جاھاندىق تەربەلٸستەر جٷرٸپ جاتقان زاماندا مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ وتاندىق ٶنٸمگە جەنە جاڭا جاسىل تەحنولوگييالاردىڭ جەتٸستٸكتەرٸن ەكونوميكا مەن ەلەۋمەتتٸك ٶمٸردە كەڭٸنەن پايدالانۋ بٸرتۇتاستىقتىڭ كەپٸلٸ بولا الادى. زامانا اعىمىنا ٸلەسەمٸن دەپ ۇلتتىق قۇندىلىقتاردان اجىراپ, جيىرما بٸردٸڭ جىلتىراعىنا قىزىعىپ سان عاسىرلىق بايلىقتان ايىرىلىپ قالۋعا بولمايدى.
ۇلتتىق سانا مەن ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ كٶبٸنە قابىستىرا الماي جاتاتىن جەرٸمٸز دە وسى, وسال تۇسىمىز دا وسى. تۇرالاعان ەكونوميكانى اياققا تۇرعىزامىز دەپ جٷرٸپ وڭباي سٷرٸنٸپ جاتقان تۇسىمىز مٸنە دەپ كٶرسەتپەسە دە كٶرەر كٶزگە شودىرايىپ كٶرٸنٸپ تۇر. ەسٸرەسە وتاندىق ٶنٸم “KZ” ماركالى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸ كٶبەيتەمٸز دەپ جٷرٸپ ساپاسى بٸر جاقتا, تاۋارى بٸر جاقتا قالىپ, جاپپاي ناۋقانشىلىق داعدارىسىنا ۇشىراۋ قاۋپٸ تاعى دا بار. مۇنداي ناۋقانشىلدىقتان بٸز ەكٸ تٷرلٸ زييان شەگەمٸز. بٸرٸنشٸسٸ, وتاندىق ماركالى ٶنٸمدەردٸڭ سانىن كٶبەيتٸپ ساپاسىن قۇلدىراتىپ الامىز. بۇل ٶز كەزەگٸندە وتاندىق ٶنٸمنٸڭ سىرتقى نارىقتاعى ستاتۋسىنا نۇقسان كەلتٸرٸپ, ٶزگە دە ساپالى تاۋارلاردىڭ كٶرسەتكٸشٸنە زور نۇقسان كەلتٸرەتٸن بولادى. ەكٸنٸشٸسٸ, ٸشكٸ نارىقتاعى تۇتىنۋشىلاردان ايىرىلىپ, مەملەكەتتٸڭ يمپورتىنىڭ ٶسۋٸنە سەبەپكەر بولادى.
ۇلتتىق ەجكونوميكانى ٶزگەرتۋدە بٸزدٸڭ كەمشٸلٸگٸمز بىلايشا ايتقاندا ەڭ باستى قاتەلٸگٸمٸز شەت مەملەكەتتەردٸڭ تەجٸريبەسٸن اينىتپاي كٶشٸرٸپ الۋىمىزدا. ورتاشا ەسەپپەن ەلٸمٸزدەگٸ ەر سالادا شەت مەملەكەتتەردٸڭ تەجٸريبەسٸن قولدانۋدىڭ تٷپنۇسقامەن جاقىندىعى 70 – 75% -دىق كٶرسەتكٸشكە جۋىقتايدى. سوندا بۇل تەجٸريبەنٸڭ جارتىسىنان استامىن ٶزگەرٸسسٸز قابىلداۋدى بٸلدٸرەدٸ. ارالاس ەكونوميكا جاعدايىندا مۇنداي جاعدايلار تىم جيٸ كەزدەسٸپ بٸر ەلدٸڭ ەكونوميكاسى كەلەسٸ بٸر ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ھەم ەلەۋمەتتٸك ارتىقشىلىقتارىن بٷركەمەلەپ, كٶرسەتكٸشتەرٸن تٶمەندەتٸپ جاتاتىنى بەلگٸلٸ. ەر ەلدٸڭ ەكونوميكاسى ٶزٸندٸك سيپات الىپ سان عاسىرلىق مەدەني جەنە حالىقتىڭ جيعان تەجٸريبەسٸنەن الىس كەتەر بولسا بۇل جاھاندانۋدىڭ تەرەڭٸنە جۇتىلۋدىڭ باستى بەلگٸسٸ بولماق.
