قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا ەلٸمٸزدٸڭ فارماتسەۆتيكالىق ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ مەسەلەسٸ قارالدى. وتىرىس بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ الەكسەي تسوي, سونداي-اق فارماتسەۆتيكالىق كەسٸپورىنداردىڭ ٶكٸلدەرٸ قازٸرگٸ جاعداي جەنە سالانىڭ الداعى پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مينيستر اتاپ ٶتكەندەي, وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەرمەن 10 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە ۇزاق مەرزٸمدٸ شارتتار جاساسۋ باعدارلاماسى — فارماتسەۆتيكالىق پرەپاراتتاردىڭ جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸسٸن ٶسٸرۋگە نەگٸزگٸ ىنتالاندىرۋ سانالادى.
بٸرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ 2009 جىلدان باستاپ 2019 جىلعا دەيٸنگٸ جۇمىس ٸستەۋ كەزەڭٸندە 3 600 ٶنٸم اتاۋىن جەتكٸزۋگە 32 وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەرمەن (بۇدان ەرٸ – وتٶ) 63 ۇزاق مەرزٸمدٸ شارت جاسالدى. ونىڭ ٸشٸندە 2020 جىلى 586 اتاۋ جەتكٸزٸلەدٸ, قالعاندارى ٶندٸرٸستٸك الاڭداردى ٸسكە قوسۋ پروتسەسٸندە.
«ايتا كەتۋ كەرەك, COVID-19 اۋرۋى بويىنشا دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ 48%-ىن وتٶ ٶندٸرەدٸ, بۇل ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, ٶڭٸرلەردٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن جەدەل جابۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ تسوي.
10 جىل ٸشٸندە وتاندىق ٶندٸرٸس ٶنٸمٸ شامامەن 300 ملرد تەڭگەگە ساتىپ الىندى, ال ونىڭ تمككك اياسىنداعى زاتتاي كٶرٸنٸستەگٸ ٷلەسٸ بٷگٸنگٸ كٷنٸ شامامەن 70%-عا جەتتٸ.
سونداي-اق مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ شارالارى قابىلداندى:
- تٸركەۋ كەزٸندە دەرٸلٸك زاتتاردىڭ جەدەلدەتٸلگەن ساراپتاماسى قامتاماسىز ەتٸلدٸ;
- دەرٸ-دەرمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ ساپاسىن باعالاۋ جەدەلدەتٸلگەن رەسٸم بويىنشا 3 جۇمىس كٷنٸ ٸشٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ;
- تج بولعان جاعدايدا ەكەلٸنەتٸن دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ جەڭٸلدەتٸلدٸ.
فارماتسەۆتيكالىق بٸلٸم بەرۋدٸڭ مٸندەتٸ — حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتٸن قازٸرگٸ زامانعى فارماتسەۆتيكالىق ۇيىمدار مەن كەسٸپورىندار ٷشٸن ەلٸمٸزدٸڭ فارماتسەۆتيكا سالاسىن جوعارى بٸلٸكتٸ جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ. ەلٸمٸزدٸڭ فارماتسەۆتيكا سالاسى ٷشٸن «فارماتسييا» ماماندىعى بويىنشا ماماندار دايارلانادى, بۇل ەلٸمٸزدٸڭ 41 كوللەدجٸندە وقيتىن فارماتسەۆتتەر, 8 جوعارى وقۋ ورنىندا باكالاۆرلار, ماگيسترلەر مەن عىلىم دوكتورلارى (PhD).
2020 جىلى 277 فارماتسەۆت باكالاۆرى, 16 ماگيستر جەنە «فارماتسييا» ماماندىعى بويىنشا 5 PhD دوكتورى, 853 ورتا مەديتسينالىق بٸلٸمٸ بار «فارماتسييا» ماماندىعى بويىنشا تٷلەك بٸتٸردٸ.
فارماتسەۆتيكا سالاسىنا بارلىعى 17 150 مامان تارتىلعان.
