دٷنيەجٷزٸلٸك تۋريستٸك ۇيىمنىڭ (دسۇ) مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, قازٸرگٸ تاڭدا تۋريزم ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ جوعارى تابىستى جەنە سەرپٸندٸ سالالارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. تابىستىلىعى بويىنشا ول مۇناي ٶندٸرۋ مەن ٶڭدەۋدەن كەيٸن ەكٸنشٸ ورىندا. تۋريزم ٷلەسٸنە ەلەمدٸك جالپى ۇلتتىق ٶنٸمنٸڭ شامامەن 6%-ى, ەلەمدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ 7%-ى, ەربٸر 16-جۇمىس ورنى, ەلەمدٸك تۇتىنۋ شىعىستارىنىڭ 11%-ى جەنە بارلىق سالىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ 5%-ى تيەسٸلٸ. وسىعان بايلانىستى كٶپتەگەن ەلدەردە تۋريزم سالاسى مەملەكەتتٸڭ قولداۋىمەن بەلسەندٸ دامۋدا.
تۋريزمدٸ دامىتۋ مەملەكەتارالىق بايلانىستار مەن مەدەنيەتتٸ كٷشەيتۋگە, شەتەل ۆاليۋتاسى اعىنىن ۇلعايتۋعا, تٶلەم تەڭگەرٸمٸنٸڭ ٶسۋٸنە, تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ەكسپورتىن ىنتالاندىرۋعا, حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن ارتتىرۋعا, ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى سالۋ مەن قايتا جاڭارتۋعا, سونداي-اق ەكونوميكا سالالارىن ەرتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە ىقپال ەتەدٸ. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە, ەلٸمٸزدە 200 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ولاردىڭ ٸشٸندە 72 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى, ال بارلىق مٷددەلٸ تاراپتار – مەملەكەتتەر, بيزنەس پەن قىزمەتكەرلەر ٷشٸن تۋريستٸك قىزمەتتەن تٷسكەن تازا پايدا جىلىنا 200 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ارتادى (قازٸرگٸ ۋاقىتتا كٸرٸستٸلٸك شامامەن 118 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى).
تۋريزم سالاسىنىڭ ەل ەكونوميكاسى مەن ەلەۋمەتتٸك دامۋىنا الىپ كەلەتٸن پايداسى ٶتە جوعارى ەكەنٸن زەرتتەۋلەر مەن تەجٸريبەلەر كٶرسەتٸپ وتىر.
تۋريستٸڭ بارلىق قاجەتتٸلٸكتەرٸن قاناعاتتاندىرۋ ٷشٸن بازالىق (كٶلٸك, ورنالاسۋ, تاماقتانۋ, تۋريستٸك نىساندارعا كٸرۋ جەنە ت.ب.) ارنايى قاجەتتٸلٸكتٸ قاناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان ساياحات ماقساتىنىڭ ەرەكشەلٸگٸنەن شىعاتىن جەنە قوسىمشا قىزمەتتەردٸڭ كەڭ سپەكترٸ قالىپتاستىرادى. تۋريستٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن, ولاردىڭ بارلىق الۋان تٷرلٸلٸگٸمەن قاناعاتتاندىرۋ ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ كٶبەيۋٸنٸڭ نەگٸزٸ رەتٸندە ٷلكەن ماڭىزعا يە جاڭا قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ پايدا بولۋىنا سەبەپشٸ.
سونىمەن, تۋريستٸك قىزمەت سالاسىنداعى مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرٸنٸڭ قانداي ەكەنٸن قاراپايىم تٷسٸندٸرۋدەن باستاۋعا بولادى. تۋريزمنٸڭ مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرٸ تۋريزمنٸڭ ەكونوميكالىق پايداسى كٶبەيگەن كەزدە پايدا بولادى. ياعني, تۋريستٸك يندۋستريياسىنىڭ جەنە تۋريزمنٸڭ نەتيجەسٸندە ٶسٸپ كەلە جاتقان سالالاردىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى. بۇل تۋريستٸك يندۋستريياسىمەن تٸكەلەي نەمەسە جاناما بايلانىستى ادامدارعا ٷلكەن پايدا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن.
تۋريستٸك يندۋسترييانى دامىتۋدا قازاقستاننىڭ كەلەشەگٸ مول جەنە تارتىمدى ٶلكەسٸنٸڭ بٸرٸ تٷركٸستان وبلىسى بولىپ تابىلادى. مۇندا تۋريستتەردٸ قىزىقتىراتىن كٶپتەگەن نەرسەلەر بار – باعا جەتپەس تاريحي-مەدەني ەسكەرتكٸشتەر, كەرەمەت لاندشافتار, ەر-تٷرلٸ كليماتتىق ايماق, تۋريستٸك قىزمەتتەردٸڭ سان الۋان تٷرٸ. وبلىستا تۋريستٸك سالانىڭ دامۋى سوڭعى 3 جىلدا ٶتە قارقىندى. ٶڭٸردٸڭ تۋريزم سالاسىنداعى ٶزگەرٸستەر, تۋريستٸك قىزمەت سالاسىنىڭ مۋلتيپليكاتيۆتٸك ەففەكتٸسٸنٸڭ وڭ نەتيجەلەر كٶرسەتكەنٸن بايقاۋعا بولادى. ەلەۋمەتتٸك باعىتتا تٷركٸستان وبلىسىنىڭ تۋريزم سالاسىندا قىزمەت كٶرسەتەتٸن جۇمىسشىلاردىڭ سانى 8,3%-عا ارتىپ وتىر (تۋريزم سالاسىندا قىزمەت كٶرسەتەتٸن جۇمىسشىلار سانى : 2019 جىل - 16 682, 2020 جىل – 14282, 2021 جىل – 18059). ياعني, تۋريستٸك قىزمەت سالاسىندا جەنە باعىنىستى سالالاردا قىزمەت كٶرسەتەتٸن مامانداردىڭ سانىنىڭ جىلدان جىلعا ارتىپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ.
