فوتو: Akorda.kz
قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ گەرمانييا كانتسلەرٸ ولاف شولتسپەن كەزدەسۋٸنە قاتىستى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى قوناقجايلىق كٶرسەتكەنٸ جەنە سامميتتٸ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى ٷشٸن ولاف شولتسكە العىس ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ «س5+گەرمانييا» ديالوگىن ٶتكٸزۋ ٶتە ٶزەكتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنا ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق كووپەراتسييانى كەڭەيتۋدٸ باستى مٸندەت رەتٸندە اتادى.
"گەرمانييامەن جالپىايماقتىق ساۋدا-ساتتىق قارقىندى دامىپ كەلەدٸ جەنە ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ونىڭ كٶرسەتكٸشٸ 11 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. وسى تاۋار اينالىمىنىڭ 80 پايىزدان استامى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. بٸز گفر-عا جالپى سوماسى 850 ميلليون دوللار بولاتىن قوسىمشا 100 شيكٸزاتتىق ەمەس تاۋار تٷرٸ بويىنشا ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا دايىنبىز. بۇل جەردە مۇناي حيميياسى, مەتاللۋرگييا, تاماق ٶنەركەسٸبٸ ٶنٸمدەرٸ تۋرالى سٶز بولىپ وتىر", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ٶزارا تاۋار اينالىمىنىڭ ٶسٸمٸ ايماق ەلدەرٸنەن يمپورتتالاتىن ٶنٸمدەرگە قاتىستى ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸمشارت جاساۋعا, سونداي-اق ەۋروپا وداعىنىڭ باس جٷيەسٸندەگٸ جەڭٸلدٸكتەر (GSP+) سيياقتى ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنە دە ارنايى ساۋدا جەڭٸلدٸكتەرٸن ۇسىنۋعا ىقپال ەتە الادى. پرەزيدەنت ساۋدا شارتتارىن جەڭٸلدەتۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ ٷشٸن سالالىق ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارى دەڭگەيٸندە بٸرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندى.
مەملەكەت باسشىسى سانكتسييالىق تەكەتٸرەستەردٸ ايىپتاپ, شەكتەۋسٸز جەنە كەدەرگٸسٸز ساۋدا-ساتتىقتى جاقتادى.
"قازاقستان سانكتسييالىق تەكەتٸرەستەرگە قارسى. ٶيتكەنٸ ساياسي تۇرعىدا نەگٸزدەلگەن شەكتەۋلەر حالىقارالىق قاتىناستارداعى جالپى احۋالعا سىزات تٷسٸرەدٸ جەنە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا كەرٸ ەسەر ەتەدٸ. سونىمەن بٸرگە بٸز ايماقتىق ساياساتتاعى سانكتسييالىق شەكتەۋلەردٸ ەسكەرۋگە مەجبٷرمٸز. بەيبٸتشٸلٸك پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ٶزارا تيٸمدٸ فورمۋلاسىن تابۋ ٷشٸن سىندارلى ديپلوماتييانىڭ ۋاقىتى كەلدٸ دەپ سانايمىز. مەن بۇل تۋرالى جۋىردا ٶتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسى سەسسيياسىنىڭ مٸنبەرٸندە سٶيلەگەن سٶزٸمدە ايتتىم. قازاقستان بارلىق مٷددەلٸ مەملەكەتپەن اراداعى كەدەرگٸسٸز ساۋدانى دامىتۋدى جەنە ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى جاقتايدى. قۇرمەتتٸ كانتسلەر, كەشە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە سٸزبەن جەنە گەرمانييانىڭ جەتەكشٸ كومپانييالارىنىڭ باسشىلارىمەن تابىستى كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸم. مۇنداي ىقپالداستىقتىڭ كەلەشەگٸ جارقىن بولادى دەپ سانايمىن", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ اۋىل شارۋاشىلىعىن كەلەسٸ باسىم باعىت رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. مەملەكەت باسشىسى گەرمانييالىق سەرٸكتەستەردٸڭ قولداۋىمەن قازاقستاندا ورنىقتى ەگٸنشٸلٸكتٸڭ ايماقتىق ورتالىعىن قۇرۋدى ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ورتالىق تەورييالىق ەزٸرلەمەلەر بويىنشا تەجٸريبە الماسۋعا, سونداي-اق ولاردى قولدانىسقا ەنگٸزۋگە جەنە كوممەرتسييالاندىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزە الار ەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى ينۆەستيتسييالىق سەرٸكتەستٸكتٸ ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆاسى زور ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
"گەرمانييا 30 جىلدان استام ۋاقىت ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ ينۆەستورلارىنىڭ قاتارىندا كەلەدٸ. قازاقستان گفر-مەن ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋدى كٶزدەيدٸ جەنە ESG قاعيداتتارىن ساقتاي وتىرىپ, نەمٸس ينۆەستورلارى ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ جاعدايدى جاساۋعا دايىن", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ايماققا گەرمانييانىڭ ٸرٸ بانكتەرٸن تارتۋ ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىققا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كٶلٸك-ترانزيت سالاسىندا تيٸمدٸ ىقپالداستىق ورناتۋ قاجەت ەكەنٸنە توقتالدى.
