قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ جەنە ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتٸنٸڭ كەزدەسۋٸنە قاتىستى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردا سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ جيىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە ورتالىق ازييا ەلدەرٸ مەن ەۋروپالىق وداق اراسىندا ورناعان ديپلوماتييالىق قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا ٶتٸپ وتىرعان وسى كەزدەسۋدٸڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"ەۋروپالىق وداق ورتالىق ازييانى تەرەڭ تاريحى مەن ورتاق مەدەنيەتٸ بار بٸرتۇتاس, ىنتىماعى جاراسقان ايماق رەتٸندە العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ تانىعانىن ايتقىم كەلەدٸ. 30 جىل ٸشٸندە بٸزدٸڭ ەۋروپالىق وداقپەن قارىم-قاتىناسىمىز ايتارلىقتاي دامىدى جەنە ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ ەگەمەندٸگٸن, تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن تەرريتورييالىق تۇتاستىعىن نىعايتۋعا ىقپال ەتتٸ. ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق باسىم سالاسىندا ٶڭٸرارالىق ديالوگ ورنادى, ەلەۋەتٸمٸز ەلٸ دە مول. بٷگٸنگٸ جوعارى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋ – ساياسي, ەكونوميكالىق جەنە گۋمانيتارلىق سالالارداعى كونسترۋكتيۆتٸ ٶزارا بايلانىستاردى ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە دەگەن ۇمتىلىسىمىزدىڭ ايقىن دەلەلٸ", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ازييا مەن ەۋروپا قۇرلىقتارى شەكتەسەتٸن جەردە ورنالاسقان ورتالىق ازييا گەوساياسي ورتالىقتار مەن ەلەمدٸك نارىقتار اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى كٶپٸر سانالادى. سونداي-اق پرەزيدەنت ٶڭٸرارالىق ٶزارا ىنتىماقتاستىقتى كەڭ اۋقىمدا دامىتۋعا دەگەن ۇمتىلىس ورتالىق ازييا ەلدەرٸ مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى جان-جاقتى ديالوگتىڭ بەرٸك ٸرگەتاسى بولاتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
"ەلەم جىلدام ٶزگەرٸپ جاتىر. ورتالىق ازييا بۇرىن-سوڭدى بولماعان گەوساياسي شيەلەنٸستەن تۋىنداعان قاۋٸپتٸ سەزٸنەدٸ. بٷگٸندە ەۋرازييا كٸندٸگٸندە ٶزارا سەنٸم مەن ىنتىماقتاستىق رۋحىن كٷشەيتۋ ٶتە ماڭىزدى. وسىنداي كٷردەلٸ كەزەڭدە ورتالىق ازييا مەن ەۋروپادا ورنالاسقان ەلدەردٸڭ اراسىنا قابىرعا ەمەس, كٶپٸر سالۋىمىز كەرەك", – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ اۋعانستانداعى جاعدايدى جان-جاقتى رەتتەۋگە قول جەتكٸزۋ ٸسٸنە ٶز ٷلەسٸن قوسىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. وسى ماقساتتا ديپلوماتييالىق كٷش-جٸگەر جۇمىلدىرىلىپ, بۇل ەلگە گۋمانيتارلىق كٶمەك جٸبەرٸلٸپ جاتىر.
مەملەكەت باسشىسى ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق ٸس-ەرەكەتتٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ اسا ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. بٷگٸندە ەۋروپالىق وداق – قازاقستاننىڭ باستى ەكونوميكالىق ەرٸ ساۋدا سەرٸكتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ.
"سوڭعى ون جىلدا ەۋروپالىق وداق ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنە 120 ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيتسييا قۇيدى. بۇل, ٸس جٷزٸندە, ايماققا تٸكەلەي سالىنعان ينۆەستيتسييانىڭ 40 پايىزىن قۇرايدى. بٷكٸل قارجىنىڭ شامامەن 70 پايىزى قازاقستانعا بٶلٸندٸ. بيىل 8 ايدا قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداققا مٷشە ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ شامامەن 30 ميلليارد دوللارعا جەتٸپ, بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزدان استام ارتتى. قازٸرگٸ تاڭدا ەۋروپالىق كاپيتالدىڭ ٷلەسٸ بار ٷش مىڭعا جۋىق كومپانييا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تٷرلٸ سەكتورىندا جۇمىس ٸستەپ جاتىر", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىقتىڭ قۇرىلىمى اناعۇرلىم تەڭگەرٸمدٸ بولۋى كەرەك.
"قازاقستان ماشينا جاساۋ, تەمٸر مەن بولات ٶندٸرٸسٸ, تاماق ٶنەركەسٸبٸ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكٸلدٸ سالالاردا جىلىنا قۇنى 1,5 ميلليارد دوللاردى قۇرايتىن 100-دەن اسا ٶڭدەلگەن ٶنٸم ۇسىنا الادى. ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ كەلەشەگٸ مول. ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, جىل سايىن شەتەلگە, سونىڭ ٸشٸندە ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنە 5 ميلليون توننادان استام بيداي ەكسپورتتايمىز. تەك بىلتىر قازاقستاننىڭ ەۋروپا ەلدەرٸنە ەكسپورتتالاتىن ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ كٶلەمٸ 32 پايىزعا ۇلعايىپ, 630 ميلليون دوللاردان استى. وسى سەبەپتٸ قازاقستان ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ مەن مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى جەتكٸزۋدٸ جالعاستىرا الادى. "جاسىل" ەنەرگەتيكا – بۇل بٶلەك مەسەلە. بٸز بۇل باعىتتا دا تىعىز جۇمىس ٸستەي الامىز. جالپى, قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جالعاساتىنىنا سەنٸم بٸلدٸرەمٸن", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋدە ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتٸ شارل ميشەل, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ جەنە تٷرٸكمەنستان مينيسترلەر كابينەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى حودجامۇرات گەلدٸمۋرادوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
جيىن سوڭىندا ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ باسشىلارى جەنە ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٷشٸن بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە قابىلدادى.
