پرەزيدەنت «التىن ساپا» جەنە «پارىز» بايقاۋلارىنىڭ جەڭٸمپازدارىن سالتاناتتى ماراپاتتاۋ رەسٸمٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى بۇل كونكۋرستىڭ دەستٷرلٸ تٷردە ٶتكٸزٸلٸپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتٸپ, 2005 جىلدان بەرٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدەگٸ ٷلەسٸ ٷش ەسە ٶسكەنٸن جەنە قازٸر ەل ەكونوميكاسىنىڭ 34 پايىزىنا جۋىقتاعانىن ايتتى.
– بٷگٸندە وسى سالادا 3,5 ميلليوننان استام ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇل – ەڭبەك ەتەتٸن حالىقتىڭ 40 پايىزى دەگەن سٶز. تاعى بٸر جەتٸستٸك: بىلتىر ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ەكسپورتى رەكوردتىق كٶرسەتكٸشكە – جيىرما ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن جالپى قۇنى 2 تريلليون تەڭگە بولاتىن 160 جوبا جٷزەگە اسىرىلادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە 17 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت الداعى جەتٸ جىلدا كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ شەكتەيتٸن بارلىق كەدەرگٸنٸ جويۋعا كٷش سالىناتىنىن ايتىپ, بيزنەستٸ ٶركەندەتۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلدانا بەرەتٸنٸنە توقتالدى.
– بيزنەستٸ رەتتەۋدٸڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ. باسىنان باستاپ رەتتەۋ ينستيتۋتىن ەنگٸزۋگە بٸر جىل قالدى. ٷكٸمەت بيزنەستٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن ارتىق تالاپتاردى انىقتاۋ جٶنٸندە اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزدٸ. ەكونوميكانىڭ تٷرلٸ سالاسىندا جاڭا رەتتەۋ ساياساتىنا ساي كەلمەيتٸن 6,5 مىڭنان استام تالاپ انىقتالدى. ەندٸ ٷكٸمەت «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ, زاڭناماعا جەنە نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەرگە تيٸستٸ ٶزگەرٸستەردٸ جەدەل ەنگٸزۋٸ كەرەك. 2024 جىلدىڭ باسىنان باستاپ جاڭا تەسٸلدەرگە ٸس جٷزٸندە كٶشۋٸمٸز قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بيزنەستٸ نەگٸزسٸز جەنە شەكتەن تىس باقىلاۋعا, قىلمىستىق قۋدالاۋعا جول بەرۋگە بولمايدى. كەسٸپكەرلەردٸ نەگٸزسٸز تەكسەرۋلەردەن قورعاۋعا, قىلمىستىق پروتسەسكە زاڭسىز تارتۋدى بولدىرماۋعا باعىتتالعان كەشەندٸ شارالار قازٸردەن باستاپ قولعا الىنىپ جاتىر.
– بيىل 6 مىڭنان استام كەسٸپكەر جالپى قۇنى شامامەن 700 ميلليون تەڭگە بولاتىن زاڭسىز ايىپپۇلدان بوساتىلدى. زاڭسىز سالىنعان 1200 تىيىم سالۋ جەنە شەكتەۋ شارالارىنىڭ كٷشٸ جويىلدى. كەسٸپكەرلەرگە قاتىستى زاڭسىز ٸس-ەرەكەتٸ ٷشٸن مىڭنان اسا لاۋازىمدى تۇلعا جاۋاپقا تارتىلعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن. ەربٸر التىنشى ٸس قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىق بەلگٸلەرٸ بولماۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى. بيىلدان باستاپ ازاماتتىق تەرتٸپ نەگٸزٸندە شاعىمدانۋدىڭ بارلىق مٷمكٸندٸگٸ پايدالانبايىنشا, قىلمىستىق ٸس قوزعاۋعا تىيىم سالىندى. سونىمەن قاتار ٶتكەن جىلداردىڭ وڭ نەتيجەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ, ۇساق جەنە شاعىن بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸن تەكسەرۋگە جارييالانعان موراتورييدٸ تاعى بٸر جىلعا سوزۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلدادىم. تيٸستٸ جارلىققا قول قويىلدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەلٸمٸزدە شىنايى يندۋسترييالاندىرۋ ٷشٸن قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ٸسٸ دەيەكتٸ تٷردە جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتٸپ, «ٶنەركەسٸپتٸك ساياسات تۋرالى» ارنايى زاڭ قابىلدانعانىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇجات جوعارى جەنە ورتاشا ٶڭدەۋ دەڭگەيٸندەگٸ ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەرگە كەڭ كٶلەمدە قولداۋ شارالارىن ۇسىنادى. الايدا زاڭنىڭ كەيبٸر نورمالارىنىڭ قولدانىسى ەلٸ كٷنگە دەيٸن «كٸبٸرتٸكتەپ تۇر».
– قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەر وتاندىق شيكٸزاتتىڭ قولجەتٸمدٸ ەمەس ەكەنٸنە جيٸ شاعىمدانادى. ٸرٸ تاۋ-كەن, مەتاللۋرگييا كەسٸپورىندارى ٶڭدەلگەن ٶنٸم شىعارعاننان گٶرٸ رەسۋرستى سىرتقا تاسىعاندى قولايلى كٶرەدٸ. قازاقستاندىق ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە شيكٸزات قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەن. بۇل كابەل ٶنٸمدەرٸ, اككۋمۋلياتور, اليۋمينيي بۇيىمدار مەن باسقا دا جوعارى ٶڭدەۋ دەڭگەيٸندەگٸ تاۋارلارعا قاتىستى. ٷكٸمەت ەربٸر ارىز-شاعىمدى قاراستىرىپ, قاجەتتٸ جٷيەلٸ شارالاردى قابىلداعانى جٶن. قايتالاپ ايتامىن, ۋاقىتشا ەمەس, جٷيەلٸ شارالار كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت اگروبيزنەس ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تاعى بٸر قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالۋعا تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, ونىڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسى ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزى بار سالا ەكەنٸنە توقتالدى. سونداي-اق كٷزگٸ جيىن-تەرٸن ناۋقانىن سەتتٸ اياقتاعان شارۋالارعا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– فەرمەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتۋ مٸندەتتٸ تٷردە جالعاسىن تابادى. وسى جىلدان باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جەڭٸلدٸكپەن ليزينگكە الۋ ٷشٸن بەرٸلەتٸن قارجىنىڭ كٶلەمٸ 40 ميلليارد تەڭگەگە كٶبەيدٸ. سونىڭ ارقاسىندا ديقاندارىمىز بٸر مىڭنان استام قوسىمشا تەحنيكا الۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى. سونداي-اق ەگٸن ەگۋ جەنە ونى جيناۋ جۇمىستارىنا جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ كٶلەمٸ ەكٸ ەسە ارتتى. ال ديقاندارعا جەڭٸلدٸكپەن بەرٸلەتٸن جانار-جاعارماي ٶنٸمدەرٸنٸڭ كٶلەمٸ 820 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶستٸ. 2023 جىلدان باستاپ كٶكٶنٸس ٶنٸمدەرٸن شىعارۋ ٷشٸن فەرمەرلەرگە الدىن الا, ياعني فورۆاردتىق نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلادى. وسى ماقساتقا شامامەن 100 ميلليارد تەڭگە قارجى بٶلٸنەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل حالقىنىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ جەنە تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ ٶزٸنٸڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا كٶرسەتٸلگەن نەگٸزگٸ باسىمدىقتىڭ بٸرٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. سوندىقتان كەلەسٸ جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا اۋىلدىق جەرلەردٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ تۇجىرىمداما قابىلدانادى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كەلەسٸ جىلدان باستاپ «پارىز» بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازدارىن انىقتاۋ كەزٸندە قوسىمشا تالاپتار بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل – ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ازاماتتار ٷشٸن قولجەتٸمدٸ ورتا قالىپتاستىرۋعا ٷلەس قوسۋ. بۇل – مەملەكەتٸمٸز بەن بيزنەستٸڭ ازاماتتارىمىز الدىنداعى ورتاق بورىشى.
جيىن سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى «التىن ساپا» جەنە «پارىز» بايقاۋلارىنىڭ جەڭٸمپازدارىن سالتاناتتى تٷردە ماراپاتتادى.
«التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ «ٷزدٸك يندۋسترييالىق جوبا» نوميناتسيياسى بويىنشا پاۆلودار وبلىسىنىڭ «پرومماشكومپلەكت» كەسٸپورنى, «ٷزدٸك يننوۆاتسييالىق جوبا» نوميناتسيياسى بويىنشا الماتى وبلىسىنىڭ «انتيگەن» عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك كەسٸپورنى جەڭٸمپاز اتاندى.
«پارىز» سىيلىعىنىڭ شاعىن جەنە ورتا بيزنەس يەلەرٸ اراسىنداعى گران-پري جٷلدەسٸ اقمولا وبلىسىنىڭ «شۋيسكوە-XXI» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸنە, ال ٸرٸ بيزنەس يەلەرٸ اراسىنداعى گران-پري جٷلدەسٸ اتىراۋ وبلىسىنىڭ «نورت كاسپيان وپەرەيتينگ كومپاني ن.ۆ.» كەسٸپورنىنا تابىستالدى.
سونىمەن قاتار بيزنەسكە قولايلى جاعداي جاسالعان «ٷزدٸك ٶڭٸر» ساناتى بويىنشا ارنايى سىيلىققا شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ, «ٷزدٸك اۋدان» ساناتى بويىنشا ارنايى سىيلىققا سەتباەۆ قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ يە بولدى.