ٶزگەشەلٸك جاقسى بولسىن جامان بولسىن ول ونى ەرقاشان باسقالاردان ەرەكشەلەپ, تارتىمدى ەتٸپ, ٶزگەلەردٸڭ ەرقاشان قىزىعۋشىلىعىن تۋىنداتىپ وتىرادى. بۇل قۇددى كٶلدە جاپىرلاسا جٷزگەن بٸر توپ ٷيرەكتەردٸڭ اراسىنداعى جالعىز اققۋداي كٶزگە وتتاي باسىلىپ تۇراتىنداي. كٶپ بٸردەيدٸڭ ٸشٸندە ەرەكشەلەنۋ قيىننىڭ قيىنى. الداعىلار سالىپ كەتكەن تاپ – تاقىر, تەگٸس جولمەن جٷرگەننەن, ولار جاساماعان, ولار جٷرمەگەن, ولار كٶرمەگەن باتپاقپەن جٷرٸپ, تىڭنان تٷرەن سالعان ارتىق. سوندا عانا سەنٸڭ سوڭىڭنان ەرۋشٸلەر ساعان قارىزدار بولادى, سەنٸڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولىڭدى گٷلگە اينالدىرادى. ەگەر بٸز بۇل قارقىنمەن كٶشٸرە بەرۋدٸ جالعاستىرا بەرەر بولساق وندا سول مەملەكەتتەردٸڭ ەرقاشان ارتىندا جٷرەمٸز, ەشقاشان الدىنا شىعا المايمىز. سەبەبٸ بٸز سوقىر ادامداي ولاردىڭ باسقان ٸزٸمەن جٷرٸپ كەلە جاتىرمىز عوي. بٸز العا شىعۋ ٷشٸن, كەرٸسٸنشە ولار بٸزدەن كٶشٸرۋ ٷشٸن بٸز اششى بولسىن, تەتتٸ بولسىن قورىقپاستان بەرٸنەن دەم تاتىپ كٶرۋٸمٸز كەرەك. سوندا عانا دۇرىس پەن بۇرىستى ٶز بەتٸمٸزشە ايىرىپ, تيٸمدٸسٸن كٶرە الامىز. مەسكەۋدٸڭ جاڭا زامان كەزٸندەگٸ دەرمەنسٸزدٸگٸ نەدە دەپ ويلايسىز? ول كەزدە وتارلىق دەۋٸرگە بەت بۇرعان بۇل ەل ەۋروپادا جاڭا قانداي ٶزگەرٸستەر بولادى, مەيلٸ تەحنيكا, مەيلٸ عىلىم مەن ۇرمىستا سونى اينىتپاي ٶزٸنە كٶشٸرٸپ الا بەرگەن. قاۋقارى جەتكەن ولار بۇل قارجىلاي شىعىننىڭ ورىن تٷگٸن تارتساڭ مايى شىعار بايلىعىمەن جاۋىپ وتىردى. بٸراق نە كەرەك سول كەزدەگٸ ەۋروپا مەن مەسكەۋٸدٸڭ تەرريتوريياسىندا قانداي ايىرماشىلىق بولسا, عىلىم مەن بٸلٸمٸندە سونداي ايىرما بولدى. راس, باتىستىڭ ٶزگەرٸسٸمەن بٸرشاما عىلىمي ەڭبەكتەر, تەحنيكالار قۇرالدى. بٸراق جالپى كٶرٸنٸس كٶشٸرمەدەن ەرٸ اسپاي قازان تٶڭكەرٸسٸنە دەيٸن مەشەۋ كٷيمەن ٶمٸر سٷرۋگە مەجبٷر بولدى. ٶزٸندە تالدانىپ, سۇرىپتالىپ, ٶز يدەياسى قوسىلماعان عىلىمي جاڭالىق ول جەرگە 100% قىزمەت ەتە المايدى. يدەيا اۋىسىپ قولدان – قولعا ٶتكەن سايىن, مەملەكەتتەن مەملەكەتكە جٷرگەن سايىن ٶزٸندٸك سيپاتىن ٶزگەرتٸپ, جاڭارىپ, دامىپ وتىرۋى كەرەك. مۇنى ٶمٸرشەڭ يدەيا دەپ اتايدى.
