ەلٸمٸزدە سايلاۋالدى ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ بٸر اپتاسى قورىتىندىلاندى. پرەزيدەنتتٸككە كانديداتتار پەن ولاردىڭ سەنٸم بٸلدٸرٸلگەن ادامدارى بٸراز ٶڭٸردٸ ارالاپ, سايلاۋالدى تۇعىرنامالارىن تانىستىردى.
«اق جول» دەموكراتييالىق پارتيياسىنان پرەزيدەنتتٸككە كانديدات دانييا ەسپاەۆا ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ اياسىنداعى كەزەكتٸ ساپارىن قوستاناي وبلىسىنا جاسادى. كانديداتپەن قاتار ناسيحاتشىلار توبىندا رەسپۋبليكالىق شتاب مٷشەلەرٸ – پارتييا تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى دميتريي ۆاسيلەۆ, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى ەرلان بارلىباەۆ جەنە «اق جول» پارتيياسىنىڭ ايماقتىق بەلسەندٸلەرٸ بولدى.
د.ەسپاەۆا باستاعان دەلەگاتسييا الدىمەن التىنسارين اۋدانىنا تابان تٸرەدٸ. «ولجا-بەلياۆكا» – اۋدانداعى ٸرٸ سەرٸكتەستٸكتەردٸڭ بٸرٸ. مامىر ايى – قوستانايلىق ديقاندار ٷشٸن قىزۋ ناۋقان كەزٸ. ەگٸستٸكتٸڭ جالپى اۋدانى 145 مىڭ گەكتار, ونىڭ ٸشٸندە 111 مىڭى ەگٸس القابى بولسا, 34 مىڭى – جايىلىم. 2019 جىلعى ەگٸس الابى 66 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. سەرٸكتەستٸكتە 600-گە تارتا جۇمىسكەر قىزمەت ەتەدٸ. دانييا ەسپاەۆا مەحانيزاتور, پروراب, موتوريستەرمەن ماشينو-تراكتور شەبەرحاناسىندا سٶيلەسٸپ, اۋىل ازاماتتارىن قانداي مەسەلە مازالايتىنىن بٸلدٸ. «مۇنداي كەزدەسۋلەردٸڭ ورنى بٶلەك. بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستان حالقىنىڭ 43 پايىزى اۋىلدىق جەردە تۇرادى. ماعان كانديدات رەتٸندە سٸزدەرگە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇستانىمىمدى جەتكٸزۋ ماڭىزدى بولدى. سەبەبٸ اۋىلداعىلاردىڭ ەڭبەگٸ قارجىلاي لايىقتى باعالانىپ, فەرمەرلٸك شارۋاشىلىقتاعى جۇمىسكەرلەر قالالىق كەسٸپورىنداردان از جالاقى الماۋى تيٸس. وسىلاي عانا بٸز ٶمٸر سٷرۋ كٶرسەتكٸشٸن كٶتەرٸپ, جاستاردى سىرت جاققا ەمەس, ٶز اۋىلدارىندا ەڭبەك ەتۋگە قىزىقتىرا الامىز», دەدٸ پارتييا كانديداتى.
بۇدان كەيٸن كەزدەسۋ سەلانتەۆ ورتا مەكتەبٸندە جالعاستى. وندا كٶبٸنە اۋىل ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ تۋرالى تالقىلاندى. ٶڭٸردٸ ارالاۋ مۇنىمەن شەكتەلمەي, كانديدات «سارىارقا اۆتوپروم» جەنە «اگروماشحولدينگ» كەسٸپورىندارىنا دا بارىپ, سايلاۋشىلارعا سايلاۋالدى باعدارلاماسىن كەڭٸنەن تانىستىردى. سوڭىندا قوستاناي قالاسىنداعى م.گوركيي اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيياعا سوقتى.
* * *
«اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پاتريوتتىق پارتيياسىنان كانديدات تٶلەۋتاي راحىمبەكوۆتٸڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى قىزىلورداداعى قازاق كٷرٸش عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا قىزۋ تالقىلاندى. ەسٸرەسە اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ, سەلەكتسييالىق ورتالىقتاردى قولداۋ جەنە زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ ٶتە ٶزەكتٸ ەكەنٸ اتالىپ ٶتتٸ. اتالعان ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى مٸندەتٸن اتقارۋشى باقىتجان دٷيسەنبەكوۆ بۇل باعدارلامانىڭ كٶڭٸلدەن شىققانىن ايتىپ, ەلباسىنىڭ «اۋىل شارۋاشىلىعى – بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزدىڭ درايۆەرٸ» دەگەن سٶزٸن ەسكە سالدى.