ا. تسوي سونداي-اق فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن بەكٸتۋ مەديتسينالىق جەنە فارماتسەۆتيكالىق ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ ٷشٸن, ەسٸرەسە, جاڭا دەرٸ-دەرمەك شىعارۋ, تج جەنە كارانتين كەزەڭٸندە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ٶندٸرٸستەردٸڭ قۋاتىن ارتتىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ ٷشٸن ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
كەشەندٸ جوسپاردا فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنەركەسٸپتٸ قولداۋ جەنە دامىتۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ باعىتتار كٶزدەلگەن. ولاردىڭ اراسىندا فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتٸ, ەاەو شەڭبەرٸندە دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ اينالىسىن رەتتەيتٸن زاڭنامالىق جەنە نورماتيۆتٸك اكتٸلەر, مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى, عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار, ينۆەستيتسييالار تارتۋ, سالانى كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ, دەرٸ-دەرمەكتەردٸ تاڭبالاۋ, ولاردىڭ قاداعالانۋى جەنە دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قۋاتتىلىقتارىن ۇلعايتۋ بار.
بٷگٸنگٸ تاڭدا فارماتسەۆتيكالىق نارىق قۇرىلىمى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقشالاي مەندە وتاندىق كەسٸپورىنداردىڭ نارىققا قاتىسۋى 17%-دى, زاتتاي مەندە 39%-دى قۇرايتىنىن كٶرسەتەدٸ.
سونىمەن قاتار كەشەندٸ جوسپاردىڭ بەلگٸلەنگەن ٸس-شارالارىن ٸسكە اسىرۋ شىعارىلاتىن دەرٸ-دەرمەكتەر جەلٸسٸن 297 دەرٸلٸك زات اتاۋىنا جەنە 2 348 مەديتسينالىق بۇيىم اتاۋىنا قوسىمشا كەڭەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەرٸ-دەرمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمدار نارىعىنداعى وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ٷلەسٸن 2025 جىلعا قاراي اقشالاي مەندە 17%-دان 30%-عا دەيٸن, زاتتاي 39%-دان 50%-عا دەيٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى نارىعىندا وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ زاتتاي كٶرٸنٸستەگٸ 50% ٷلەسٸنە قول جەتكٸزۋ ۇلتتىق دەرٸلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ, ال ددسۇ ەربٸر ەلدٸڭ شىعارىلاتىن دەرٸلٸك زاتتارى مەن مەديتسينالىق بۇيىمدارىنىڭ ٷلەسٸن كەمٸندە 30%-عا قامتاماسىز ەتۋدٸ ۇسىنادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ تسوي.
وتىرىس بارىسىندا سٶز سٶيلەگەن فارماتسەۆتيكالىق كەسٸپورىنداردىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷكٸمەتتٸڭ وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ بويىنشا قابىلداپ جاتقان شارالارىن اتاپ ٶتتٸ.
كومپانييانىڭ گوسپيتالدىق بيزنەس جٶنٸندەگٸ ديرەكتورى ايگٷل يسەنوۆا ٸرٸ فارماتسەۆتيكالىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ بٸرٸ «حيمفارم» اق-نىڭ دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا Polpharma حالىقارالىق فارماتسەۆتيكالىق كومپانيياسى «حيمفارم» اق دامۋىنا $100 ملن-نان استام ينۆەستيتسييا سالدى.
كومپانييانىڭ ٶندٸرٸستٸك تسيكلٸ GMP حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلەدٸ, سونداي-اق GDP تيٸستٸ ديستريبيۋتەرلٸك پراكتيكاسى ەنگٸزٸلدٸ.
ەپيدەمييا جاعدايىندا دەرٸ-دەرمەكتەر ماڭىزدى رەسۋرس بولىپ تابىلادى, ٶيتكەنٸ ەل ازاماتتارىنىڭ ٶمٸرٸ ونىڭ قولجەتٸمدٸ بولۋىنا بايلانىستى. ا. يسەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, پاندەمييا سىن-قاتەرٸن قابىلداي وتىرىپ, كومپانييا شيكٸزاتتى جەتكٸزۋگە جەنە دايىن ٶنٸمدٸ جٶنەلتۋگە ارنالعان لوگيستيكانىڭ تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ٶندٸرٸستٸك اۋىسىمداردىڭ جۇمىسىن توقتاۋسىز رەجيمگە قايتا قويدى. بۇل رەتتە بارلىق ىقتيمال ٶندٸرٸستٸك رەزەرۆتەر مەن قۋاتتاردى ٸزدەۋگە جەنە ٸسكە قوسۋعا, ٶندٸرٸستٸك تەرتٸپكە, سانيتارييالىق نورمالاردىڭ ساقتالۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا باسا نازار اۋدارىلدى.