شيمايلانعان تسيفرالار مەن گرافيكتەرسٸز دە لوگيكامەن تٷسٸنۋگە بولادى. ال گرافيك پەن تسيفردى ەسەپتەۋ كومپيۋتەرلەردٸڭ مٸندەتٸ. تەحنيكانى ادامزات ٶزٸنە قىزمەتشٸ بولۋ ٷشٸن جاسادى ەمەس پە. ادامزاتتىڭ الداعى بولاشاعى يدەيالارعا عانا باعىتتالۋ تيٸس, قارا جۇمىسقا ەمەس.
وتاندىق “قازاقستاندا جاسالعان” ماركالى ٶنٸمدەر مەن قىزمەتتەردٸڭ بولاشاعى قانداي بولاتىنىن ستراتەگييا الداعى جٷز جىلعا بولجام قۇرىپ تاستادى. مەنٸڭ جوبالاۋىم بويىنشا الداعى ەلۋ جىلدىقتاعى قازاقستان ەكونوميكاسى مەن ەلەۋمەتتٸك سالاسى مىناداي باعىتتاردى دامىتۋعا باعىتتالادى.
1. جاسىل ەكونوميكا جەنە جاڭا جاسىل تەحنولوگييالار.
ەلٸمٸزدٸڭ بٸر سالادا بولسىن ٷزدٸك ەتٸپ كٶرسەتەتٸن تاماشا مٷمكٸندٸگٸ جاسىل ەكونوميكا. ونىڭ ٸرگەسٸن بيىلعى جىلى ٶتەتٸن ەكسپو – 2017 حالىقارالىق كٶرمەسٸ قالادى. جاسىل ەكونوميكا ەلەم ەلدەرٸنٸڭ كٶشباسشىلارى سانالاتىن اقش, جاپونييا, قحر, فرانتسييا مەن ۇلىبريتانييا سەكٸلدٸ ەلدەردە ەندٸ عانا قانات جايىپ كەلە جاتىر. بۇل كٶشكە ٸلەسۋگە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مٷمكٸندٸكتەرٸ زور. ەلٸمٸزدٸڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸ كٷن ەنەرگيياسىنا, شىعىسى سۋ مەن جەل ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋگە قاۋقارلى. بۇل باعىتتا “قازاقستاندى تٷبەگەيلٸ ەكونوميكالىق اۋدانداستىرۋ” اتتى عىلىمي ماقالامدا ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى قالاي تيٸمدٸ پايدالانۋعا بولاتىنىن جازعان بولاتىنمىن. ماقالانىڭ قىسقاشا مازمۇنى مىناداي. ەلٸمٸزدٸڭ شىعىس ٶڭٸرٸ سانالاتىن ەكٸ وبلىس الماتى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ جەل مەن سۋ سونىمەن قاتار تاۋ – كەن ەنەرگيياسىن بٸرتۇتاس ەتٸپ بٸرٸكتٸرسە رەسپۋبليكانىڭ بارلىق اۋماعىن ەنەرگييامەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارى جەتەر ەدٸ. ارتىلعان ەنەرگييا كٶزدەرٸن ەكسپورتقا باعىتتاۋ كەرەك. قاي تۇسىنان قاراساق تا جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋعا ەلٸمٸزدٸڭ پوتەنتسييالى تولىق جەتەدٸ.
