الماتى وبلىسىندا قازاقستان قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ تاريحىندا العاش رەت كەشەندٸ بٸتٸمگەرشٸلٸك وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى ٶتتٸ. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باقىلادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا دەسانتشى-شابۋىلداۋشى ەسكەردٸڭ, ەسكەري-ەۋە كٷشتەردٸڭ, ەسكەري پوليتسييانىڭ, ەسكەري مەديتسينالىق مەكەمەلەردٸڭ, بٸتٸمگەرشٸلٸك دايىندىق جٷرگٸزۋ ورتالىعى مەن مينادان تازارتۋ ورتالىعىنىڭ مىڭنان استام ەسكەري قىزمەتشٸلەرٸ, 100-دەن استام ەسكەري جەنە ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى.
وقۋ ورتالىعىنىڭ كوماندالىق پۋنكتٸندە جوعارعى باس قولباسشىعا بٸتٸمگەرشٸلٸك پولكٸنٸڭ جۇمىسى تۋرالى باياندالدى. سونداي-اق قازاقستاندىق بٸتٸمگەرشٸلٸك پولكٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتەردٸ ورىنداۋدىڭ جالپى الگوريتمٸ تۋرالى اقپارات بەرٸلدٸ. سونىمەن قاتار پرەزيدەنتكە بٸتٸمگەرشٸلٸك بازانىڭ ٷلگٸسٸ تانىستىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى وقۋ ورتالىعىنىڭ ينجەنەرلٸك, لينگۆيستيكالىق, تاكتيكالىق جەنە مەديتسينالىق سىنىپتارىن ارالاپ كٶردٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸتٸمگەرشٸلٸك دايارلىق وقۋ ورتالىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن تانىسقاننان كەيٸن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن باقىلادى. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بارىسىندا بٸتٸمگەرشٸلٸك كونتينگەنتتٸڭ گۋمانيتارلىق جٷك تيەلگەن كولوننانى الىپ-جٷرۋ كەزٸندەگٸ ٸس-ەرەكەتتەرٸ پىسىقتالدى.
جوعارعى باس قولباسشى وقۋ-جاتتىعۋلارى اياقتالعاننان كەيٸن ەسكەري قىزمەتكەرلەردٸڭ الدىندا سٶز سٶيلەدٸ. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ زاماناۋي ارميياسى ۇلى دالانىڭ ەرجٷرەك باتىرلارىنىڭ داڭقى مەن ەسكەري دەستٷرلەرٸن مۇراعا العانىن اتاپ ٶتٸپ, مۇنى ەردايىم ەستە ۇستاۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدە عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەمدە بەيبٸتشٸلٸك پەن تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ەلەمدەگٸ تىنىشتىقتى ساقتاۋ ماقساتىمەن قاقتىعىس ايماقتارىنا بٸتٸمگەرشٸلٸك ەسكەرٸن تۇراقتى جٸبەرٸپ وتىرادى.
– بٸزدٸڭ باستى باسىمدىعىمىز – ىنتىماقتاستىق پەن ەرٸپتەستٸك. سٸزدەر حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا ٷلكەن ٷلەس قوستىڭىزدار. بٸتٸمگەر بولۋ دەگەنٸمٸز – ەلەمنٸڭ ەلشٸسٸ بولۋ دەگەن سٶز. سٸزدەر بۇل مٸندەتتٸ ابىرويمەن اتقاردىڭىزدار. وسىنداي وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنىڭ ارقاسىندا ەسكەري شەبەرلٸكتەرٸڭٸز شىڭدالا تٷسەدٸ. ارمييامىزدىڭ ەسكەري رۋحى مەن داڭقى ودان ەرٸ ارتا تٷسەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ ٶزٸ تٸكەلەي قۇرعان قارۋلى كٷشتەردٸڭ بٸتٸمگەرشٸلٸك قىزمەتٸ ەلٸمٸزدٸڭ بەيبٸتشٸلٸك, حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك جەنە تۇراقتىلىق قاعيداتتارىنا ٸس جٷزٸندە ساي كەلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
پرەزيدەنت 2007 جىلدان بەرٸ 35 قازاقستاندىق ەسكەري قىزمەتشٸ, ونىڭ ٸشٸندە تٶرت ەيەل ازامات بۇۇ-نىڭ نەپالداعى, كوت-د’يۆۋارداعى, باتىس ساحارا مەن ليۆانداعى ميسسييالارىنا شتاب وفيتسەرلەرٸ مەن ەسكەري باقىلاۋشىلار رەتٸندە قاتىسقانىن ايتتى. 2018 جىلى بۇۇ مانداتى نەگٸزٸندە ەرەكەت ەتەتٸن العاشقى قازاقستاندىق روتانىڭ ليۆانعا جٸبەرٸلۋٸ ەلٸمٸزدٸڭ بٸتٸمگەرشٸلٸك ەلەۋەتٸن نىعايتۋ ٷشٸن جاسالعان ماڭىزدى قادام.
– قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٶز جاۋاپكەرشٸلٸك ايماعىنىڭ باقىلاۋ-ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸندەگٸ ەسكەري مٸندەتتەرٸن قازاقستاندىق بٸتٸمگەرلەر روتاسىنىڭ تٶرتٸنشٸ قۇرامى اتقارۋدا. بۇۇ بٸتٸمگەرشٸلٸك ەلەۋەتٸنٸڭ دايىندىق جٷيەسٸندەگٸ مٸندەتتەر جەلٸسٸن كەڭەيتۋ ٷشٸن قازاقستان ساپەرلەردٸڭ, ەسكەري مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ, بارلاۋ جەنە ەسكەري پوليتسييانىڭ ارنايى بٶلٸمشەلەرٸن ۇسىندى. بۇل بٶلٸمشەلەر قازٸرگٸ بٸتٸمگەرشٸلٸك وپەراتسييالارىندا بارىنشا سۇرانىسقا يە, – دەدٸ پرەزيدەنت.
جوعارعى باس قولباسشى بٸتٸمگەرشٸلٸك دايارلىق وقۋ ورتالىعى مۇنداي مامانداردى جوعارى دەڭگەيدە دايىندايتىنىنا توقتالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بارىسىندا ەسكەري قىزمەتكەرلەردٸڭ كٶرسەتكەن كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن اتاپ ٶتٸپ, قازاقستاندىق بٸتٸمگەرلەرگە مٸنسٸز جۇمىستارى ٷشٸن العىس بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسى بەيبٸت ٶمٸردە ٷلكەن مٸندەتتەردٸ اتقارىپ وتىرعان ەسكەردٸڭ ايرىقشا رٶلٸنە نازار اۋداردى.
– بيىل بٸز ەل بولىپ پاندەمييامەن كٷرەسۋدەمٸز. وسىنداي جاۋاپتى كەزەڭدە ەسكەري قىزمەتشٸلەر ەرقاشان الدىڭعى شەپتە بولدى. ساربازدار مەن وفيتسەرلەر وتانداستارىنىڭ يگٸلٸگٸ جولىندا ناعىز ەسكەري ەرلٸكتٸڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ. پاندەميياعا قارسى ٸس-قيمىل شارالارىنا اتسالىسقان بارشا ەسكەري قىزمەتكەرلەرگە العىس بٸلدٸرەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەسكەري قىزمەتشٸلەرگە ارناعان سٶزٸندە ارمييانىڭ ٸرگەتاسى قاتاڭ تەرتٸپكە, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاۋعا باعىتتالعان دارا باسشىلىققا نەگٸزدەلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ بٸتٸمگەرشٸلٸك كونتينگەنتٸ اياسىندا قىزمەت ەتۋ زور ابىروي جەنە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت بۇۇ قۇرىلعان سەتتەن بەرٸ ەلەم كٶپتەگەن ايماقتىق جەنە ۇلتارالىق قاقتىعىستاردان ارىلماعانىن ٶكٸنٸشپەن جەتكٸزدٸ. ول بارلىق قاقتىعىستى ساياسي-ديپلوماتييالىق جولمەن شەشۋگە ٷندەيتٸن قازاقستاننىڭ دەيەكتٸ ۇستانىمىن, حالىقارالىق قۇقىقتىڭ بازالىق قاعيداتتارىن ساقتاۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
– «بٸتپەيتٸن» نەمەسە «ۇزاققا سوزىلعان» دەپ تانىلعان ايماقتىق قاقتىعىستار بۇۇ جارعىسىنىڭ قازٸرگٸ حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قاينار كٶزٸ جەنە نەگٸزٸ بولىپ تابىلاتىن باستى ەكٸ قاعيداتىنىڭ اراسىنداعى تٷبەگەيلٸ قاراما-قايشىلىقتاردى ايقىندادى. بۇل – مەملەكەتتەردٸڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن ۇلتتاردىڭ ٶز تاعدىرىن ٶزٸ تاڭداۋ قۇقىعى. سوڭعى قاعيدات مەملەكەتتەر تەۋەلسٸزدٸك الىپ, وتارلىقتان قۇتىلعان كەزدە ٶتە ٶزەكتٸ بولا تٷستٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتقا دەيٸن ەلەم ٶزٸنٸڭ دامۋ باعىتىن انىقتادى. سوندىقتان بٷگٸندە مەملەكەتتەردٸڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى قاعيداتى بٸرٸنشٸ ورىنعا شىعىپ, باسىمدىققا يە بولدى. قازٸرگٸ قاقتىعىستارعا باعا بەرۋ كەزٸندە بۇۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قارارلارىن باسشىلىققا الۋى تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
جوعارعى باس قولباسشى قارۋلى كٷشتەردٸ دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىنا ارنايى توقتالدى.
