Dúniejúzilik týristik uiymnyń (DSU) málimetteri boiynsha, qazirgi tańda týrizm álemdik ekonomikanyń joǵary tabysty jáne serpindi salalarynyń biri bolyp tabylady. Tabystylyǵy boiynsha ol munai óndirý men óńdeýden keiin ekinshi orynda. Týrizm úlesine álemdik jalpy ulttyq ónimniń shamamen 6%-y, álemdik investitsiialardyń 7%-y, árbir 16-jumys orny, álemdik tutyný shyǵystarynyń 11%-y jáne barlyq salyq túsimderiniń 5%-y tiesili. Osyǵan bailanysty kóptegen elderde týrizm salasy memlekettiń qoldaýymen belsendi damýda.
Týrizmdi damytý memleketaralyq bailanystar men mádenietti kúsheitýge, shetel valiýtasy aǵynyn ulǵaitýǵa, tólem teńgeriminiń ósýine, taýarlar men qyzmetter eksportyn yntalandyrýǵa, halyqtyń jumyspen qamtylýyn arttyrýǵa, infraqurylymdyq nysandardy salý men qaita jańartýǵa, sondai-aq ekonomika salalaryn ártaraptandyrýdy jedeldetýge yqpal etedi. Osynyń nátijesinde, elimizde 200 myń jańa jumys orny qurylady, olardyń ishinde 72 myń turaqty jumys orny, al barlyq múddeli taraptar – memleketter, biznes pen qyzmetkerler úshin týristik qyzmetten túsken taza paida jylyna 200 mlrd teńgege deiin artady (qazirgi ýaqytta kiristilik shamamen 118 mlrd teńgeni quraidy).
Týrizm salasynyń el ekonomikasy men áleýmettik damýyna alyp keletin paidasy óte joǵary ekenin zertteýler men tájiribeler kórsetip otyr.
Týristiń barlyq qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin bazalyq (kólik, ornalasý, tamaqtaný, týristik nysandarǵa kirý jáne t.b.) arnaiy qajettilikti qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan saiahat maqsatynyń ereksheliginen shyǵatyn jáne qosymsha qyzmetterdiń keń spektri qalyptastyrady. Týristiń qajettilikterin, olardyń barlyq alýan túrliligimen qanaǵattandyrý ekonomikalyq qatynastardyń kóbeiýiniń negizi retinde úlken mańyzǵa ie jańa qyzmet túrleriniń paida bolýyna sebepshi.
Sonymen, týristik qyzmet salasyndaǵy mýltiplikativti áseriniń qandai ekenin qarapaiym túsindirýden bastaýǵa bolady. Týrizmniń mýltiplikativti áseri týrizmniń ekonomikalyq paidasy kóbeigen kezde paida bolady. Iaǵni, týristik indýstriiasynyń jáne týrizmniń nátijesinde ósip kele jatqan salalardyń ósýine bailanysty. Bul týristik indýstriiasymen tikelei nemese janama bailanysty adamdarǵa úlken paida alyp kelýi múmkin.
Týristik indýstriiany damytýda Qazaqstannyń keleshegi mol jáne tartymdy ólkesiniń biri Túrkistan oblysy bolyp tabylady. Munda týristterdi qyzyqtyratyn kóptegen nárseler bar – baǵa jetpes tarihi-mádeni eskertkishter, keremet landshaftar, ár-túrli klimattyq aimaq, týristik qyzmetterdiń san alýan túri. Oblysta týristik salanyń damýy sońǵy 3 jylda óte qarqyndy. Óńirdiń týrizm salasyndaǵy ózgerister, týristik qyzmet salasynyń mýltiplikativtik effektisiniń oń nátijeler kórsetkenin baiqaýǵa bolady. Áleýmettik baǵytta Túrkistan oblysynyń týrizm salasynda qyzmet kórsetetin jumysshylardyń sany 8,3%-ǵa artyp otyr (Týrizm salasynda qyzmet kórsetetin jumysshylar sany : 2019 jyl - 16 682, 2020 jyl – 14282, 2021 jyl – 18059). Iaǵni, týristik qyzmet salasynda jáne baǵynysty salalarda qyzmet kórsetetin mamandardyń sanynyń jyldan jylǵa artyp otyrǵanyn kórsetedi.