2. ۇلتتىق عىلىم جەنە عارىش سالاسى.
ادامزات تاريحىندا ٷش ۇلى اشۋ بار. بٸرٸنشٸسٸ, قۇرلىققا تارالۋ, جاڭا جەرلەردٸ يگەرٸپ, قونىستانۋ. ەكٸنشٸسٸ, تەڭٸزدٸ شارلاپ جاڭا قۇرلىقتار اشۋ, جەردٸ تولىق قونىستانۋ. ٷشٸنشٸسٸ – عارىش. العاشقى ەكەۋٸ شەكتەۋلٸ, سوڭعىسى شەكسٸز سونىمەن قاتار مٷمكٸندٸگٸ دە شەكسٸز. بٸرٸنشٸ ساياحاتقا ادامدار جالپى ەلەمدٸك قالىپتاسقان تەورييا بويىنشا افريكادان دەلٸرەك ايتقاندا ەجەلگٸ كەنييا جەرٸنەن تارالعان. ەكٸنشٸ ساياحات يسپانييانىڭ پولوس پورتىنان كولۋمبتىڭ كەمەلەرٸ جاڭا جەرگە اتتاندى. ٷشٸنشٸ شەكسٸز ساياحاتقا ادام بالاسى ەڭ العاش رەت قازاق جەرٸندەگٸ كيەلٸ بايقوڭىردان سامعادى. الايدا باستاۋ العان جەردٸڭ بەرٸ كەرەمەت بولىپ كەتكەن جوق. كەرٸسٸنشە, كٶشتٸڭ سوڭىندا قالدى.
تاعى دا تاريحقا ورالايىق. وسى ٷش اشۋدىڭ العاشقىسى كەنييا دەدٸك. ال قازٸر ادامزاتتىڭ ەڭ العاش قونىستانعان كەنييانىڭ جاعدايى قانداي, ابوريگەندەردٸ ەسەپتەمەگەندە سوڭعى بولىپ قونىستانعان اۆسترالييانىڭ جاعدايى قانداي? ەكٸنشٸ ساياحاتتىڭ باستاۋ يسپانييا دەدٸك. ال ەندٸ يسپانييانىڭ قۋاتى قانداي, ٶزدەرٸ اشقان امەريكانىڭ قۋاتى قانداي? ٷشٸنشٸ ساياحاتتىڭ باستاۋى بايقوڭىر دەدٸك ياعني رەسەي. قازٸر عارىشتىق سالادا رەسەيدٸڭ جاڭالىعى قانداي, اقش – تىڭ جاڭالىعى قانداي? اينالىپ كەلگەندە بۇل العاشقى ارنا مىقتى بولادى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ, ادامدارىنىڭ جاڭالىققا قۇشتارلىعى قانداي دەگەنگە مەڭزەيدٸ. بۇل جەردە ەرقايسىسىنىڭ ٶزٸندٸك كەمشٸلٸكتەرٸ بولدى. مىسالى, كەنييا العاشقى ادام تارالعان تابيعاتى جىلى, قولايلى جەر بولعانىمەن ەسكٸ دەستٷردەن, قاساڭ قاعيدالاردان ارىلا المادى. ەرقاشان ەسكٸدەن تاس قىلىپ ايىرىلماي, جاڭا نەرسەدەن ٷرەيلەنگەننەن وسىنداي دەرەجەگە جەتتٸ. بۇل قۇددى ٷستٸ كٸر – قوجالاق بالانىڭ دەنەسٸنە سالقىن سۋ تيگەندە تۇرا قاشاتىن ەدەتٸنە ۇقسايدى. ەسٸڭٸزدە بولسىن, جاڭا يدەيا قاشان بولسىن العاشقىدا مايداي جاعىپ, جىلىلىق سىيلامايدى. وسىنىسىمەن ول جاڭاشىلدىعىن كٶرسەتەدٸ. “باسى قاتتى, اياعى تەتتٸ” دەپ قازەكەڭدەر بەكەرگە ايتقان جوق. ەكٸنشٸسٸنٸڭ قاتەلٸگٸ بٸلٸكتٸ كادرلاردان ايىرىلىپ, قاتىپ قالعان قارابايىرلىق جولدى تاڭداۋى. تاعى دا, تاريح. وسى كەزگە دەيٸن تاريحتا