"بٷگٸندە ورتالىق ازييا ايماعى جاھاندىق تاسىمالدىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸنە اينالىپ كەلەدٸ. وسى رەتتە ٶڭٸر «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك», «شىعىس – باتىس» باعىتتارى بويىنشا قۇرلىق كٶپٸرٸ رەتٸندە ماڭىزدى رٶل اتقارادى. ەسٸرەسە, ترانسكاسپيي باعدارىن دامىتۋدىڭ جەنە ونى Global Gateway ستراتەگيياسىمەن ۇشتاستىرۋدىڭ ماڭىزى ارتا تٷستٸ. ورتامەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا اتالعان دەلٸز ارقىلى جٷك تاسىمالداۋ اعىنىنىڭ كٶلەمٸ بەس ەسە ارتار ەدٸ. وسى باعىتتا جوسپارلى جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. گەرمانييالىق سەرٸكتەستەردٸ ترانسكاسپيي باعدارى مەن كاسپيي تەڭٸزٸ پورتتارىن دامىتۋعا, سونداي-اق بٸرلەسكەن كەمە ٶندٸرٸسٸن قولعا الۋعا جەنە لوگيستيكالىق ورتالىقتار اشۋ ٸسٸنە بەلسەندٸ اتسالىسۋعا شاقىرامىز", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان كەسٸپورىندارى ەلەمدٸك نارىقتاعى تيتان مەن باسقا دا ماتەريالدارعا دەگەن تاپشىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا ەزٸر.
مەملەكەت باسشىسى ەكولوگييا سالاسى مەن «جاسىل» ەكونوميكانى دامىتۋدى ىقپالداستىقتىڭ كەلەسٸ ماڭىزدى باعىتى رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنت استانادا ايماقتاعى بارلىق ەلدٸ قامتيتىن سۋتەگٸ ديپلوماتيياسى كەڭسەسٸن اشقانى ٷشٸن نەمٸس تاراپىنا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. سونداي-اق گەرمانييا ٷكٸمەتٸنٸڭ «جاسىل ورتالىق ازييا» باستاماسىنا جوعارى باعا بەردٸ. بۇل «ورتالىق ازيياعا ارنالعان سۋ باستاماسى» جوباسىنىڭ جالعاسى سانالادى.
بۇدان بٶلەك قاسىم-جومارت توقاەۆ تەرروريزم, دٸني ەكسترەميزم, ەسٸرتكٸ تاسىمالى, ترانسۇلتتىق قىلمىس سيياقتى ورتالىق ازييا ايماعى ٷشٸن اسا قاۋٸپتٸ سىن-قاتەرلەرگە نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى گەرمانييانىڭ جەكە جوبالارى ارقىلى, سونداي-اق ەۋروپا وداعى, ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن باسقا دا حالىقارالىق قۇرىلىمدار اياسىندا وسى جەنە ٶزگە دە قاۋٸپ-قاتەرلەرگە تويتارىس بەرۋ جٶنٸندەگٸ كٷش-جٸگەرٸن وڭ باعالادى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ اۋعانستانداعى جاعدايعا ارنايى توقتالدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ەلدەگٸ گۋمانيتارلىق داعدارىستىڭ الدىن الۋ ٷشٸن حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ, ەسٸرەسە ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸن قولداۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. وسى رەتتە پرەزيدەنت الماتىدا ورتالىق ازييا مەن اۋعانستان ٷشٸن بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ جٶنٸندەگٸ ايماقتىق ورتالىعىن اشۋ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, گەرمانييانىڭ ساياسي ىقپالى مەن ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸگٸن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ وراسان زور ەلەۋەتٸمەن ۇشتاستىرۋ ايماقتىڭ ورنىقتى دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسا الاتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋدە كانتسلەر ولاف شولتس, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, تٷرٸكمەنستان حالك ماسلاحاتىنىڭ تٶراعاسى گۋربانگۋلى بەردٸمۇحامەدوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
