تٷركٸستان وبلىسىندا 14 جاسار جاسٶسپٸرٸم يت تٸستەگەننەن كەيٸن بٸر جىلدان سوڭ قايتىس بولدى. بولجام بويىنشا جاسٶسپٸرٸمنٸڭ ٶلٸمٸنە قۇتىرما اۋرۋى سەبەپ بولعان, دەپ حابارلايدى قازاقپارات سانيتارييالىق - ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ كوميتەتٸنٸڭ Telegram كانالىنا سٸلتەمە جاساپ.
اتا-اناسىنىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا ۇلىنىڭ اياعىن يت تٸستەپ العان. الايدا اتا-انا بالانى دەرٸگەرگە كٶرسەتپەي, ٶز بەتٸنشە ٷيدە ەمدەگەن. ارادا 1 جىلعا جۋىق ۋاقىت ٶتكەن سوڭ جاسٶسپٸرٸمنٸڭ بويىنان قورقىنىش, ٷرەي, دەنە تەمپەراتۋراسىنىڭ جوعارىلاۋى, سٷيەكتەر مەن جاراقات العان جەردٸڭ اۋىرۋى, سۋ ٸشۋ كەزٸندە اۋانىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ جەنە جالپى ەلسٸزدٸك سيياقتى سيمپتومدار پايدا بولا باستاعان.
كەلەسٸ كٷنٸ ولار تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا ەمحاناعا جٷگٸنگەن, دەرٸگەرلەر وعان سٷيەك اۋرۋىنا قارسى ەمدەۋ تاعايىنداعان. وعان قاراماستان بالانىڭ جاعدايى ناشارلاي بەرگەن. بالا بەل تۇسىنداعى اۋرۋلارعا شاعىمدانا باستايدى. بالاسىنا ەم-دوم ٸزدەگەن اتا-انا جەكە كلينيكالارعا عانا ەمەس, دەستٷرلٸ ەمەس مەديتسينا ٶكٸلدەرٸنە دە جٷگٸنگەن.
كەيٸنٸرەك جاسٶسپٸرٸمنٸڭ بٷيرەگٸ قابىنعانى انىقتالىپ, سوعان سەيكەس ەم العان. بٸراق بالانىڭ جاعدايى وڭالماعان. بالادا ەنتٸگۋ, گيدروفوبييا, اەروفوبييا پايدا بولعان.
«جاعدايى كٷرت ناشارلاعان بالانى 10 سەۋٸردە جەدەل جەردەم كٶلٸگٸمەن اۋداندىق اۋرۋحاناعا اپارىپ, جۇقپالى اۋرۋلار بٶلٸمٸندە وعان قۇتىرما دياگنوزى قويىلدى. سول كٷننەن باستاپ بارلىق وتباسى مٷشەلەرٸ مەديتسينالىق باقىلاۋعا الىندى. الايدا سەگٸزٸنشٸ سىنىپ وقۋشىسىن امان الىپ قالۋ مٷمكٸن بولمادى. ول كەلەسٸ كٷنٸ – 11 سەۋٸردە كٶز جۇمدى»,-دەلٸنگەن حابارلامادا.
ادامداردا ينفەكتسييانىڭ (قۇتىرما) ينكۋباتسييالىق كەزەڭٸ 12-دەن 100 كٷنگە دەيٸن, ٶتە سيرەك 1 جىلعا دەيٸن سوزىلادى. سوندىقتان يت تٸستەگەننەن كەيٸن ەلەۋسٸز جاراقاتتىڭ ٶزٸ بٸردەن پايدا بولماۋى مٷمكٸن.
جالپى, قۇتىرما دەگەن قانداي اۋرۋ دەگەنگە كەلەتٸن بولساق, ول ادامدار مەن جانۋارلارعا ورتاق جٸتٸ ۆيرۋستىق ينفەكتسييالىق اۋرۋ. ونىڭ ەمٸ جوق, قاۋپٸ سوندا. ەگەر ۋاقىتىلى ەم-شارا قولدانباسا ەدەتتە اۋرۋ ادام ٶلەدٸ. قۇتىرمانىڭ قوزدىرعىشى ادام ميىن زاقىمدايتىن اۋرۋ جانۋاردىڭ سٸلەكەيٸندە بولاتىن ۆيرۋس.
بۇل اسا قاۋٸپتٸ ٸندەت اۋرۋ جانۋار تٸستەگەن, تەرٸنٸ زاقىمداعان (جارالار, جاراقاتتار), سٸلەكەيلەگەن كەزدە, سونداي-اق سٸلەكەيمەن لاستانعان زاتتارعا جاناسقاندا جۇعادى. ۆيرۋس ادامنان ادامعا بەرٸلمەيدٸ.
ٷي جانۋارلارى اراسىندا ەدەتتە يت پەن مىسىق اۋرۋ كٶزٸ بوپ تابىلادى.
ينكۋباتسييا كەزەڭٸنٸڭ سوڭىندا كٶپ جاعدايدا ادامدار ٷشٸن اسا قاۋٸپتٸ بولاتىن دا يتتەر.
اۋرۋدىڭ ٷش كەزەڭٸ تۋرالى نە بٸلۋ كەرەك ?
بۇل اۋرۋدىڭ ٷش كەزەڭٸ بار: العاشقى بەلگٸلەرٸ پايدا بولاتىن سيپاتتامالىق, قوزۋ جەنە پاراليچتٸك.
بٸرٸنشٸ كەزەڭنٸڭ ۇزاقتىعى 2-دەن جەتٸ كٷنگە دەيٸن سوزىلادى. تٸستەۋ ايماعىنداعى تىرتىق قىزارىپ, جاراقات ورنى ادامدى مازالاي باستايدى, ادامدا الاڭداۋشىلىق, ٷرەي سەزٸمٸ پايدا بولادى, تەرەڭ دەپرەسسيياعا تٷسەدٸ, ۇيقىسى بۇزىلادى.
ەكٸنشٸ كەزەڭدە ادام سۋدان, تازا اۋادان, دىبىستاردان, جارىقتان – قورشاعان ورتادان قورقا باستايدى. اشۋ-ىزا كەرنەپ, كٶپ كٶلەمدە سٸلەكەي بٶلٸنەدٸ. ناۋقاستىڭ ونى جۇتۋعا شاماسى جەتپەي, قينالادى.
ٷشٸنشٸ كەزەڭ-پاراليتيكالىق, اۋرۋ ۇستامالارى توقتاعان كەزدە ناۋقاستىڭ جاعدايى جاقسارعانداي بولادى. دەگەنمەن جٷرەك سال اۋرۋى نەمەسە تىنىس الۋدىڭ توقتاپ قالۋىنان كەنەتتەن قايتىس بولۋى مٷمكٸن.
ادامنىڭ اۋرۋى اسقىنا تٷسەدٸ. بۇل دەرتتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن دەر كەزٸندە مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنۋ اسا ماڭىزدى. ٶيتكەنٸ, اۋرۋعا جول بەرمەۋدٸڭ جولى بار جەنە بۇل قۇتىرۋ اۋرۋىنا قارسى ۆاكتسيناتسييا. ەكپەنٸ جاراقات العان سەتتەن باستاپ 24 ساعاتتان كەشٸكتٸرمەي الۋ كەرەك!
قايعىلى جاعدايعا تاپ بولماس ٷشٸن الدىن الۋدىڭ بۇل ەدٸسٸن ەر ازامات بٸلۋٸ تيٸس.