ال كانديداتتىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى سەنٸم بٸلدٸرٸلگەن ادامدارى «KazConstruction Group» ۇجىمىمەن كەزدەستٸ. وندا جەڭگٸر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ دوتسەنتٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولاتقالي تٶلەباەۆ پرەزيدەنتتٸككە كانديداتتىڭ باستى ۇستانىمدارى تۋرالى ونىڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جەكە پاراقشالارى جەنە سايتى ارقىلى ەر سايلاۋشىنىڭ تانىسۋعا مٷمكٸندٸكتەرٸ زور ەكەنٸن ايتتى. وندا كانديدات اگرارلىق سالا, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, ەكولوگييا, جالپى ەل ەكونوميكاسىنىڭ قازٸرگٸ جاعدايىن, پروبلەمالارىن جەنە ولاردى شەشۋدٸڭ ناقتى جولدارى تۋرالى وي بٶلٸسكەن.
سونداي-اق ٷگٸت-ناسيحات ناۋقانىنىڭ اياسىندا ٶڭٸرلەردە «ٶز تالىڭدى وتىرعىز!» اتتى ەكولوگييالىق اكتسييالار ۇيىمداستىرىلدى. ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندە بەلسەندٸ جاستار اعاش ەگٸپ, قالا كٶشەلەرٸن جاسىل جەلەككە بٶلەدٸ. اتاپ ايتساق, تٷركٸستان, شىمكەنت, قوستاناي, تالدىقورعان قالالارىندا ٶتكەن قوعامدىق جۇمىسقا جاستار بٸلەك سىبانا كٸرٸستٸ. شاراعا قاتىسۋشىلار ٶز شاھارلارىن كٶگالداندىرۋمەن قاتار, ساياباقتار مەن قوعامدىق ورىنداردى تازالادى. اكتسييا بارىسىندا «اۋىل» پارتيياسى اتىنان ساياسي ناۋقانعا قاتىساتىن كانديداتتىڭ باعدارلاماسى تانىستىرىلدى.
* * *
كەسٸپوداقتار فەدەراتسيياسىنان پرەزيدەنتتٸككە كانديدات رەتٸندە ۇسىنىلعان امانگەلدٸ تاسپيحوۆتىڭ ايماقتارداعى قوعامدىق شتابتارى بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قوعامدىق شتابتىڭ جەتەكشٸسٸ كيٸكباي جاۋلين مەن كەسٸپوداق ارداگەرٸ مارات دەۋلەتوۆ «CaspiBitum» كەسٸپورنىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن جيىن ٶتكٸزدٸ. وندا كانديداتتىڭ سەنٸم بٸلدٸرگەن ادامدارى ا.تاسپيحوۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن جەنە ٶمٸربايانىن تانىستىردى. ەسٸرەسە جۇمىس ورنىنداعى ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە ەڭبەكتٸ قورعاۋ تۋرالى بٶلٸمٸن كەڭٸنەن قوزعاپ, جينالعانداردىڭ بٸرقاتار سۇراعىنا جاۋاپ بەردٸ.
ال باتىس قازاقستان وبلىستىق بٸلٸم جەنە عىلىم قىزمەتكەرلەرٸ كەسٸپوداعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ٷيٸندە «بٷگٸنگٸ كەسٸپوداققا – بەلسەندٸ جاستار» اتتى سەمينار-ترەنينگ ٶتكٸزدٸ. ٸس-شارادا كەسٸپوداقتىڭ بەلسەندٸ جاستارىن ماراپاتتاپ, ارتىنان پرەزيدەنتتٸكتەن ٷمٸتكەر ا.تاسپيحوۆتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسى تۋرالى باياندالدى. وندا جاستار ەلٸمٸزدٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸ رەتٸندە باعالانىپ, ولاردى داۋىس بەرۋ ناۋقانىنان قالىس قالماۋعا شاقىردى.
كانديداتتىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا ٶڭٸرلٸك شتابىنىڭ باسشىسى, اۋماقتىق كەسٸپوداقتار بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى سەرٸك سەرماعامبەتوۆ وبلىستىق تاريحي ٶلكەتانۋ مۋزەيٸ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستٸ. جيىندا سەنٸم بٸلدٸرٸلگەن ٶكٸل كٶپشٸلٸككە ا.تاسپيحوۆتىڭ تۇلعاسىن جان-جاقتى تانىستىرىپ, تاريحي ماڭىزدى ساياسي ناۋقانمەن تۇستاس كەلگەن 18 مامىر – حالىقارالىق مۋزەي كٷنٸمەن قۇتتىقتادى.
سونداي-اق تٷركٸستان وبلىسى جەنە شىمكەنت قالاسىنداعى قوعامدىق شتاب باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەرٸك ەۋەسحانوۆ باستاعان توپ «پەتروكازاحستان ويل پروداكتس» كەسٸپورنىندا بولدى. وندا كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنان ٷزٸندٸ وقىلىپ, بۇل جولعى ساياسي دودانىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ تالقىلاندى.
* * *
ەلوردادا قازاقستان كوممۋنيستٸك حالىق پارتيياسىنان كانديدات جامبىل احمەتبەكوۆتٸ قولداۋعا ارنالعان اۆتوشەرۋ ٶتتٸ. وعان پرەزيدەنتتٸكتەن ٷمٸتكەر جامبىل احمەتبەكوۆ پەن رەسپۋبليكالىق سايلاۋالدى شتابتىڭ جەتەكشٸسٸ ايقىن قوڭىروۆ قاتىستى. 30 كٶلٸكتەن قۇرالعان شەپ قكحپ رەسپۋبليكالىق شتابىنان باستاۋ الىپ, حالىق كٶپ شوعىرلانعان جەرلەرمەن جٷرٸپ ٶتتٸ. كوممۋنيستٸك نىشاندارمەن جەنە قىزىل تۋمەن بەزەندٸرٸلگەن كٶلٸكتەر تٸزبەگٸ جولاي كەزدەسكەن كٶلٸك جٷرگٸزۋشٸلەرٸ مەن قالا تۇعىندارىنىڭ نازارىن ەرەكشە اۋداردى.
«بۇل ٸس-شارا كوممۋنيستەر ەرەكشە قادٸرلەيتٸن پيونەرلەر كٷنٸ قارساڭىندا ٶتتٸ جەنە وسى مەرەكەنٸڭ قۇرمەتٸنە ارنالدى. بۇل كٷننٸڭ كوممۋنيستەر ٷشٸن ماڭىزى زور. سوندىقتان بٸز پيونەرلەر كٷنٸن اۆتوشەرۋمەن اتاپ ٶتۋدٸ جٶن كٶردٸك. اۆتوشەرۋ قالانىڭ نەگٸزگٸ كٶشەلەرٸنەن ٶتتٸ. وسىلايشا بٸز ٶز جۇمىسىمىزعا قالا تۇرعىندارىنىڭ نازارىن اۋدارتتىق. شارا شەڭبەرٸندە قالىڭ كٶپشٸلٸككە پارتييانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى تٷسٸندٸرٸلٸپ, ٷگٸت پاراقتارى تاراتىلدى. بٸزدٸڭ پارتييا ەڭبەك ادامىنىڭ مٷددەسٸن قورعايدى. بٸز – حالىق جاقتاۋشىلارىنىڭ پارتيياسى, 15 جىلدان اسا ۋاقىت بٸرنەشە ماڭىزدى باعىتتاردا جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. بٸز قازاقستاننىڭ كٶپتەگەن سايلاۋشىلارى بٸزدٸڭ ەكونوميكاداعى, ەلەۋمەتتٸك-ساياسي ٶمٸردەگٸ ۇستانىمىمىزدى قولدايتىنىنا سەنەمٸز», دەدٸ ج.احمەتبەكوۆ.
* * *
Nur Otan پارتيياسىنان پرەزيدەنتتٸككە كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق شتابىنىڭ مٷشەلەرٸ قوستاناي وبلىسىنا اتباسىن بۇردى. بۇل ٶڭٸر بٸتٸك ەگٸنٸمەن بٸرگە ٸرٸ ٶندٸرٸس ورىندارىمەن دە بەلگٸلٸ. سولاردىڭ بٸرٸ – «سوكولوۆ-سارىباي» تاۋ-كەن بايىتۋ ٶندٸرٸستٸك بٸرلەستٸگٸ. ناسيحاتشى توپ كەسٸپورىننىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەسٸپ, ق.توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ مەنٸ مەن ماڭىزى تۋرالى ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ولار كانديداتتىڭ باعدارلاماسى ساباقتاستىق, ەدٸلدٸك جەنە ٶرلەۋ دەگەن قاعيدالارعا نەگٸزدەلگەنٸ, سول ارقىلى ەلباسى جولىن جالعاستىرۋدى, بارشاعا بٸردەي تەڭ مٷمكٸندٸك جاساۋدى جەنە قارقىندى دامۋدى ماقسات تۇتىپ وتىرعانى سٶز بولدى.
