Foto: Akorda.kz
Qasym-Jomart Toqaev Ortalyq Aziia memleketteri basshylarynyń Germaniia Kantsleri Olaf Sholtspen kezdesýine qatysty, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Memleket basshysy qonaqjailyq kórsetkeni jáne sammitti joǵary deńgeide uiymdastyrǵany úshin Olaf Sholtske alǵys aitty. Qasym-Jomart Toqaev «S5+Germaniia» dialogyn ótkizý óte ózekti ekenin atap ótti.
Prezident yntymaqtastyqty damytýdyń basym baǵyttaryna egjei-tegjeili toqtalyp, saýda-ekonomikalyq kooperatsiiany keńeitýdi basty mindet retinde atady.
"Germaniiamen jalpyaimaqtyq saýda-sattyq qarqyndy damyp keledi jáne ótken jyldyń qorytyndysy boiynsha onyń kórsetkishi 11 milliard dollardy qurady. Osy taýar ainalymynyń 80 paiyzdan astamy Qazaqstanǵa tiesili. Biz GFR-ǵa jalpy somasy 850 million dollar bolatyn qosymsha 100 shikizattyq emes taýar túri boiynsha eksportty ulǵaitýǵa daiynbyz. Bul jerde munai himiiasy, metallýrgiia, tamaq ónerkásibi ónimderi týraly sóz bolyp otyr", – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, ózara taýar ainalymynyń ósimi aimaq elderinen importtalatyn ónimderge qatysty uzaqmerzimdi kelisimshart jasaýǵa, sondai-aq Eýropa odaǵynyń Bas júiesindegi jeńildikter (GSP+) siiaqty Ortalyq Aziia memleketterine de arnaiy saýda jeńildikterin usynýǵa yqpal ete alady. Prezident saýda sharttaryn jeńildetý jóninde usynystar ázirleý úshin salalyq vedomstvolardyń basshylary deńgeiinde birlesken jumys tobyn qurýdy usyndy.
Memleket basshysy sanktsiialyq teketiresterdi aiyptap, shekteýsiz jáne kedergisiz saýda-sattyqty jaqtady.
"Qazaqstan sanktsiialyq teketiresterge qarsy. Óitkeni saiasi turǵyda negizdelgen shekteýler halyqaralyq qatynastardaǵy jalpy ahýalǵa syzat túsiredi jáne memleketter arasyndaǵy saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń damýyna keri áser etedi. Sonymen birge biz aimaqtyq saiasattaǵy sanktsiialyq shekteýlerdi eskerýge májbúrmiz. Beibitshilik pen yntymaqtastyqtyń ózara tiimdi formýlasyn tabý úshin syndarly diplomatiianyń ýaqyty keldi dep sanaimyz. Men bul týraly jýyrda ótken BUU Bas Assambleiasy sessiiasynyń minberinde sóilegen sózimde aittym. Qazaqstan barlyq múddeli memleketpen aradaǵy kedergisiz saýdany damytýdy jáne investitsiialyq yntymaqtastyq ornatýdy jaqtaidy. Qurmetti Kantsler, keshe ekonomikalyq yntymaqtastyq máseleleri jóninde Sizben jáne Germaniianyń jetekshi kompaniialarynyń basshylarymen tabysty kelissóz júrgizdim. Mundai yqpaldastyqtyń keleshegi jarqyn bolady dep sanaimyn", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti aýyl sharýashylyǵyn kelesi basym baǵyt retinde atap ótti. Memleket basshysy germaniialyq seriktesterdiń qoldaýymen Qazaqstanda Ornyqty eginshiliktiń aimaqtyq ortalyǵyn qurýdy usyndy. Onyń aitýynsha, atalǵan ortalyq teoriialyq ázirlemeler boiynsha tájiribe almasýǵa, sondai-aq olardy qoldanysqa engizýge jáne kommertsiialandyrýǵa septigin tigize alar edi.
Memleket basshysy investitsiialyq seriktestikti odan ári damytýdyń perspektivasy zor ekenine nazar aýdardy.