اتى اتالماعان, پيرەنەي تٷبەگٸندە مٷلگٸپ جاتقان بۇل يسپان مەن پورتۋگال حالقىنىڭ شامىن جاعىپ, قارا تانىتقان ەڭبەكقور ارابتار مەن ٸسمەر ەۆرەيلەر بولاتىن. ۇلى گەوگرافييالىق اشۋعا دەيٸن جەنە كەيٸن سٸز بۇل ۇلتتىڭ ەلەمدٸك دەرجاۆا بولعانىن ەستٸدٸڭٸز بە? تەك سول كەزدە عانا ولار تاعدىر تارتۋ ەتكەن 100 جىلدىق داڭققا بٶلەنۋ دەۋرەنٸن سٷردٸ. ودان كەيٸن بۇرىنعى تاز قالپىنا تٷستٸ. پورتۋگالييا دا, يسپانييا دا دەل وسىنىڭ كەبٸن كيدٸ.
مۇنىڭ سەبەبٸ دٷمشەلٸك ينكۆيزيتسييادا جاتىر. ٶزدەرٸنەن باسىپ وزىپ, عىلىم مەن بٸلٸمدە, تەحنيكادا بارلىق جەتٸستٸكتٸڭ كٸلتٸن ۇستاپ وتىرعان ارابتار مەن ەۆرەيلەردٸ تٷپ تامىرىمەن جويۋعا بەكٸنگەن ولار, كٶرەالماۋشىلىقتىڭ سالدارىنان ٶزدەرٸنٸڭ تامىرىنى ٶزدەرٸ كەستٸ. قانشاما بٸلٸمدٸ, ٸسكەر ادامدار ٶلدٸ, تٸرٸلەي ازاپتادى, وتقا ٶرتەدٸ, امان قالعان شەت ەلدەرگە قاشتى. يسپانداردىڭ بۇل اقىماقتىعىن تٷرٸك سۇلتانى II بايازيد قۋانا قابىلدادى. ول فەرديناندتى كەلەكە ەتٸپ, قاشقان ەۆرەيلەردٸ قابىلداي بەردٸ. بۇل سٶزسٸز ونىڭ ىرىسىن ارتتىردى. ٸسمەر ەۆرەيلەر يسپانيياداعى جاڭا تەحنولوگييالاردى, كەمە جاساۋدى, باسپا ٸسٸن, جاراتىلىستانۋ ٸلٸمٸن ستامبۋلدا جٷرگٸزدٸ. سۇلتان ولارعا ينكۆيزيتسييادا ٶرتەلگەن بالالارى, اعالارى, ەكەلٸرٸ مەن انالارى ٷشٸن كەك الۋعا جەردەمدەستٸ. كٶپ ۇزاماي يسپاندار وسى ٸسٸنەن تاياق جەدٸ. جەرورتا تەڭٸزٸندە يسپاندىق, ۆەنەتسياندىق كەمەلەر جاڭا قالىپتاسقان تٷرٸك فلوتىنان جەڭٸلگەن ٷستٸنە, جەڭٸلە بەردٸ. وسىلايشا جاۋىققان بٶرٸنٸ ٶز ماقساتىنا تيٸمدٸ پايدالانعان سۇلتاننىڭ باعى جاندى, ال ٶشٸن العان ەۆرەي مەن ارابتاردىڭ دا كٶڭٸلٸ تىنشىدى. سول ٸسكەرلەردٸڭ ارقاسىندا از ۋاقىت قوقاڭداعان ەكٸ ەل 50 جىل ٶتپەي جاتىپ بىقسىعان تٷتٸنگە اينالدى. بۇل تراگەدييا ەلٸ كٷنگە دەيٸن ۇمىتىلعان ەمەس. ٷشٸنشٸسٸنٸڭ قاتەلٸگٸ ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. بٸزدە ينكۆيزيتسييا جاساپ عالىمداردى قىرىپ جاتقان جوق جەي عانا شەت ەلدە قالۋعا مەجبٷر. كٷندەردٸڭ كٷنٸندە سٸز مارستا ٷي سالىپ, پلۋتوندا زاۋىت اشقان قازاق ازاماتى دەپ گازەتتەن وقىپ وتىرساڭىز تاڭ قالماڭىز. ەرينە, ول اقش – تا نەمەسە قىتايدا تۇرىپ جاتقان قازاق بولۋى مٷمكٸن. بٸراق قازاقستاندا ەمەس.