«سوڭعى 7 جىلدا مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ – دەرٸ-دەرمەكتەردٸ جەتكٸزۋدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ شارتتارىنىڭ بولۋىنىڭ ارقاسىندا بٸزدٸڭ ٷلەسٸمٸز 4,7%-دان 6,0%-عا دەيٸن ۇلعايدى, بۇل رەتتە 5 جىل ٸشٸندە سق “فارماتسييا”-مەن كەلٸسٸمشارت سوماسىنىڭ 6,5 ملرد-تان 19 ملرد-قا دەيٸن ٶسكەنٸن اتاپ ٶتەمٸز», — دەدٸ ا. يسەنوۆا.
بٷگٸنگٸ تاڭدا كەسٸپورىن قورجىنىندا 11 ٶندٸرٸستٸك جەلٸدە ٶندٸرٸلەتٸن 9 تٷرلٸ نىسانداعى 120-دان استام دەرٸ-دەرمەك اتاۋلارى بار. بۇل كەسٸپورىن وتاندىق ٶندٸرۋشٸ رەتٸندە وننان استام تەراپەۆتٸك توپتاردا ۇسىنىلعانىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ.
«بٸزدٸڭ R&D ەلەۋەتٸمٸز وسى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي دەرٸلٸك زاتتاردىڭ ون جاڭا پوزيتسيياسىن نارىققا شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸز بۇل باعىتتى دامىتامىز جەنە 2023 جىلعا قاراي پاتسيەنتتەردٸ ەمدەۋ ٷشٸن قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ ەلۋگە جۋىق پرەپاراتىن ۇسىنامىز», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ا. يسەنوۆا.
بٷگٸنگٸ تاڭدا حيمفارم كومپانيياسىنىڭ دەرٸلٸك پرەپاراتتارى ورتالىق ازييا جەنە ەاەو نارىقتارىندا كەڭٸنەن سۇرانىسقا يە, بۇل تەك سوڭعى 2 جىلدا ەكسپورت كٶلەمٸن 2,5 ەسەگە ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا كومپانييانىڭ ٶنٸمدەرٸ تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان, موڭعولييا, رەسەي جەنە قىرعىزستان سەكٸلدٸ ەلدەرگە ەكسپورتتالادى. جالپى, ەكسپورت بەس ەسە ٶستٸ.
«كەلەر جىلى بٸز ٶزبەكستان نارىعىن يگەرٸپ, ەكسپورتتى ەكٸ ەسە ارتتىرۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. بٸزدٸڭ ەڭ ٷلكەن سىن-تەگەۋرٸندەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ – ەۋروپالىق وداقتىڭ دەرٸ-دەرمەك نارىعىنا شىعۋ, ونى 2023 جىلعا قاراي ەكسپورت كٶلەمٸن 4 ەسەگە, ياعني 16 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتۋمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ا. يسەنوۆا.
ٶز كەزەگٸندە «دولچە» جشس كوممەرتسييالىق ديرەكتورى بايان دەمەۋوۆا پاندەمييا كەزٸندە ٶندٸرٸستٸك قۋاتتىلىقتاردى ارتتىرۋ جەنە ەكسپورتتى كەڭەيتۋ تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
«Dolce» جشس مەديتسينالىق ماقساتتاعى بٸر رەتتٸك بۇيىمداردىڭ ٸرٸ وتاندىق ٶندٸرۋشٸسٸ — بۇل حيرۋرگييالىق وپەراتسييالىق جيىنتىقتار, بٸر رەتتٸك كيٸم, مەديتسينالىق ماسكالار, باحيلالار جەنە باسقالار.
كومپانييا ەلٸمٸزدٸڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرٸنٸڭ سۇرانىستارىن تولىعىمەن جابادى, «سق-فارماتسييا» جشس-مەن ۇزاق مەرزٸمدٸ شارت بويىنشا مەديتسينالىق بۇيىمدار مەن دەرٸ-دەرمەكتەردٸ جەتكٸزۋگە مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى ورىندايدى, سونداي-اق ورتالىق ازييا مەن تمد ەلدەرٸ ٷشٸن ەكسپورتقا باعىتتالعان.
كومپانييا ٶز قىزمەتٸن ەكٸ مىڭىنشى جىلدارى قىزمەتكەرلەر سانى 15 اداممەن كٶتەرمە-بٶلشەك ساۋدا-ساتتىق نىسانى رەتٸندە باستاعان, بٷگٸندە بۇل قىزمەتكەرلەر قۇرامى 430 ادامدى قۇرايتىن تولىققاندى وتاندىق ٶندٸرۋشٸ.
2011 جىلدان باستاپ كەسٸپورىن «سق فارماتسييا» جشس بٸرىڭعاي ديستريبيۋتورىمەن ۇزاق مەرزٸمدٸ نەگٸزدە تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتقان. 2012 جىلدان باستاپ ەكونوميكانىڭ مەديتسينالىق سەكتورىنا دايىن ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ جەنە ساتۋ كٶلەمٸن بەلسەندٸ تٷردە ارتتىرۋدا.
بٷگٸندە كومپانييا مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ 250-دەن استام تٷرٸن شىعارادى.
پاندەمييامەن كٷرەس اياسىندا كەسٸپورىن مەديتسينالىق ماسكالاردىڭ كٶلەمٸن تەۋلٸگٸنە 60 مىڭنان 360 مىڭعا دەيٸن ارتتىردى. مەديتسينالىق ماسكالاردىڭ 15 تٷرٸ شىعارىلادى.
كومپانييا ٶز ٶنٸمدەرٸنٸڭ 75%-ىن بٸرىڭعاي ديستريبيۋتور «سق فارماتسييا» جشس-نە ٶتكٸزەدٸ, قالعان 20%-ى كوممەرتسييالىق نارىقتا ساتىلادى جەنە 5%-ى ەكسپورتقا جٶنەلتٸلەدٸ.
كەلەشەكتە كوممەرتسييالىق نارىق پەن ەكسپورتتىق باعىت ٷلەسٸن ۇلعايتۋ كٶزدەلگەن.
2020 جىلدىڭ قازان ايىنىڭ سوڭىندا حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا سالىنعان جاڭا ٶندٸرٸستٸك الاڭدى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. بۇل الاڭدا كارديوحيرۋرگييانىڭ زاماناۋي ٷلگٸلەنگەن جيىنتىقتارى جەنە وپەراتسييالىق پروتسەدۋرالارعا ارنالعان باسقا دا كٷردەلٸ جيىنتىقتار شىعارىلاتىن بولادى. ٶنٸم ەكسپورتقا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار كەسٸپورىن پورتفەلٸندە 4 ستراتەگييالىق جوبا بار.
بٸرٸنشٸ جوبا — بۇل ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ $7 ملن قۇرايتىن, 2022 جىلى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانعان توقىلماعان جايما ٶندٸرٸسٸ. قۇرىلىس الاڭى 6 000 ش.م, قۋاتتىلىعى – جىلىنا 3 000 توننا. بۇل جوبا جەكە قورعانىش قۇرالدارىن ٶندٸرۋگە ارنالعان شيكٸزاتتى يمپورتتى الماستىرۋعا باعىتتالعان.
ەكٸنشٸ جوبا — بٸر رەتتٸك مەديتسينالىق قولعاپ ٶندٸرٸسٸ, وندا 120 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. جوبانىڭ قۇنى — $5 ملن, ٸسكە اسىرۋ مەرزٸمٸ – 2022-2023 جىلدار, قۋاتتىلىعى — جىلىنا 120 ميلليون جۇپ.