"Germaniia 30 jyldan astam ýaqyt el ekonomikasynyń negizgi investorlarynyń qatarynda keledi. Qazaqstan GFR-men ózara tiimdi yntymaqtastyqty jalǵastyrýdy kózdeidi jáne ESG qaǵidattaryn saqtai otyryp, nemis investorlary úshin barlyq qajetti jaǵdaidy jasaýǵa daiyn", – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev aimaqqa Germaniianyń iri bankterin tartý investitsiialyq yntymaqtastyqqa tyń serpin beretinin atap ótti.
Sonymen qatar Prezident kólik-tranzit salasynda tiimdi yqpaldastyq ornatý qajet ekenine toqtaldy.
"Búginde Ortalyq Aziia aimaǵy jahandyq tasymaldyń negizgi bóligine ainalyp keledi. Osy rette óńir «Soltústik – Ońtústik», «Shyǵys – Batys» baǵyttary boiynsha qurlyq kópiri retinde mańyzdy ról atqarady. Ásirese, Transkaspii baǵdaryn damytýdyń jáne ony Global Gateway strategiiasymen ushtastyrýdyń mańyzy arta tústi. Ortamerzimdi perspektivada atalǵan dáliz arqyly júk tasymaldaý aǵynynyń kólemi bes ese artar edi. Osy baǵytta josparly jumystar júrgizilip jatyr. Germaniialyq seriktesterdi Transkaspii baǵdary men Kaspii teńizi porttaryn damytýǵa, sondai-aq birlesken keme óndirisin qolǵa alýǵa jáne logistikalyq ortalyqtar ashý isine belsendi atsalysýǵa shaqyramyz", – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aitýynsha, Qazaqstan kásiporyndary álemdik naryqtaǵy titan men basqa da materialdarǵa degen tapshylyqtyń ornyn toltyrýǵa ázir.
Memleket basshysy ekologiia salasy men «jasyl» ekonomikany damytýdy yqpaldastyqtyń kelesi mańyzdy baǵyty retinde atap ótti. Prezident Astanada aimaqtaǵy barlyq eldi qamtityn Sýtegi diplomatiiasy keńsesin ashqany úshin nemis tarapyna rizashylyǵyn bildirdi. Sondai-aq Germaniia Úkimetiniń «Jasyl Ortalyq Aziia» bastamasyna joǵary baǵa berdi. Bul «Ortalyq Aziiaǵa arnalǵan sý bastamasy» jobasynyń jalǵasy sanalady.
Budan bólek Qasym-Jomart Toqaev terrorizm, dini ekstremizm, esirtki tasymaly, transulttyq qylmys siiaqty Ortalyq Aziia aimaǵy úshin asa qaýipti syn-qaterlerge nazar aýdardy. Memleket basshysy Germaniianyń jeke jobalary arqyly, sondai-aq Eýropa Odaǵy, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uiymy men basqa da halyqaralyq qurylymdar aiasynda osy jáne ózge de qaýip-qaterlerge toitarys berý jónindegi kúsh-jigerin oń baǵalady.
Qazaqstan Prezidenti Aýǵanstandaǵy jaǵdaiǵa arnaiy toqtaldy. Onyń pikirinshe, bul eldegi gýmanitarlyq daǵdarystyń aldyn alý úshin halyqaralyq qoǵamdastyqtyń, ásirese Ortalyq Aziia memleketteriniń kúsh-jigerin qoldaýdy jalǵastyrý qajet. Osy rette Prezident Almatyda Ortalyq Aziia men Aýǵanstan úshin BUU-nyń Ornyqty damý jónindegi aimaqtyq ortalyǵyn ashý mańyzdy ekenin aitty.
Memleket basshysy sózin qorytyndylai kele, Germaniianyń saiasi yqpaly men ekonomikalyq múmkindigin Ortalyq Aziia elderiniń orasan zor áleýetimen ushtastyrý aimaqtyń ornyqty damýyna eleýli úles qosa alatynyna senim bildirdi.
Sonymen qatar kezdesýde Kantsler Olaf Sholts, Qyrǵyzstan Prezidenti Sadyr Japarov, Tájikstan Prezidenti Emomali Rahmon, Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziioev, Túrikmenstan Halk Maslahatynyń tóraǵasy Gýrbangýly Berdimuhamedov sóz sóiledi.