بۇل رەتتە, ٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك سالاسىنىڭ دامۋى جەنە تۋريستٸك ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋدا وبلىسقا تارتىلعان ينۆەستيتسييانىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ مەن تۋريستەرگە قىزمەت كٶرسەتەتٸن ورنالاستىرۋ ورىندارى, تاماقتاندىرۋ ورىندارىنىڭ سانىنىڭ ارتقانىن بايقاۋعا بولادى.
تٷركٸستان وبلىسىندا ورنالاستىرۋ ورىندارىمەن 2019 جىلى 174 404 تۋريست, 2020 جىلى 103 747 تۋريست, ال 2021 جىلى 206 398 تۋريستكە قىزمەت كٶرسەتٸلٸپ ٷش جىلدا 18,3%-عا ٶسٸپ وتىر. تٷركٸستان قالاسى مەن وبلىسقا كەلۋشٸلەردٸڭ سانى 2019 جىلى 1,63 ملن.ادام, 2020 جىلى – 0,48 ملن.ادام (دٷنيەجٷزٸلٸك پاندەميياعا بايلانىستى 9 اي تۋريستٸك نىساندار قىزمەتٸن توقتاتتى), 2021 جىلى – 1,83 ملن. ادامعا ٶسٸپ, 2019 جىلدان 2021 جىل ارالىعىندا 11,8% ٶسٸمگە قول جەتكٸزٸلدٸ.
وبلىستا تۋريستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىندا تٷسكەن تابىستار 2 ەسەگە ارتىپ, تۋريستٸك يندۋسترييانىڭ ەففەكتٸسٸ وڭ نەتيجەگە قول جەتكٸزٸپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, 2019 جىلى 1,84 ملرد.تەڭگە, 2020 جىلى – 1,29 ملرد.تەڭگە, 2021 جىلى 3,85 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرادى.
وبلىستا تۋريستٸك سالادا قىزمەت كٶرسەتەتٸن كەسٸپورىنداردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ, 2019 جىلدان 2021 جىلعا دەيٸن (2019 جىلى – 164, 2020 جىلى – 175, 2021 جىلى -204) 40 جاڭا قوناق ٷيلەر ٸسكە قوسىلىپ تۋريستەرگە قىزمەت كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. ال, نٶمٸرلٸك قورلار مەن تٶسەك-ورىنداردىڭ سانى 650 بٸرلٸككە ارتىپ وتىر.
تٷركٸستان وبلىسىندا تۋريزم سالاسى بويىنشا نەگٸزگٸ كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸ ٶسٸپ, رەسپۋبليكا بويىنشا الدىڭعى قاتاردا كەلەدٸ. مىسالى, 2019 جىلى 7,97 ملرد. تەڭگە, 2020 جىلى 132 ملرد.تەڭگە, 2021 جىلى 102 ملرد.تەڭگەنٸ قۇرادى. ەڭ اۋقىمدى ينۆەستيتسييالىق جوبالار 2020-2021 جىلدارى جٷزەگە اسىرىلىپ, وبلىستا «Karavansaray Turkistan» كٶپفۋنكتسيونالدى تۋريستٸك كەشەنٸ, Rixos Turkistan, Silk Way Boutique Hotel, Hampton by Hilton, Ramada by Wyndham, Emir Plaza, Rich Hotel, Grand Villa, Golden Ray Turkistan Hotel, Ethno Park Resort جەنە ت.ب. جاڭا تۋريستٸك نىساندار پايدالانۋعا بەرٸلدٸ.
بۇدان بٶلەك, تٷركٸستان قالاسىندا «Hazret Sultan» حالىقارالىق ەۋەجايى سالىندى. سونىمەن قاتار, جوعارى تۋريستٸك ۇسىنىستىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ تۋريزم سالاسىندا جوعارى بٸلٸكتٸ كادرلىق پەرسونالمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە, تٷركٸستان قالاسىندا حالىقارالىق تۋريزم جەنە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتٸ قۇرىلدى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶڭٸردە بٸلٸكتٸ كادرلاردى شوعىرلاندىرۋعا ىقپال ەتەتٸنٸ سٶزسٸز.
تۋريستٸك قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ نەتيجەسٸندە قول جەتكٸزگەن وڭ مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەففەكتٸسٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸنٸڭ جوعارى ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى. ەسٸرەسە تۋريزم كلاستەرٸنٸڭ باسىم باعىتى كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى قولايلى جولعا قويىلعان. وبلىستىڭ ورتالىعى تٷركٸستان قالاسى تاريحي تۋريزمنٸڭ التىن ۇياسى, قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارىنا قاجەتتٸ ويىن-ساۋىق ورتالىعى, زاماناۋي قوناق ٷيلەر, مەدەني-تاريحي وشاقتار, دراما تەاترلار, مەيرامحانالار, سالتانات ٷيلەرٸ, اكۆاپارك, سپوتتىق دەمالىس نىساندار, بازارلار مەن سۋپەرماركەتتەر تولىقتاي تالاپقا ساي سالىنىپ تۋريستەرگە ساپالى تٷردە قىزمەت كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. نەتيجەسٸندە, تۋريستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا, حالىقارالىق دەڭگەيدە ٶڭٸردٸڭ وڭ يميدجٸن قالىپتاستىرۋىنا قارقىندى تٷردە سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸن سالا ەكەنٸن اتاپ ٶتۋگە بولادى.