ەندٸ بۇل ٷشەۋٸنە دە تەن ورتاق كەمشٸلٸكتٸ ٸزدەپ كٶرەيٸك.بۇل – جاڭا نەرسەگە بەيٸمدەلە الماۋ جەنە ونى وي ەلەگٸنەن ٶتكٸزۋگە, تەجٸريەدە سىناپ كٶرۋگە قۇلىقسىز بولۋ.
بۇل بٸز ٷشٸن, وتاندىق عىلىم مەن ەكونوميكاعا وراسان زور تابىس بەرەر ەدٸ ەگەر عارىش ايلاعىنىڭ يگٸلٸگٸن ٶزٸمٸز عانا كٶرسەك ٶزگەلەر ەمەس. مٸنە, بٸزدە بار مٷمكٸندٸككە كەلگەندە اقساپ, قولىمىزداعى سىيدى دالاعا شاشاتىن تۇسىمىز دا وسى. ەكولوگييانىڭ زاردابىن حالىق تارتادى, ال يگٸلٸگٸن ٶز ەلٸمٸز ەمەس ٶزگە ەلدەر كٶرۋٸ تيٸس. كٷن استىندا ەدٸلدٸك ورنامايتىنى, تەك ەدٸلدٸك ٷشٸن كٷرەسۋگە بولاتىنىن جاقسى تٷسٸنەمٸن. كادر سالاسى جەتٸسپەيدٸ. مٸنە, بٸزدٸڭ باستى كەمشٸلٸك. ال ول ۇلتتىق بٸلٸم مەن ۇلتتىق عىلىمعا تٸكەلەي تەۋەلدٸ.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنان بەرٸ ەسەپتەيتٸن بولساق بٸزدەگٸ قاتىپ قالعان كوممۋنيستٸك كەزەڭدەگٸ بٸلٸم بەرۋ سارقىنشاقتارى ساقتالىپ قالعانىن, ونىڭ ۇلتتىق مەنتاليتەتتە بٸلٸم بەرۋگە سالقىنىن تيگٸزٸپ وتىرعانىن بٷگٸنگٸ حالىق جاقسى سەزٸنٸپ وتىر. بٸزدەگٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ كٶبٸنە مەجبٷرلەۋ مەن قاتىپ قالعان ەرەجەلەرگە سٷيەنەدٸ. ال عىلىمنىڭ جولى تٸكە جول ەمەس. ونى يگەرۋشٸلەردٸڭ ەرەكەتتەرٸ دە سان قيلى. عىلىمعا اپارار اقيقات جول بٸرەۋ بولعانىمەن ارالاپ ٶتەر سان تاراۋى بارىن ۇمىتپاۋعا تيٸسپٸز. ەگەر ۇلتتىق عىلىم مەن بٸلٸم جٷيەسٸن جاڭادان قۇرار بولساق ەشبٸر شەت مەملەكەتتٸڭ ەلەمەنتٸن, ەدٸسٸ مەن تەسٸلٸن ارالاستىرماۋ كەرەك. وندا دەل بٷگٸنگٸ ٸسٸمٸزدٸ قايتا قايتالايتىن بولامىز. ۇلتتىق عىلىم مەن بٸلٸم جٷيەسٸنٸڭ ەڭ پايدالىسى, ەڭ بەرەرٸ مول قاجەتتٸسٸ مەملەكەتكە بەرلٸگەن, ادال قىزمەت ەتۋشٸ مامانداردى بەرەدٸ. مٸنە, ناعىز وتاندىق ٶنٸم دەپ ايتۋعا بولادى. ەلەمدٸك برەندتٸ دە جاسايتىن وسىنداي ماماندار عانا.