– «ەكٸ ماقساتتى كٶزدەيتٸن» كومپونەنتتەردٸ دامىتۋعا باسىمدىق بەرۋ قاجەت. پاندەمييامەن كٷرەس تەجٸريبەسٸ ولاردىڭ سۇرانىسقا يە ەكەندەرٸن كٶرسەتتٸ. اتاپ ايتقاندا, بٸز ەسكەري-كٶلٸك اۆياتسيياسىن دامىتاتىن بولامىز. رادياتسييالىق, حيمييالىق جەنە بيولوگييالىق قورعانىش ەسكەرلەرٸ ٶز مٸندەتتەرٸن ورىنداۋعا ەرقاشان دايىن بولۋى تيٸس, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ەسكەرلەردٸ زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا باسىمدىق بەرٸلٸپ, بۇل جۇمىسقا وتاندىق كەسٸپورىندار تارتىلۋى قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى ەسكەردٸ باسقارۋدا تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋ قاجەتتٸگٸنە, سونداي-اق, كيبەر جەنە اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتەگٸ تاكتيكا مەن ەرەكەتتەردٸڭ ستراتەگيياسىن پىسىقتاۋعا كٶڭٸل بٶلدٸ.
جوعارعى باس قولباسشى سەرجانتتار مەن وفيتسەرلەردٸ دۇرىس دايىنداماعان جەنە ىنتالاندىرماعان جاعدايدا قۋاتتى قارۋلى كٷشتەر قۇرۋ مٷمكٸن ەمەس دەپ ەسەپتەيدٸ.
بٸزدٸڭ باستى مٸندەتتەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ – سەرجانتتىق قۇرامعا كەسٸبي ەسكەري بٸلٸم بەرۋ ٸسٸن دامىتۋ. بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدە «جاس ۇلان» مەكتەپتەرٸنٸڭ جەنە كادەت كورپۋسىنىڭ بارلىق ەلەۋەتٸن پايدالانۋ قاجەت. قالىپتاسقان جاعداي كومانديرلەرگە دە ەرەكشە تالاپ قويادى. ولار باقىلاۋشى ورگاندار تاراپىنان ٶتكٸزٸلەتٸن تٷرلٸ شارالارعا الاڭداماي, قاجەتتٸ باستاما مەن شەشٸم قابىلداۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولۋ كەرەك. ەگەر ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸڭ تاراپىنان قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەكتەرٸ انىقتالسا, ولار زاڭعا سەيكەس قاتاڭ جاۋاپقا تارتىلۋى تيٸس. بٸراق كومانديرلەردٸ جۇمىستارىنان سەبەپسٸز اجىراتۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. بۇل مەسەلەلەر قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ اياسىندا قاراستىرىلۋى كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قارۋلى كٷشتەردٸڭ زاماناۋي ەسكەري ينفراقۇرىلىمىن جەنە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدٸڭ لوگيستيكالىق جٷيەسٸن قۇرۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸنٸڭ سوڭىندا ارمييانى جەنە ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸ ەلەۋمەتتٸك قولداۋ مەسەلەلەرٸ ەردايىم مەملەكەتتٸڭ باستى نازارىندا بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
