى دا وسى ۆەرۆەكين بەلسەندٸلٸگٸمەن كٶزگە تٷسكەن ەدٸ. قاراڭىز: http://ult.kz/post/bukhgoltstyn-zholdarymen-ekspeditsiyasynyn-kozdegeni-ne-). ەيتەۋٸر, كٶپ ۇزاماي «ەلگٸلەردٸڭ تالاپ-تٸلەگٸ ەسكەرٸلمەپتٸ, بۇرىنعى قوناق ٷيدٸڭ ورنى جەكە مەنشٸككە ساتىلادى ەكەن» دەگەن حاباردى قۇلاعىمىز شالىپ, كٶڭٸلٸمٸز ورنىققان. ونىڭ ٷستٸنە, رەسەيدە عانا ەمەس, بٷكٸل ەۆروپا بويىنشا ەڭ ٷلكەن قوناق ٷي سانالعان, مەسكەۋدٸڭ قاق ورتاسىنداعى «روسسييا» قوناق ٷيٸنٸڭ جۇمىسى 2004 جىلى جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ قاۋلىسىنا سەيكەس توقتاتىلعانى, ٸلە قۇرىلىس ماتەريالدارى بۇزىلىپ الىنىپ, ورنى بوساتىلعانى ەسٸمٸزدە عوي. دەمەك, كەرەكۋدەگٸ «روسسييانىڭ» قيراندىسىنان قايتا قوناق ٷي تۇرعىزۋ جٶنٸندە سٶز قوزعاۋدىڭ ٶزٸ اقىلعا سيىمسىز دەپ تٷسٸنگەنبٸز.
سٶيتٸپ جٷرگەنٸمٸزدە, جەرگٸلٸكتٸ "وبوزرەنيە نەدەلي" باسىلىمى مەن «pavon.kz» - پاۆلودار ونلاين پورتالىندا جاعدايدىڭ مٷلدە ٶزگەشە باعىتتا ٶربٸگەنٸ جازىلدى. بايىپتاساق, ەلگٸ جەردٸ ساتىپ العان كەسٸپكەر جاڭا عيمارات قۇرىلىسىن جٷرگٸزگەنٸندە بۇرىنعى «روسسييا» قوناق ٷيٸنٸڭ تاريحي سەۋلەتٸن ساقتاۋعا مٸندەتتٸ كٶرٸنەدٸ جەنە ونى 5 جىل بويى تەك قوناق ٷي رەتٸندە عانا پايدالانۋعا تيٸستٸ ەكەن...
ال قۇجات جٷزٸندە بۇل نىسان «جاتاقحانا عيماراتى» دەپ كٶرسەتٸلگەن, تەك جاقشا ٸشٸنە (بۇرىنعى مەدەنيەت ەسكەرتكٸشٸ – «روسسييا» قوناق ٷيٸ, حح عاسىردىڭ باسى) دەگەن ەسكەرتپە بەرٸلگەن. سٶيتە تۇرا, تەندەر ەرەجەسٸنە «روسسييا» قوناق ٷيٸنٸڭ سەۋلەتٸنە جەنە پايدالانۋ ماقساتىنا قاتىستى قاتاڭ تالاپتار ەنگٸزٸلگەن (!).
بۇدان مىناداي سۇراقتار تۋىندايدى: ٷكٸمەتتٸڭ بۇرىنعى «روسسييا» قوناق ٷيٸنە بايلانىستى قابىلداعان № 1485 قاۋلىسىنىڭ زاڭدىق كٷشٸ جوق پا? ەلدە تەندەردٸ ۇيىمداستىرعان وبلىس قارجى باسقارماسىنىڭ ٷكٸمەت قاۋلىسىن ەلەمەي, ٶز جانىنان ەرەجە قۇراستىرىپ, جاتاقحانا عيماراتىنىڭ قيراندىسىن «روسسييا» قوناق ٷيٸ ەسەبٸندە ساتىلىمعا شىعارۋعا زاڭدىق جەنە مورولدىق قۇقى بار ما? جالپى ايتقاندا, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ پاتشا زامانىنان قالعان قيراعان عيماراتتاردى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ امالىن ويلاستىرىپ, ورنىن اسا ٸرٸ كٶلەمدەگٸ ٶز قارجىسىنا ساتىپ العان تۇلعانىڭ كەسٸپكەرلٸك قىزمەتٸنە قانداي دا بٸر شەكتەۋ قويۋى دۇرىس پا? سونداي-اق,پاتشالىق-كەڭەستٸك قۇرىلىستاردىڭ تاعدىرىنا سونشالىق الاڭداپ, كەرەكۋدٸڭ كەلەشەكتە استانالىق جاڭا سەۋلەت ٷلگٸلەرٸمەن ٶسٸپ ٶركەندەۋٸنە, كٶركەيۋٸنە ساۋساق اراسىنان قاراعان جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنٸكتەرگە قاندايدا بٸر جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلمەي مە?
بٸزدٸڭ بۇل ساۋالدارىمىزدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ قاپەرگە الىپ, تيٸستٸ قورىتىندى شىعارادى دەگەن ويدامىز.
ارمان قاني,
پاۆلودار قالاسى.
ۇلت پورتالى
