فوتو:اشىق دەرەككٶزدەن
بٷگٸن ەلٸمٸزدٸڭ 14 ايماعى ٷشٸن نەگٸزگٸ ۇبت باستالدى, تەستٸلەۋ 5 شٸلدەگە دەيٸن جالعاسادى. ال, تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ جارييالانعان 6 ٶڭٸردە, اتاپ ٶتسەم اقمولا, اقتٶبە, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قوستاناي, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا تٸركەلۋ ۋاقىتى 20 مامىرعا دەيٸن ۇزارتىلدى, ۇبت 25 مامىر مەن 12 شٸلدە ارالىعىندا ٶتكٸزٸلەدٸ. بۇل تۋرالى بەيسەنبٸدە ٶتكەن باسپاسٶز وتىرىسىندا ۇلتتىق تەستٸلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى بولاتبەك ەبدٸراسىلوۆ مەلٸمدەدٸ دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
"ماماننىڭ سٶزٸنشە, بيىل تالاپكەرلەرگە نەگٸزگٸ ۇبت-نى ەكٸ رەت تاپسىرىپ, ەڭ ٷزدٸك نەتيجەمەن گرانت كونكۋرسىنا قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلگەن. 181 مىڭ تالاپكەر تەستٸلەۋگە قاتىسۋعا نيەت بٸلدٸرگەن, ەكٸ مٷمكٸندٸكتٸ ەسەپكە العاندا, قازٸرگٸ تاڭدا 330 مىڭعا جۋىق ٶتٸنٸش قابىلداندى. ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تەستٸلەنۋشٸلەردٸڭ سانى 19 مىڭعا ارتقان, ونىڭ سەبەبٸ – ەلٸمٸزدە دەموگرافييانىڭ ٶسۋٸ. 2023 جىلى 162 مىڭ تالاپكەر ۇبت-نى 291 مىڭ رەت تاپسىرعان ەدٸ. تاعى دا ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتسەم, 6 وبلىستا ٶتٸنٸشتەر قابىلداۋ ەلٸ دە جالعاسۋدا", -دەدٸ ول.
تالاپكەرلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ – 75%-ى ەمتيحاندى قازاق تٸلٸندە تاپسىرۋدى تاڭداعان. 25%-عا جۋىق تەستٸلەنۋشٸ ورىس تٸلٸن, 221 ادام اعىلشىن تٸلٸندە تاپسىرۋدى ۇيعاردى.
اتاپ ٶتسەك, تالاپكەرلەر تەستٸلەۋ كٷنٸن, ۋاقىتىن جەنە پۋنكتٸن ٶزدەرٸ تاڭدايدى. بۇل رەتتە ولار ەكٸ مٷمكٸندٸك ٷشٸن بەيٸندٸك پەندەردٸڭ بٸر عانا كومبيناتسيياسىن بەلگٸلەيدٸ. كومبيناتسييالارعا كەلەتٸن بولساق, قازٸرگٸ تاڭدا تالاپكەرلەردٸڭ 16%-ى «ماتەماتيكا-فيزيكا», 16%-ى «بيولوگييا-حيمييا», 13%-ى «شىعارماشىلىق», 11%-ى «ماتەماتيكا-ينفورماتيكا» پەندەرٸن تاڭدادى. سوڭعى بٸرنەشە جىلدا العاش رەت تالاپكەرلەر ەڭ كٶپ تاڭدايتىن بەيٸندٸك پەندەر كومبيناتسيياسى ٶزگەردٸ - «بيولوگييا-حيمييا».
