توقاەۆ: قالىپتاسقان كەرٸ ٷدەرٸس ادامداردىڭ قايعىسىن قالىڭداتا تٷسەدٸ

فوتو: Akorda.kz

مەملەكەت باسشىسى نيۋ-يورك قالاسىنا ساپارىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسيياسى اياسىندا ٶتكەن جالپى دەباتقا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.

ەڭ بيٸك حالىقارالىق مٸنبەردە سٶز العان قازاقستان پرەزيدەنتٸ ادامزات بالاسى بۇرىن-سوڭدى باسىنان ٶتكەرمەگەن اسا ٷلكەن سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىرعانىن جەنە گەوساياسي قاقتىعىستاردىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ٶتكەنٸن مەلٸمدەدٸ.

– بۇعان بۇۇ جارعىسىنداعى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگٸزگٸ پرينتسيپتەرٸنٸڭ بٸر مەزەتتە بۇزىلۋى سەبەپ بولىپ وتىر. قۇقىقتىق تەمٸرقازىقتىڭ جويىلۋى قازٸرگٸ حالىقارالىق قاتىناستار جٷيەسٸنە ۋاقىت ٶتكەن سايىن اۋىرتپالىق تٷسٸرٸپ, تٷرلٸ قاراما-قايشىلىق تۋدىرادى. باستى حالىقارالىق قۇقىقتىق قۇجاتتاردىڭ تەرتٸبٸن ساقتاماۋ, توقتاتىپ قويۋ جەنە ونى تەرك ەتۋ تەجٸريبەسٸ – ٶتە الاڭداتارلىق جاعداي. ٶيتكەنٸ مۇنىڭ سوڭى ادامزاتتىڭ ارازدىعىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. بۇل جاعداي ساۋدا جٷيەسٸن بۇزادى, ەكونوميكانىڭ ٶزەگٸ سانالاتىن تاسىمال تٸزبەگٸن ەلسٸرەتەدٸ, سونداي-اق ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە زاردابىن تيگٸزٸپ, ينفلياتسييانىڭ قارقىنىن كٷشەيتەدٸ. قازٸرگٸ قالىپتاسقان كەرٸ ٷدەرٸس ادامداردىڭ قايعىسىن قالىڭداتا تٷسەدٸ. ەلەمدە 108 ميلليون ادام مەجبٷرلٸ تٷردە بوسقىنعا اينالدى, 1 ميللياردتان استام ادام كەدەيلٸكتە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر, 2 ميلليارد ادام نەگٸزگٸ دەرٸ-دەرمەكتەرگە قول جەتكٸزە الماي وتىر. اقىر سوڭىندا ادامزات بولاشاقتا ەلەمنٸڭ تۇراقتى دامۋىنا سەنٸمٸن جوعالتۋى ىقتيمال. ٶسكەلەڭ ۇرپاق ٶزدەرٸنە مۇرا بولىپ قالاتىن ەلەمنٸڭ ەندٸ جاقساراتىنىنا سەنبەيدٸ. سوندىقتان قازاقستان بۇۇ جارعىسىنىڭ قاعيداتتارىنا ٶزٸنٸڭ مىزعىماس ادال ەكەنٸن تاعى بٸر رەت مەلٸمدەيدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇۇ باس اساسامبلەياسىنا جينالعان كٶشباسشىلار ادامزاتتىڭ تاعدىرى مەن بولاشاعىنا جاۋاپتى.

– ديالوگ – جاڭا پرينتسيپتەر مەن نورمالار بويىنشا كەلٸسٸمگە قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرٸپ, قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ جالعىز جولى. قابىلدانىپ جاتقان بارلىق شەشٸمگە قاراماستان, ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ايماعىندا قاقتىعىستار جالعاسىپ جاتىر. بٸز بارلىق تاراپتى بۇۇ جارعىسى مەن حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بٸردەي نورمالارىن نەگٸزگە الا وتىرىپ, قاقتىعىستاردى رەتتەۋدٸڭ ديپلوماتييالىق جولىن ٸزدەۋگە شاقىرامىز. وسى ورايدا قازاقستان ۋكراينا داعدارىسىن ساياسي رەتتەۋدٸ قولدايتىن تٷرلٸ مەملەكەتتەر مەن ەلدەر توپتارى ۇسىنعان بارلىق باستامالار مەن جوسپارلاردى جوعارى باعالايدى. حالىقارالىق داۋلاردى شەشۋدە ەرقاشان ديپلوماتييا مەن ديالوگ باسشىلىققا الىنۋى كەرەك. سوندىقتان بٸز قازٸرگٸ جاھاندىق ينستيتۋتتاردىڭ جالعىز جٷيەسٸن تۇراقتاندىرۋعا بارىنشا كٷش سالۋىمىز قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنە جان-جاقتى رەفورما جاساماي, بۇل قيىندىقتار ەڭسەرٸلمەيتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.