سونىمەن قاتار شتاب ٶكٸلدەرٸ «بايان سۇلۋ» كونديتەرلٸك فابريكاسىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستٸ. وندا وتاندىق ٶندٸرٸس پەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ ق.توقاەۆتىڭ باستى ۇستانىمى ەكەنٸ ايتىلدى. «وتاندىق ٸرٸ كەسٸپورىندار مەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ – كانديداتىمىزدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. ونىڭ بارلىق ستراتەگييالىق ماقساتتارىنىڭ ساپالى ەرٸ ۋاقتىلى جٷزەگە اسىرىلۋى ٷشٸن بٸزدٸڭ پارتييا بار كٷش-جٸگەرٸن جۇمسايدى», دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
جالپى بەس كٷندە شتاب مٷشەلەرٸ مىڭداعان شاقىرىم جول جٷرٸپ, قاراعاندى, پاۆلودار, اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان جەنە قوستاناي وبلىستارىندا بولدى. پارتييالىقتار 12 قالا جەنە ونشاقتى ەلدٸ مەكەندٸ ارالادى. 32 اۋقىمدى ٸس-شارا ٶتتٸ. اۋقىمدى شاراعا 14 مىڭنان اسا سايلاۋشى قاتىسىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قىزۋ قولدادى.
* * *
«ۇلت تاعدىرى» ۇلتتىق-پاتريوتتىق قوزعالىسىنان كانديدات رەتٸندە تٸركەلگەن ەمٸرجان قوسانوۆ الماتى قالاسىندا تۇرعىندارمەن جەنە قالالىق شتاب بەلسەندٸلەرٸمەن كەزدەستٸ. باسقوسۋدى الماتى قالاسىنىڭ سايلاۋالدى شتابى ۇيىمداستىرىپ, رەسپۋبليكالىق شتاب جەتەكشٸسٸ دەۋرەن بابامۇراتوۆ جٷرگٸزدٸ. ٸس-شارادا كانديدات سايلاۋالدى تۇعىرناماسىن تانىستىرىپ, تٷرلٸ ٶزەكتٸ قوعامدىق مەسەلەلەرگە قاتىستى ٶز ۇستانىمىن جەتكٸزدٸ. قاتىسۋشى تۇرعىندار ٶزدەرٸن تولعاندىرعان ساۋالدارىن قويىپ, ٷمٸتكەرگە تٸلەكتەرٸ مەن قولداۋىن بٸلدٸردٸ.
سونداي-اق ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارى ٶسكەمەن قالاسىندا جالعاسىن تاۋىپ, ايماقتاعى قوعامدىق شتاب بەلسەندٸلەرٸ وبلىس ورتالىعىنىڭ دامىپ كەلە جاتقان بٸر اۋدانىندا «قالانى كٶگالداندىرۋ» ٸس-شاراسىن ۇيىمداستىردى. اتالعان اكتسييا بارىسىندا قالا تۇرعىندارى اراسىندا سايلاۋ الدىنداعى ٷگٸت-ناسيحاتى جٷرگٸزٸلٸپ, جاڭا اۋداندا اعاشتار وتىرعىزىلدى. سونىمەن قاتار كەيبٸر تۇرعىندار كانديداتتىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنىڭ باعىتتارىمەن تانىسىپ, شتاب بەلسەندٸلەرٸنٸڭ قالانى كٶگالداندىرۋعا ارنالعان باعىتتارىن قۇپتادى.
