فوتو: Akorda.kz
پرەزيدەنتتٸڭ قاتىسۋىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
سەنات تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆ وتىرىستىڭ كٷن تەرتٸبٸن جارييالاپ, داۋىسقا سالدى. سودان كەيٸن قاسىم-جومارت توقاەۆ پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ الدىندا سٶز سٶيلەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى الدىمىزدا تۇرعان نەگٸزگٸ ماقسات ەلٸمٸزدەگٸ تۇراقتىلىقتى, قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاپ قالۋ, قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاققا قاراي قارقىندى دامۋىنا جول اشىپ بەرۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, كەلەسٸ جىلى بارلىق سالاداعى رەفورمالار جالعاسىن تاباتىنىن جەتكٸزدٸ.
– بيىل ەلٸمٸز زور قاتەرگە تاپ بولدى. دەگەنمەن بٸز قيىندىقتىڭ بەرٸن ەڭسەردٸك. بارلىق سالادا جٷيەلٸ رەفورمالاردى قولعا الدىق. ٷش جارىم جىل بۇرىن باستالعان ساياسي ٶزگەرٸستەر بيىل تىڭ قارقىنمەن جالعاستى. رەفورمانىڭ اۋقىمى كەڭەيدٸ. بٸز ٷشٸن بۇل ٶزگەرٸستەردٸ جالپىۇلتتىق ديالوگ ارقىلى جٷزەگە اسىرۋ ٶتە ماڭىزدى. وسى مەسەلەگە بايلانىستى پارلامەنتتٸڭ رٶلٸ ەلدەقايدا جوعارى بولماق. سوندىقتان كەلە جاتقان پارلامەنتتٸك سايلاۋعا مەن ٶزٸم مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە ايرىقشا مەن بەرٸپ وتىرمىن. بۇل سايلاۋ ەلٸمٸزدٸڭ زاڭىنا سەيكەس ەدٸل جەنە اشىق ٶتۋگە تيٸس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتاردىڭ مەملەكەت باسقارۋ ٸسٸنە قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸن بٸرتٸندەپ ارتتىرىپ جاتقانىمىزدى جەنە كونستيتۋتسييالىق رەفورمالار ارقىلى كٶپتەگەن ٶزگەرٸس جاساعانىمىزدى اتاپ ٶتتٸ.
– كٷشتٸ پارلامەنتٸ بار پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا جٷيەسٸنە كٶشتٸك. پرەزيدەنتتٸڭ جاقىن تۋىستارىنا جوعارى لاۋازىمداردى يەلەنۋگە تىيىم سالىندى. ال پرەزيدەنتتٸڭ ٶزٸ قىزمەتٸن اتقارعان كەزدە ەشبٸر پارتيياعا مٷشە بولماۋعا تيٸس. بۇل تالاپ زاڭ جٷزٸندە بەكٸتٸلدٸ. مەملەكەت باسشىسى ساياسي كٷشتەردٸڭ بەرٸنەن تىسقارى تۇرادى. ەندٸ پرەزيدەنت 7 جىلدىق مەرزٸمگە بٸر رەت قانا سايلاناتىن بولدى. ياعني, بيلٸكتٸ جەكە-دارا يەلەنۋگە جول بەرٸلمەيدٸ. جوعارى لاۋازىم يەلەرٸ اۋىسىپ وتىرادى. ساياسي ٷدەرٸستەر اشىق, ساياسي جٷيە ورنىقتى بولادى. بٸرقاتار ٶكٸلەتتٸكتەر پرەزيدەنتتەن پارلامەنتكە, ورتالىقتان ايماقتارعا بەرٸلدٸ. ارالاس سايلاۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ. پارلامەنتتٸڭ رٶلٸ جەنە مەرتەبەسٸ ارتتى. ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋ تەرتٸبٸ جەڭٸلدەدٸ. اتالعان ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلدٸ. ەلٸمٸزدە جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم جەنە پرەزيدەنت سايلاۋى ٶتتٸ. جۇرتشىلىق رەفورمالاردى قولداپ, داۋىس بەردٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ادام قۇقىعىن قورعاۋ سالاسىنا ەردايىم ايرىقشا مەن بەرەتٸنٸنە توقتالىپ, سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي ٸلگەرٸلەۋ بار ەكەنٸن ايتتى.
