قازاقستان پرەزيدەنتٸ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
رەسمي قارسى الۋ رەسٸمٸنەن كەيٸن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى وتىرىسى ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سوورونباي جەەنبەكوۆكە جىلى قارسى العانى جەنە سامميتكە جوعارى دەڭگەيدە دايىندالعانى ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸرٸپ, سامميتتە قابىلدانعان شەشٸمدەر مەن قول قويىلعان قۇجاتتار ەلدەر اراسىنداعى كووپەراتسييانى نىعايتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸنە سەنٸمدٸ ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق قاتىناستار جٷيەسٸنٸڭ ترانسفورماتسيياسى كٶپجاقتى بٸرلەستٸكتەر قىزمەتتەرٸنٸڭ مەيلٸنشە تەڭەستٸرٸلگەن جەنە ايقىن قاعيداتتارىن جاساۋ قاجەتتٸگٸن كٶرسەتەتٸنٸنە توقتالىپ, وسىعان بايلانىستى ٶزٸنٸڭ پٸكٸرٸنە سەيكەس شىۇ-نىڭ باستى مٸندەتتەرٸن اتاپ ٶتتٸ.
– بٸرٸنشٸدەن, شىۇ كەڭٸستٸگٸندە ٶزارا سەنٸمدٸ, قاۋٸپسٸزدٸك پەن ىنتىماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كونسترۋكتيۆتٸ ديالوگ پەن ٶزارا ٸس-قيمىلداردى نىعايتۋ ماڭىزدى بولىپ قالا بەرۋٸ تيٸس. وسىعان بايلانىستى, شىۇ ستراتەگيياسى شەڭبەرٸندە 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان ٸس-قيمىلدار جوسپارىن, ۇزاق مەرزٸمدٸ تاتۋ كٶرشٸلٸك تۋرالى كەلٸسٸمدٸ, دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى تولىققاندى جٷزەگە اسىرۋ كەرەك, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ٷش ديالوگ» جٶنٸندەگٸ باستاماسىنىڭ دەر كەزٸندە ايتىلعانىن جەنە وسى رەتتە ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق, وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ اسسوتسياتسيياسى, بريكس (برازيلييا, رەسەي, ٷندٸستان, قىتاي, وڭتٷستٸك افريكا رەسپۋبليكاسى) جەنە ەۋروپالىق وداق سيياقتى ەۋرازييانىڭ كٶپجاقتى نەگٸزگٸ قۇرىلىمدارىمەن تولىققاندى قارىم-قاتىناستى ورناتىپ كەڭەيتۋ ارقىلى ۇيىمنىڭ حالىقارالىق بەسەكەگە قابٸلەتٸن ارتتىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ەكونوميكالىق ٶسٸم باياۋلاعان ەرٸ ەلەمدٸك نارىقتاعى قارجىلىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ زور ەلەۋەتٸن بۇدان دا تيٸمدٸ پايدالانۋ قاجەت. وعان سەگٸز جاقتى ەۋرازييالىق قارجىلىق كەڭەسشٸلٸك مەحانيزمٸن قۇرۋ سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ دەپ ەسەپتەيمٸز. بٷگٸن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىندا قول قويىلعان مەموراندۋم شىۇ ەلدەرٸنٸڭ قارجى جٷيەسٸن دامىتۋدا احقو-نىڭ بٸرەگەي يننوۆاتسييالىق ەلەۋەتٸن پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ايماقتاعى قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸنە اۋداردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, سەۋٸر ايىندا شىۇ-عا ەرٸ ەرٸپتەس-ەل – شري-لانكادا بولعان لاڭكەستٸك وقيعا قازاقستاننىڭ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىندا جاھاندىق لاڭكەستٸككە قارسى كواليتسييا قۇرۋ تۋرالى باستاماسىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن دەلەلدەدٸ.