Bul rette, óńirdiń týristik salasynyń damýy jáne týristik infraqurylymdardy damytýda oblysqa tartylǵan investitsiianyń kórsetkishteri men týristerge qyzmet kórsetetin ornalastyrý oryndary, tamaqtandyrý oryndarynyń sanynyń artqanyn baiqaýǵa bolady.
Túrkistan oblysynda ornalastyrý oryndarymen 2019 jyly 174 404 týrist, 2020 jyly 103 747 týrist, al 2021 jyly 206 398 týristke qyzmet kórsetilip úsh jylda 18,3%-ǵa ósip otyr. Túrkistan qalasy men oblysqa kelýshilerdiń sany 2019 jyly 1,63 mln.adam, 2020 jyly – 0,48 mln.adam (dúniejúzilik pandemiiaǵa bailanysty 9 ai týristik nysandar qyzmetin toqtatty), 2021 jyly – 1,83 mln. adamǵa ósip, 2019 jyldan 2021 jyl aralyǵynda 11,8% ósimge qol jetkizildi.
Oblysta týristik qyzmet kórsetý salasynda túsken tabystar 2 esege artyp, týristik indýstriianyń effektisi oń nátijege qol jetkizip otyr. Atap aitqanda, 2019 jyly 1,84 mlrd.teńge, 2020 jyly – 1,29 mlrd.teńge, 2021 jyly 3,85 mlrd. teńgeni qurady.
Oblysta týristik salada qyzmet kórsetetin kásiporyndardyń qyzyǵýshylyǵy artyp, 2019 jyldan 2021 jylǵa deiin (2019 jyly – 164, 2020 jyly – 175, 2021 jyly -204) 40 jańa qonaq úiler iske qosylyp týristerge qyzmet kórsetip keledi. Al, nómirlik qorlar men tósek-oryndardyń sany 650 birlikke artyp otyr.
Túrkistan oblysynda týrizm salasy boiynsha negizgi kapitalǵa tartylǵan investitsiialardyń kólemi ósip, respýblika boiynsha aldyńǵy qatarda keledi. Mysaly, 2019 jyly 7,97 mlrd. teńge, 2020 jyly 132 mlrd.teńge, 2021 jyly 102 mlrd.teńgeni qurady. Eń aýqymdy investitsiialyq jobalar 2020-2021 jyldary júzege asyrylyp, oblysta «Karavansaray Turkistan» kópfýnktsionaldy týristik kesheni, Rixos Turkistan, Silk Way Boutique Hotel, Hampton by Hilton, Ramada by Wyndham, Emir Plaza, Rich Hotel, Grand Villa, Golden Ray Turkistan Hotel, Ethno Park Resort jáne t.b. jańa týristik nysandar paidalanýǵa berildi.
Budan bólek, Túrkistan qalasynda «Hazret Sultan» halyqaralyq áýejaiy salyndy. Sonymen qatar, joǵary týristik usynystyń negizgi faktorlarynyń biri týrizm salasynda joǵary bilikti kadrlyq personalmen qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyn eskere, Túrkistan qalasynda Halyqaralyq týrizm jáne meimandostyq ýniversiteti quryldy. Bul óz kezeginde óńirde bilikti kadrlardy shoǵyrlandyrýǵa yqpal etetini sózsiz.
Týristik qyzmet kórsetýdiń nátijesinde qol jetkizgen oń mýltiplikativti effektisi Túrkistan oblysynyń týristik áleýetiniń joǵary ekenin baiqaýǵa bolady. Ásirese týrizm klasteriniń basym baǵyty kólik infraqurylymy qolaily jolǵa qoiylǵan. Oblystyń ortalyǵy Túrkistan qalasy tarihi týrizmniń altyn uiasy, qala qonaqtary men turǵyndaryna qajetti oiyn-saýyq ortalyǵy, zamanaýi qonaq úiler, mádeni-tarihi oshaqtar, drama teatrlar, meiramhanalar, saltanat úileri, akvapark, spottyq demalys nysandar, bazarlar men sýpermarketter tolyqtai talapqa sai salynyp týristerge sapaly túrde qyzmet kórsetip keledi. Nátijesinde, týristik qyzmet kórsetý salasy oblystyń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna, halyqaralyq deńgeide óńirdiń oń imidjin qalyptastyrýyna qarqyndy túrde septigin tigizetin sala ekenin atap ótýge bolady.
