
Túrkistan oblysynda 14 jasar jasóspirim it tistegennen keiin bir jyldan soń qaitys boldy. Boljam boiynsha jasóspirimniń ólimine qutyrma aýrýy sebep bolǵan, dep habarlaidy QazAqparat Sanitariialyq - epidemiologiialyq baqylaý komitetiniń Telegram kanalyna silteme jasap.
Ata-anasynyń aitýynsha, ótken jyldyń mamyr aiynda ulynyń aiaǵyn it tistep alǵan. Alaida ata-ana balany dárigerge kórsetpei, óz betinshe úide emdegen. Arada 1 jylǵa jýyq ýaqyt ótken soń jasóspirimniń boiynan qorqynysh, úrei, dene temperatýrasynyń joǵarylaýy, súiekter men jaraqat alǵan jerdiń aýyrýy, sý ishý kezinde aýanyń jetispeýshiligi jáne jalpy álsizdik siiaqty simptomdar paida bola bastaǵan.
Kelesi kúni olar turǵylyqty jeri boiynsha emhanaǵa júgingen, dárigerler oǵan súiek aýrýyna qarsy emdeý taǵaiyndaǵan. Oǵan qaramastan balanyń jaǵdaiy nasharlai bergen. Bala bel tusyndaǵy aýrýlarǵa shaǵymdana bastaidy. Balasyna em-dom izdegen ata-ana jeke klinikalarǵa ǵana emes, dástúrli emes meditsina ókilderine de júgingen.
Keiinirek jasóspirimniń búiregi qabynǵany anyqtalyp, soǵan sáikes em alǵan. Biraq balanyń jaǵdaiy ońalmaǵan. Balada entigý, gidrofobiia, aerofobiia paida bolǵan.
«Jaǵdaiy kúrt nasharlaǵan balany 10 sáýirde jedel járdem kóligimen aýdandyq aýrýhanaǵa aparyp, juqpaly aýrýlar bóliminde oǵan qutyrma diagnozy qoiyldy. Sol kúnnen bastap barlyq otbasy músheleri meditsinalyq baqylaýǵa alyndy. Alaida segizinshi synyp oqýshysyn aman alyp qalý múmkin bolmady. Ol kelesi kúni – 11 sáýirde kóz jumdy»,-delingen habarlamada.
Adamdarda infektsiianyń (qutyrma) inkýbatsiialyq kezeńi 12-den 100 kúnge deiin, óte sirek 1 jylǵa deiin sozylady. Sondyqtan it tistegennen keiin eleýsiz jaraqattyń ózi birden paida bolmaýy múmkin.
Jalpy, qutyrma degen qandai aýrý degenge keletin bolsaq, ol adamdar men janýarlarǵa ortaq jiti virýstyq infektsiialyq aýrý. Onyń emi joq, qaýpi sonda. Eger ýaqytyly em-shara qoldanbasa ádette aýrý adam óledi. Qutyrmanyń qozdyrǵyshy adam miyn zaqymdaityn aýrý janýardyń silekeiinde bolatyn virýs.
Bul asa qaýipti indet aýrý janýar tistegen, terini zaqymdaǵan (jaralar, jaraqattar), silekeilegen kezde, sondai-aq silekeimen lastanǵan zattarǵa janasqanda juǵady. Virýs adamnan adamǵa berilmeidi.
Úi janýarlary arasynda ádette it pen mysyq aýrý kózi bop tabylady.
Inkýbatsiia kezeńiniń sońynda kóp jaǵdaida adamdar úshin asa qaýipti bolatyn da itter.
Aýrýdyń úsh kezeńi týraly ne bilý kerek ?
Bul aýrýdyń úsh kezeńi bar: alǵashqy belgileri paida bolatyn sipattamalyq, qozý jáne paralichtik.
Birinshi kezeńniń uzaqtyǵy 2-den jeti kúnge deiin sozylady. Tisteý aimaǵyndaǵy tyrtyq qyzaryp, jaraqat orny adamdy mazalai bastaidy, adamda alańdaýshylyq, úrei sezimi paida bolady, tereń depressiiaǵa túsedi, uiqysy buzylady.
Ekinshi kezeńde adam sýdan, taza aýadan, dybystardan, jaryqtan – qorshaǵan ortadan qorqa bastaidy. Ashý-yza kernep, kóp kólemde silekei bólinedi. Naýqastyń ony jutýǵa shamasy jetpei, qinalady.
Úshinshi kezeń-paralitikalyq, aýrý ustamalary toqtaǵan kezde naýqastyń jaǵdaiy jaqsarǵandai bolady. Degenmen júrek sal aýrýy nemese tynys alýdyń toqtap qalýynan kenetten qaitys bolýy múmkin.
Adamnyń aýrýy asqyna túsedi. Bul derttiń aldyn alý úshin der kezinde meditsinalyq kómekke júginý asa mańyzdy. Óitkeni, aýrýǵa jol bermeýdiń joly bar jáne bul qutyrý aýrýyna qarsy vaktsinatsiia. Ekpeni jaraqat alǵan sátten bastap 24 saǵattan keshiktirmei alý kerek!
Qaiǵyly jaǵdaiǵa tap bolmas úshin aldyn alýdyń bul ádisin ár azamat bilýi tiis.