– سونداي-اق, لاڭكەستٸك مەسەلەسٸ جاھاندىق جەلٸدە كٶرٸنٸس بەردٸ, سوندىقتان, كيبەرقاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ دە كٷشەيتۋ قاجەت ەتەدٸ. شىۇ اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ ورتالىعىن قۇرۋ ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق كەڭٸستٸگٸن قورعاۋ ٸسٸنە قوسقان ماڭىزدى ٷلەس بولار ەدٸ. تەجٸريبەسٸ مەن ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرسەك, بۇل مەسەلەنٸ رەتتەۋگە شىۇ-نىڭ لاڭكەستٸككە قارسى ايماقتىق قۇرىلىمى قاۋقارلى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەسەلەلەرٸنە جەكە توقتالىپ, وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىق ٷشٸن تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن پلاتفورما قۇرۋدى ۇسىندى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ سٶزٸنٸڭ سوڭىندا بٸتٸمگەرلٸك قىزمەت ەلٸمٸزدٸڭ حالىقارالىق جەنە ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ سىرتقى ساياساتىنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ ەكەنٸن ايتىپ, شىۇ-داعى ەرٸپتەستەرگە بۇۇ اياسىنداعى قازاقستاننىڭ بٸتٸمگەرلٸك بويىنشا باستامالارىن قولداعانى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
***
سامميت قورىتىندىسى بويىنشا مىناداي قۇجاتتار قابىلدانىپ, قول قويىلدى:
1. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ قورىتىندىسى جٶنٸندە اقپاراتتىق حابارلاما;
2. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ بٸشكەك دەكلاراتسيياسى;
3. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شىۇ مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ەسٸرتكٸگە قارسى ستراتەگيياسىن جٷزەگە اسىرۋدىڭ جۇمىس جوسپارىن جەنە شىۇ مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ەسٸرتكٸگە قارسى ستراتەگيياسىنىڭ ورىندالۋى جٶنٸندەگٸ ٸس-قيمىلدار باعدارلاماسىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
4. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ مٷشە مەملەكەتتەرٸ ٶڭٸرلەرٸ باسشىلارى فورۋمىنىڭ رەگلامەنتٸن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
5. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ تسيفرلاندىرۋ جەنە اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسييالىق تەحنولوگييالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تۇجىرىمداماسىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
6. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
7. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ ٶتكەن جىلعى جۇمىستارى جٶنٸندەگٸ شىۇ باس حاتشىسىنىڭ بايانداماسىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
8. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ ٶڭٸرلٸك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمىنىڭ 2018 جىلعى جۇمىستارى جٶنٸندە شىۇ ٶڭٸرلٸك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمى كەڭەسٸنٸڭ بايانداماسىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
9. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ مٷشە مەملەكەتتەرٸنٸڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ناقتى جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارىن بەكٸتۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
10. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ مەن گۋمانيتارلىق مەسەلەلەردٸ ٷيلەستٸرۋ جٶنٸندەگٸ بۇۇ باسقارماسى اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك مەموراندۋمىنا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
11. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن بٷكٸلەلەمدٸك تۋريستٸك ۇيىم اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
12. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
13. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ (شىۇ حاتشىلىعى) مەن بۇۇ ازىق-تٷلٸك جەنە اۋىلشارۋاشىلىق ۇيىمى اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
14. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن بۇۇ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
15. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ «شىۇ – اۋعانستان» بايلانىس توپتارىنىڭ كەلەشەك ٸس-قيمىلدارىنىڭ جول كارتاسىنا قول قويۋ تۋرالى شەشٸمٸ;
16. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر ٷكٸمەتتەرٸ اراسىنداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم;
17. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ٶكٸلەتتٸ ورگاندارى اراسىنداعى دەنە شىنىقتىرۋ جەنە سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸم;
18. شىۇ مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ نەگٸزگٸ ٸس-شارالارىنىڭ جوسپارى;
19. شىۇ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك جٶنٸندەگٸ مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى;
20. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن بٷكٸلەلەمدٸك تۋريستٸك ۇيىم اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
21. گۋمانيتارلىق مەسەلەلەردٸ ٷيلەستٸرۋ جٶنٸندەگٸ شىۇ مەن بۇۇ اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
22. «شىۇ – اۋعانستان» بايلانىس توپتارىنىڭ كەلەشەك ٸس-قيمىلدارىنىڭ جول كارتاسى تۋرالى.