ٷشٸنشٸ جوبا — مەديتسينالىق شپريتستەر ٶندٸرٸسٸ. جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 160 ادام, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ – $7 ملن, ٸسكە اسىرۋ مەرزٸمٸ – 2022-2024 جىلدار.
تٶرتٸنشٸ جوبا — ستەريلدٸ شىعىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ – $7 ملن. مۇندا 160 جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ٸسكە اسىرۋ مەرزٸمٸ – 2022-2024 جىلدار, جىلىنا 300 ميلليون بٸرلٸك.
سونداي-اق كومپانييا GDP ستاندارتتارى بويىنشا ٶزٸنٸڭ لوگيستيكالىق ورتالىعىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان جوبالار فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارى شەڭبەرٸندە ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى, ونى ەزٸرلەۋگە كەسٸپورىن بەلسەندٸ تٷردە قاتىستى.
«بٸزدٸڭ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ اياسىندا مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ جاڭا شارالارىن قولدانۋعا ٷمٸت ارتىپ وتىرمىز, ولاردى پىسىقتاۋ كەشەندٸ جوسپاردا كٶزدەلگەن», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ب. دەمەۋوۆا.
سونداي-اق «قازاقستاننىڭ فارممەديندۋستريياسى» قازاقستاننىڭ فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى گٷلدارييا ماناقپاەۆا وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋشٸلەر اتىنان ەلٸمٸزدٸڭ وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق ٶنەركەسٸبٸن قولداپ, كٶڭٸل بٶلگەنٸ ٷشٸن ٷكٸمەتكە زور العىسىن بٸلدٸردٸ.
«قازٸرگٸ تاڭدا بٸزدٸڭ سالا جالپى ەلەمدٸك اۋرۋمەن كٷرەستە نەگٸزگٸ رٶل اتقارىپ جاتقانى انىق جەنە ەزٸرلەنگەن كەشەندٸ جوسپاردا وزىق شارالاردى قابىلداۋ – بۇل حالىقتىڭ بارلىق توپتارىنا قاۋٸپسٸز جەنە تيٸمدٸ دەرٸلٸك كٶمەككە ناقتى ەرٸ ەكونوميكالىق قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتيتىن ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ گ. ماناقپاەۆا.
بارلىق كەسٸپورىنداردىڭ ٷشتەن بٸرٸن (1/3) بٸرٸكتٸرەتٸن قازاقستاننىڭ فارماتسەۆتيكا سالاسىنىڭ قاۋىمداستىعى كەشەندٸ جوسپاردى ەزٸرلەۋگە بەلسەندٸ تٷردە اتسالىستى جەنە وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ بارلىق نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن ۇسىنىستارى وندا كٶرٸنٸس تاپتى.
قاۋىمداستىقتىڭ ماڭىزدى ٸس-شارالارىنىڭ ٸشٸندە اتقارۋشى ديرەكتور ساتىپ الۋ مەن جەتكٸزٸلٸم تٸزبەگٸن باسقارۋ جٷيەسٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, جەكە فارماتسەۆتيكالىق ٶندٸرٸستٸ دامىتۋداعى نەگٸزگٸ سالانىڭ بٸرٸ – ساتىپ الۋ مەن جەتكٸزۋ تٸزبەگٸن باسقارۋ, ول ٷشٸن قاجەتتٸلٸكتەردٸ ناقتى بولجاۋ كٶزدەلگەن. ساتىپ الۋ, قويمالاۋ جەنە بٶلۋ, قورلاردى باسقارۋ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ ٷدەرٸستەرٸ بارىنشا اشىق بولادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ گ. ماناقپاەۆا.
بۇل ٷشٸن دەرٸ-دەرمەكتەردٸ ۇتىمدى پايدالانۋعا باعىتتالعان جەنە بٸرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ ساتىپ الۋلارىندا جەنە ٶڭٸرلٸك دەڭگەيلەردە وتٶ ٷلەسٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ساتىپ الۋ مەن جەتكٸزۋدٸڭ نەعۇرلىم تيٸمدٸ رەسٸمٸن جەتٸلدٸرٸپ, پايدالانۋ كٶزدەلگەن.