بۇعان قوسا 17 مامىر كٷنٸ ساعات 16.00-دە پرەزيدەنتٸككە كانديدات ە.قوسانوۆ تاعى دا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تٸكەلەي ەفيرگە شىقتى. جارتى ساعاتقا سوزىلعان ترانسلياتسييالار Instagram, Facebook جەنە YouTube جەلٸلەرٸندە ٶتتٸ. كانديدات ٶزٸنٸڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا كٶرٸنٸس تاپقان «ساياسي بوستاندىقتار» تاقىرىبىن ەگجەي-تەگجەيلٸ اشتى. حابار تاراتۋ ورىس تٸلٸندە سٶيلەيتٸن اۋديتوريياعا ارنالدى. ٶتكەن ەفيردە بۇل تاقىرىپ بويىنشا ول قازاق تٸلدٸ اۋديتورييا ٷشٸن سٶز سٶيلەگەن ەدٸ. كانديدات كٶرەرمەندەردٸڭ ساياسي-ەلەۋمەتتٸك سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرٸپ, ولار اتاعان مەسەلەلەر تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ. ەندٸ كەلەسٸ ەفير شامامەن 20 مامىردا ساعات 16.00-دە ٶتكٸزٸلەدٸ دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
* * *
«ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىنان پرەزيدەنتتٸككە كانديدات سەدٸبەك تٷگەل بۋراباي اۋدانىندا ورنالاسقان كەنەسارى ٷڭگٸرٸنە باردى. «كەنەسارى حان – قازاق تاريحىندا سوڭعى حان عانا ەمەس, ۇلت ازاتتىعى جولىندا قايتپاس قايسارلىعى مەن ٶرشٸل رۋحىمەن حالىق جٷرەگٸنەن ويىپ ورىن العان تۇلعا. مىنا ٷڭگٸردەن اينالا الاقانداعىداي كٶرٸنٸپ تۇر. جەرگٸلٸكتٸ كٶنەكٶز قارييالاردان بٸزگە جەتكەن ەڭگٸمەلەردە وتارلاۋ ساياساتىنا قارسى شىققان باتىر سەنٸمدٸ سەرٸكتەرٸمەن وسىندا جينالىپ, الداعى ەسكەري ماڭىزدى جوسپارلارىن ايتىپ اقىلداسقان ەكەن. بٷگٸن كەنەسارىداي اتاقتى, ەرلٸگٸ اڭىز, ٶرلٸگٸ ٶنەگە بولعان حاننىڭ ٷڭگٸرٸنە سٸزدەردٸ الىپ كەلٸپ, ٶزٸم الداعى ماڭىزدى كەزەڭنٸڭ الدىندا تۇرىپ, باتىردىڭ رۋحى الدىندا باس يٸپ, قۇران باعىشتاساق دەپ ويلاپ ەدٸم», دەدٸ ول ٶزٸمەن بٸرگە جٷرگەن سايلاۋالدى شتابىنداعى ٶكٸلدەرٸنە.
ودان كەيٸن ەلورداعا ورالىپ, «ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتايىق!» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەل جيىنىن ٶتكٸزدٸ. وتىرىستا س.تٷگەل سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ, ۇلتتىق سالت-دەستٷردٸ, ۇلتتىق ات سپورتى ويىندارىن دامىتۋ, جەمقورلىققا توسقاۋىل, دەموگرافييا مەسەلەسٸنە زور كٶڭٸل بٶلۋ باعىتتارى كٶرسەتٸلگەنٸن, مۇنىڭ بارلىعى جاس ۇرپاق تەربيەسٸندە ٶزەكتٸ ەكەنٸن ايتتى.
«بٸز جاس ۇرپاقتى ۇلتتىق مٷددەنٸ قورعاۋعا باعىتتاۋىمىز ٷشٸن ولاردىڭ بويىنا ەڭ الدىمەن ەدٸلدٸكتٸ ورنىقتىرۋىمىز قاجەت. ٶزٸم جىلدار بويى جوعارعى سوتتا سۋديا بولىپ قىزمەت اتقارعاندىقتان, جاس بۋىن قوعامدى ٸشٸنەن جەگٸدەي جەيتٸن جەمقورلىقتان بويلارىن اۋلاق سالىپ, ٸزگٸلٸك پەن ادامگەرشٸلٸكتٸ باستى ۇستانىم ەتٸپ ٶسسە دەپ ويلايمىن. س.تٷگەلدٸڭ بۇعان دەيٸن دە اتقارعان جۇمىستارىنىڭ باسى-قاسىندا جٷردٸم, بۇل جولى دا باستاماسىن قولدايمىن», دەدٸ كانديداتتىڭ سەنٸم بٸلدٸرٸلگەن ادامى, سوت سالاسىنىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قىزمەتكەرٸ تالعات ومار.