– ٶلٸم جازاسىنا بٸرجولا تىيىم سالدىق. تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جاساعان ادامدارعا جازا قاتايدى. سوت رەفورماسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. زاڭ ٷستەمدٸگٸ جەنە قازىلاردىڭ دەربەس ەرٸ ەدٸل بولۋى – باستى نازاردا. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن: ەدٸلدٸك پەن زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ – مەملەكەتتٸڭ مٸندەتٸ. قوعام بٸزدەن وسىنى كٷتٸپ وتىر. سوندىقتان بيىل ادام قۇقىعىن قورعاۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ جۇمىسى جالعاستى. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلگە كونستيتۋتسييالىق كەپٸلدٸك جەنە يممۋنيتەت بەرٸلدٸ. باس پروكۋروردىڭ قۇقىق قورعاۋ قۇزىرەتٸ كٷشەيتٸلدٸ. كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ قۇرىلۋى اسا ماڭىزدى قادام بولدى. بۇل ورگان جاڭا جىلدان باستاپ جۇمىسقا كٸرٸسەدٸ. ول اتا زاڭ نورمالارىنىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ. كونستيتۋتسييالىق سوت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ ٸسٸنە زور ٷلەس قوسادى دەپ سەنەمٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل باستاما ازاماتتارىمىزدىڭ ٶز قۇقىعى مەن ەركٸندٸگٸن قورعاۋىنا جاڭا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ مۇنداي مودەلٸ دامىعان ەلدەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸندە قولدانىلادى جەنە كونستيتۋتسييانىڭ ٷستەمدٸگٸن ورناتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
– ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا قاتىستى ٶتٸنٸشتەرٸمەن جيٸ اينالىساتىن باس پروكۋرور مەن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل دە كونستيتۋتسييالىق سوتقا جٷگٸنە الادى. قاراشا ايىندا پارلامەنت «كونستيتۋتسييالىق سوت تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭ قابىلدادى, ول ونىڭ جۇمىس تەرتٸبٸن رەتتەيدٸ جەنە كونستيتۋتسييالىق ٸس جٷرگٸزۋ پرينتسيپتەرٸن انىقتايدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا كونستيتۋتسييالىق سوت اپپاراتىن رەفورمالاۋ جۇمىستارى اياقتالىپ كەلەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ كادرلىق قۇرامىن جاساقتاۋ كەزٸندە ساباقتاستىق ساقتالۋعا تيٸس ەكەنٸن ايتا كەلٸپ, جاڭا ورگاننىڭ تٶراعاسىنا ايرىقشا مٸندەت جٷكتەلەتٸنٸنە نازار اۋداردى. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى وسى جاۋاپتى قىزمەتكە ەلۆيرا ەبٸلحاسىمقىزى ازيموۆانى ۇسىندى.
– ەلۆيرا ەبٸلحاسىمقىزى – تەجٸريبەلٸ, بٸلٸكتٸ مامان. زاڭ شىعارۋ جۇمىسىن, حالىقارالىق قۇقىق سالاسىن ٶتە جاقسى بٸلەدٸ. ول 20 جىلدان استام ۋاقىت ەدٸلەت مينيسترلٸگٸندە ەڭبەك ەتتٸ. قاتارداعى قىزمەتكەردەن مينيستردٸڭ ورىنباسارى لاۋازىمىنا دەيٸن كٶتەرٸلدٸ. 2019 جىلدان بەرٸ ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل قىزمەتٸن اتقارىپ كەلەدٸ. سٸزدەردەن ەلۆيرا ەبٸلحاسىمقىزى ازيموۆانى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل لاۋازىمىنان بوساتىپ, كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ تٶراعاسى لاۋازىمىنا تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋدٸ سۇرايمىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سەنات دەپۋتاتتارى اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى ەلۆيرا ەبٸلحاسىمقىزى ازيموۆانىڭ كانديداتۋراسىن بٸراۋىزدان قولدادى.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل لاۋازىمىنا ارتۋر ەرمەكۇلى لاستاەۆتىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىندى. سەنات دەپۋتاتتارى پرەزيدەنت ۇسىنعان كانديداتۋرانى بٸراۋىزدان قولدادى.