تەستٸلەۋ فورماتى ٶزگەرٸسسٸز قالدى: تالاپكەرلەر ٷش مٸندەتتٸ جەنە ەكٸ تاڭداۋ بويىنشا ەكٸ پەننەن تەست تاپسىرادى. «وقۋ ساۋاتتىلىعى» مەن «ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق» مٸندەتتٸ پەندەرٸنەن تاپسىرمالار سانى 5 سۇراققا قىسقاردى. بۇل بەيٸندٸك پەندەر بويىنشا سۇراقتار سانىن 40-قا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. سونىمەن قاتار بەيٸندٸك پەندەردە بەرٸلگەن تٸزٸمنەن سەيكەستٸكتٸ انىقتاۋعا ارنالعان 5 تاپسىرما قوسىلدى.
وسىلايشا, ۇبت تاپسىرمالار سانى ٶزگەرٸسسٸز قالادى, جالپى 120 سۇراق. ونىڭ ٸشٸندە «قازاقستان تاريحىنان» 20 تاپسىرما, «وقۋ ساۋاتتىلىعىنان» 10 تاپسىرما, «ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىقتان» 10 تاپسىرما جەنە ەكٸ بەيٸندٸك پەن بويىنشا 40 تاپسىرما. جوعارى بالل – 140, ول دا ٶزگەرٸسسٸز قالدى. تەستٸلەۋدٸڭ جالپى ۋاقىتى – 4 ساعات (240 مينۋت).
"قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ تالاپكەرلەردٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار تٷسۋشٸلەردٸڭ تەستٸلەۋدٸ ىڭعايلى تاپسىرۋى ٷشٸن ەرتٷرلٸ شارالاردى قابىلداۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ٶتكەن جىلدارداعىداي, 2024 جىلعى ۇبت-دا ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار تالاپكەرلەر ٷشٸن ۇسىنىلاتىن قوسىمشا 40 مينۋت ۋاقىت ساقتالادى. سونىمەن قاتار كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان بالالاردىڭ ىڭعايى ٷشٸن سىزبا جەنە دياگراممالارسىز سۇراقتار ەزٸرلەندٸ. قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا تەستٸلەۋگە قاتىساتىن مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدٸ. ەگەر 2021 جىلى ۇبت - عا 90 بالا قاتىسسا, 2022 جەنە 2023 جىلدارى ولاردىڭ سانى 500 ادامعا جەتتٸ.
نەگٸزٸ, مينيسترلٸك بٸلٸمدٸ تالاپكەرلەردٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋعا مٷددەلٸ. سوندىقتان ۇبت ٶتكٸزۋ بارىسىندا بٸز ٷشٸن اكادەمييالىق ادالدىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. وسى ماقساتتا 2022 جىلى ەنگٸزٸلگەن «1 كومپيۋتەر – 2 كامەرا – 1 تەستٸلەنۋشٸ» قاعيداتى ساقتالادى. سونداي-اق, ٶتكەن جىلدان باستاپ تەست نۇسقالارى تاڭبالاعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن. ياعني, ۇبت-عا قاتىسۋشىلاردىڭ ەرقايسىسىنىڭ جەكە تەست نۇسقاسى بولادى. سونداي-اق, تىيىم سالعان زاتتاردى تەستٸلەۋگە كٸرگٸزۋگە تىرىسقان, تەستتە ەرەجە بۇزعان تالاپكەرلەردٸڭ نەتيجەلەرٸ جويىلادى", -دەيدٸ بولات ەبدٸراسىلوۆ.
سونىمەن قاتار ونىڭ سٶزٸنشە تەستٸلەۋگە كٸرگٸزۋ كەزٸندە قول جەنە رامالىق مەتالل ٸزدەگٸشتەر پايدالانىلادى. بۇل تالاپكەرلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸپ, ەرەجەلەردٸ بۇزۋ مەن تىيىم سالىنعان زاتتاردى (ۇيالى تەلەفون, شپارگالكا جەنە ت.ب.) الىپ ٶتۋدٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن قاجەت. تەستٸلەۋ بارىسىندا اۋديتورييانىڭ جەنە بەينەباقىلاۋدىڭ اۋدانىنا بايلانىستى رۇقسات ەتٸلگەن ماگنيتتٸك تولقىندار شەگٸندە ۇتقىر جەنە راديوەلەكتروندىق بايلانىس سيگنالدارىن باساتىن قۇرىلعىلار قولدانىلادى.