ەكٸنشٸدەن, نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ مٷددەلەرٸنٸڭ تەڭگەرٸمٸن بەلگٸلەۋگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ جەنە پاتسيەنتتەردٸڭ تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸنە, سونداي-اق يننوۆاتسييالىق زەرتتەۋلەر مەن دەرٸلٸك زاتتاردى ٶندٸرۋگە ينۆەستيتسييالار سالۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ نارىقتىق ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان دەرٸ-دەرمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمدارعا ەدٸل باعا بەلگٸلەۋ ۇسىنىلدى.
ٷشٸنشٸدەن, ەلەمدٸك تەجٸريبەنٸ پايدالانا وتىرىپ جەنە ەاەو شەڭبەرٸندە دەرٸ-دەرمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى رەتتەۋ پروتسەسٸن بٶلۋ جوسپارلانۋدا.
تٶرتٸنشٸدەن, وتٶ-نٸ قولداۋ ماقساتىندا جەنە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ٷشٸن ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸمەن ۇقساستىعى بويىنشا ەاەو شەڭبەرٸندە ۇلتتىق رەسٸمدەردٸ ساقتاۋ مەسەلەسٸ قارالدى.
بەسٸنشٸدەن, ٶز ماقساتىنا ساي كەلەتٸن كادرلىق ەلەۋەتتٸ قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋدا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶزدەلگەن. بۇل مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردىڭ ساپاسىن, قاۋٸپسٸزدٸگٸن جەنە تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ارنايى قۇزىرەتتەر تالاپ ەتٸلەتٸن ەزٸرلەۋ, ٶندٸرۋ جەنە رەتتەۋ سەكٸلدٸ نەگٸزگٸ سالالاردا قاراستىرىلعان.
التىنشىدان, دەرٸ-دەرمەكتەر مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جاڭا ەزٸرلەمەلەرٸ مەن كلينيكالىق زەرتتەۋلەرٸن سۋبسيدييالاۋ تٷرٸندە قولداۋدىڭ جاڭا شارالارىن ەنگٸزۋدٸ قاراستىرۋ ۇسىنىلدى.
وسىعان بايلانىستى «حالىق دەنساۋلىعى جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسٸنە جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنە دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى بٶلەك رەتتەۋگە, ەاەو ەلدەرٸمەن ۇقساستىعى بويىنشا وتٶ ٶندٸرگەن دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى مەرزٸمسٸز تٸركەۋدٸ بەلگٸلەۋگە, تٸركەۋدەن كەيٸنگٸ كەزەڭدە دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ ساپاسىن باعالاۋ رەسٸمٸنە تەسٸلدەردٸ قايتا قاراۋعا باعىتتالعان ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە باستاماشىلىق جاساۋ, سونداي-اق مەجبٷرلەپ ليتسەنزييالاۋ رەسٸمدەرٸن, تەحنولوگييالار ترانسفەرٸ مەن كەلٸسٸمشارتتىق ٶندٸرٸستٸ قولدانا وتىرىپ, ٶندٸرٸستٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن پايدالانۋ ۇسىنىلدى.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا فارماتسەۆتيكا سالاسىنىڭ باستى مٸندەتٸ – ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى ارتتىرۋ, GMP جەنە يسو 13485 تيٸستٸ ٶندٸرٸستٸك پراكتيكاسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سەيكەس زاماناۋي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ ارقىلى فارماتسەۆتيكالىق جەنە مەديتسينالىق ٶنٸمدەردٸڭ يمپورتىن الماستىرۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ. ەلٸمٸزدٸڭ فارماتسەۆتيكا ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋعا جەنە فارماتسەۆتيكا ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن ەزٸرلەۋگە كٶڭٸل بٶلگەنٸ ٷشٸن ٷكٸمەتكە تاعى دا العىس بٸلدٸرۋگە رۇقسات ەتٸڭٸزدەر», — دەپ گ. ماناقپاەۆا سٶزٸن تٷيٸندەدٸ.