3. اۋىل شارۋاشىلىعى.
قازاقستاننىڭ جەر ٷستٸ مەن جەر استى بايلىعى ٶزگە مەملەكەتتەرمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. مىسالى, رەسەي نەمەسە اقش – تى الايىق. ەر شتات پەن گۋبەرناتورلىقتىڭ ٶز جەرٸ بار, ٶز زاڭى مەن ٶز شارۋاشىلىعى بار. ولار تەك بەلگٸلٸ بٸر مٸندەتتەمەلەر الا وتىرىپ بٸر بٸرٸن تولىقتىرۋشى عانا قىزمەتٸن اتقارادى. بىلايشا ايتقاندا سانسىز قۇراندىلاردى جالعاپ, تٸگٸپ قويعان جٷيە. ەگەر ساياسي جاعداي ۋشىعار بولسا باس باسىنا تۋ تٸگەرٸ انىق. ال قازاقستان بٸرتۇتاس. حالقى قازاقتار, جەرٸ بايىرعى بابالارىنان قالعان قازىناسى. دەمەك ول اتاپ ٶتكەن ەڭ ٷلكەن مەملەكەتتەردٸڭ تەرريتوريياسىنان دا باسىپ وزادى. بۇل ەلٸمٸز ٷشٸن ەسٸرەسە اگرارلىق سەكتور ٷشٸن تاماشا مٷمكٸندٸك. وسى كەزگە دەيٸن شارۋاشىلىقتىڭ ەكٸ اكسيوماسى بولاتىن بولسا سونىڭ بٸرٸنشٸسٸ كٶشپەندٸلٸك تەجٸريبەنٸڭ ەلٸ كٷنگە دەيٸن جاڭا تەحنولوگييامەن سالىستىرعاننىڭ ٶزٸندە ودان باسىم تۇرۋى. ادامنىڭ ەڭ بٸرٸنشٸ قاجەتتٸلٸگٸن تەك تاماق عانا قامتاماسىز ەتەدٸ دەسەك, وسى ٶنٸمدەردٸڭ تۇراقتىلىعىن تەك ٶزٸمٸزدە عانا رەتتەۋگە مٷمكٸندٸك بار. دەستٷرلٸ مال شارۋاشىلىعىنىڭ ٷزٸلٸپ قالعان جەلٸسٸن قايتا جالعاساق ەل ەكونوميكاسى تۇراقتىلىق دەڭگەيٸنە وڭاي جەتەرٸ سٶزسٸز.
اتاپ ٶتكەن ٷش ارتىقشىلىق مەملەكەتٸمٸزدٸڭ بولاشاقتاعى دامۋىنىڭ باستى نەگٸزٸن قۇرايتىنى سٶزسٸز. تمد ەلەمٸنەن جاھاندىق نارىققا شىعۋدا قازاقستان ٶزٸن وسى سالالارداعى جەتٸستٸكتەرٸمەن عانا مويىنداتا الارى سٶزسٸز.
رىسبەك رامازانۇلى
.jpg)