"سونداي-اق كالكۋلياتور, حيمييالىق ەلەمەنتتەردٸڭ پەريودتىق جٷيەسٸ مەن تۇزداردىڭ ەرٸگٸشتٸك كەستەسٸ كومپيۋتەر ەكرانىندا قولجەتٸمدٸ. تەستٸلەنۋشٸلەردٸڭ سۇراۋى بويىنشا كەستەلەردٸڭ قاعاز نۇسقاسى بەرٸلەدٸ", -دەدٸ ول.
ۇبت-نى ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرعاننان كەيٸن ەمتيحان نەتيجەسٸن بٸردەن كٶرۋ مٷمكٸندٸگٸ پايدا بولدى. جينالعان ۇپايلار ەكراندا كٶرسەتٸلەدٸ, بۇل تالاپكەرلەرگە ٶز نەتيجەلەرٸن باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق, قاتىسۋشىلار تەستٸلەۋ قورىتىندىسىمەن كەلٸسپەگەن جاعدايدا بٸردەن اپەللياتسيياعا بەرە الادى. تالاپكەرلەر تەست نەتيجەلەرٸنە سۇراقتاردىڭ مازمۇنى بويىنشا دا, تەحنيكالىق سەبەپتەر بويىنشا دا اپەللياتسيياعا بەرە الادى. سۇراقتاردىڭ مازمۇنى بويىنشا اپەللياتسييا تەستٸلەۋ اياقتالعاننان كەيٸنگٸ العاشقى 30 مينۋتتا بەرٸلەدٸ جەنە ول دەلەلدٸ تٷسٸنٸكتەمەمەن نەگٸزدەلۋٸ كەرەك. ەگەر تەستٸلەنۋشٸ دۇرىس جاۋاپتى تابۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن تاپسىرما شارتتارىندا فراگمەنتتٸڭ (مەتٸن, سحەما, سىزبالار, كەستەلەر) جوقتىعىن انىقتاسا, تەحنيكالىق سەبەپتەر بويىنشا اپەللياتسيياعا بەرە الادى. اپەللياتسييا بويىنشا ٶتٸنٸشتەر رەسپۋبليكالىق اپەللياتسييالىق كوميسسييا 30 جۇمىس كٷنٸ ٸشٸندە قارايدى. اتاپ ٶتسەك, وسى جىلدان باستاپ كوميسسييا وتىرىسى باستالعانعا دەيٸن اپەللياتسييانى جەكە كابينەت ارقىلى قايتارىپ الۋعا بولادى.
"وسى ورايدا ۇلتتىق تەستٸلەۋ ورتالىعى تەست تاپسىرمالارىنىڭ ساپاسىنا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلەتٸنٸن ايتىپ ٶتەيٸن. مىسالى, قاڭتار ۇبت-سىندا مازمۇنى بويىنشا قاناعاتتاندىرىلعان اپەللياتسييالىق تاپسىرمالاردىڭ سانى 49 بٸرەگەي سۇراق, ال ناۋرىز ۇبت-سىندا - 21 بٸرەگەي سۇراق. ەزٸرلەۋشٸلەردٸ, تەستٸلەۋ بويىنشا ساراپشىلاردى, ۇتو ماماندارىن حالىقارالىق تەجٸريبەگە سەيكەس تاپسىرمالاردى تيٸمدٸ ەزٸرلەۋگە جەنە ساراپتاۋعا وقىتۋ ماقساتىندا مينيسترلٸك 350 ادام ٷشٸن كۋرس ٶتكٸزدٸ. كٶپ كەزەڭدٸ وقىتۋ كۋرسى دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ «ورتا بٸلٸم بەرۋدٸ جاڭعىرتۋ» جوباسى اياسىندا 2023 ج. قازانىنان 2024 ج. ناۋرىزىنا دەيٸن جٷرگٸزٸلدٸ. ۇبت – ٷلكەن دەرەكتەر كٶزٸ, ٷلكەن تەجٸريبە جينالدى. بۇل كۋرس – اقىلدى ٶلشەۋ جەنە ساراپتامالىق قۇندى اقپارات بەرەتٸن تەستٸلەۋگە كٶشۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ", -دەيدٸ سپيكەر.
2024 جىلعى ۇبت اياقتالعاننان كەيٸن كٷنتٸزبەلٸك جىلدىڭ 31 قازانىنا دەيٸن تەستٸلەۋدٸڭ بەينەجازبالارىنا تالداۋ جٷرگٸزٸلەدٸ. تىيىم سالىنعان زاتتاردى پايدالانۋ نەمەسە ەرەجەلەردٸ بۇزۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالعان جاعدايدا تٷسۋشٸنٸڭ ۇبت نەتيجەلەرٸ جويىلادى.
"بٸزدٸڭ جۇمىسىمىز ساپالى جەنە ادال تەستٸلەۋدٸ ٶتكٸزۋگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇبت-عا دايىندالۋدا تالاپكەرلەردٸ قولداۋعا باعىتتالعان. بٸز تەگٸن ونلاين ساباقتاردى, بايقاۋ سىناقتارىن جەنە قاجەتتٸ وقۋ ماتەريالدارىن ۇسىنامىز. وقۋ جىلىنىڭ باسىندا ۇتو سايتىندا تەست تاپسىرمالارى قۇراستىرىلعان وقۋلىقتار تٸزٸمٸ مەن تەست جوسپارى; «قازاقستان تاريحى» جەنە «دٷنيەجٷزٸ تاريحى» پەندەرٸ بويىنشا 100 تاريحي داتا تٸزٸمٸ; «ينفورماتيكا» پەنٸنەن تەرميندەر تٸزٸمٸ; «قازاق ەدەبيەتٸ» جەنە «ورىس ەدەبيەتٸ» بويىنشا ەدەبي شىعارمالار تٸزٸمٸ جارييالاندى", -دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار ۇلتتىق تەستٸلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, تەستٸلەۋگە دايىندىق ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2022 جىلى تەستٸلەۋ نەتيجەلەرٸنە جەكە تاقىرىپتىق تالداۋدى ەنگٸزدٸ. ەمتيحان اياقتالعاننان كەيٸن تٷلەكتەر دۇرىس جەنە بۇرىس جاۋاپتارمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇبت نەتيجەلەرٸنٸڭ تولىق تالداۋىمەن دە تانىسا الدى. ياعني, تەستٸلەنۋشٸلەر جەكە تاقىرىپتار بويىنشا ٶزدەرٸنٸڭ ەلسٸز جاقتارىن انىقتاي الادى. تالداۋ تەستٸلەۋ اياقتالعاننان كەيٸن بٸردەن قولجەتٸمدٸ بولىپ, تەستٸلەنۋشٸنٸڭ جەكە كابينەتٸندە ساقتالادى. مەنٸڭ ويىمشا, تالداۋ نەگٸزگٸ ۇبت-عا دايىندالۋ بارىسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە بولدى.
"بۇل تٷلەكتەرگە ەر پەن بويىنشا ماتەريالدى يگەرۋ دەڭگەيٸن باعالاۋعا, قاتەلٸك جٸبەرٸلگەن تاقىرىپتاردى تەرەڭ زەرتتەۋگە كٶمەكتەسەدٸ. تاقىرىپتىق تالداۋ تالاپكەرلەرگە باستى ەمتيحانعا ساپالى دايىندالۋعا كٶمەكتەسەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەمٸز", -دەيدٸ ب. ەبدٸراسىلوۆ.