– كەڭەستە «ورتا دەرجاۆالاردىڭ» جەنە بارلىق دامۋشى ەلدەردٸڭ ٷنٸ كٷشەيەتٸنٸنە, انىق ەستٸلەتٸنٸنە كەمٸل سەنەمٸن. بايقاۋىمىزشا, قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ تىعىرىقتان شىعا المايتىن سيياقتى. سوندىقتان بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارا الۋى ٷشٸن ونىڭ قۇرامىندا باسقا ەلدەر, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستان دا بولۋى كەرەك. بٸزدٸڭ ٶڭٸردە ۇيىمعا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ىقپالداستىعىنىڭ جاندانۋى ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸ قۇرلىقتاعى دەلدالدىق پەن بٸتٸمگەرشٸلٸككە ٷلەس قوسۋعا قابٸلەتتٸ تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋدا وڭ ىقپال ەتتٸ. قازاقستان شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قازٸرگٸ تٶراعاسى رەتٸندە ەدٸلەتتٸ ەلەم مەن كەلٸسٸمدٸ جاقتايتىن دٷنيەجٷزٸلٸك بٸرلٸك تۋرالى باستاما كٶتەردٸ. بٸز سٸزدەردٸ وسى يگٸ ٸسكە قوسىلۋعا شاقىرامىز. بۇل – جاڭا قاۋٸپسٸزدٸك پاراديگماسىن, ەدٸل ەكونوميكالىق ورتانى جەنە تازا پلانەتانى قامتيتىن باستاما. جاھاندىق وڭتٷستٸك پەن جاھاندىق سولتٷستٸك اراسىندا اشىق ديالوگ ورناتۋ – ونىڭ نەگٸزگٸ ارقاۋى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ادامزات بەتپە-بەت كەلگەن بارلىق سىن-قاتەرلەردٸڭ ٸشٸندە يادرولىق قارۋدى قولدانۋ قاۋپٸ ەڭ جويقىنى بولۋى مٷمكٸن. 30 جىل بۇرىن قازاقستان كەڭەس ٶكٸمەتٸنەن مۇراعا قالعان تٶرتٸنشٸ يادرولىق ارسەنالىنان ٶز ەركٸمەن باس تارتتى.

– سوندىقتان يادرولىق كٷن تەرتٸبٸنٸڭ لوگيكاسىن قايتا قاراۋ كەرەك. يادرولىق دەرجاۆالار اراسىندا يادرولىق قارۋدان ادا ەلەم قۇرۋ جولىندا ٶزارا سەنٸم مەن ىنتىماقتاستىق بولعاندا عانا جاھاندىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتە الامىز. وسىعان بايلانىستى قازاقستان يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتى قاتاڭ ساقتايتىنىن مەلٸمدەيدٸ. بٸز قارۋسىزدانۋ جەنە قارۋدى تاراتپاۋ سالاسى بويىنشا جاڭا تەتٸكتەردٸ دامىتۋدى قولدايمىز. 2045 جىلعا قاراي يادرولىق قارۋدان تولىق باس تارتۋدىڭ ستراتەگييالىق جوسپارى قازٸرگٸ كٶشباسشىلاردىڭ جاھاندىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە قوسقان ەڭ ماڭىزدى ٷلەسٸ بولۋى مٷمكٸن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

مەملەكەت باسشىسى COVID-19 پاندەميياسىنىڭ اۋىر سالدارى بولاشاق بيولوگييالىق قاۋٸپ-قاتەرلەر الدىندا دەرمەنسٸز ەكەنٸمٸزدٸ كٶرسەتٸپ بەرگەنٸنە نازار اۋداردى. وسىعان بايلانىستى قازاقستان اسسامبلەيانىڭ باس حاتشىسى مەن تٶراعاسىنا بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸك قۇرۋ پروتسەسٸن باستاۋ تۋرالى ٷندەۋ تاستادى.

– بٸز باس حاتشى ۇسىنعان «بەيبٸتشٸلٸكتٸڭ جاڭا كٷن تەرتٸبٸن» قولدايمىز. بۇل ستراتەگييالىق قۇجات ەلەمدە بەلەڭ العان سەنٸمسٸزدٸك پەن ٶشپەندٸلٸككە قارسى تۇرۋى كەرەك. قازاقستان كەلەسٸ جىلى ٶتەتٸن بولاشاق سامميتٸندە بولاشاق پاكتٸسٸن قابىلداۋ ٸسٸندە قولداۋشى رٶلٸن اتقارادى. بٸراق قارۋ-جاراققا تىيىم سالۋمەن نەمەسە دەكلاراتسيياعا قول قويۋمەن عانا بەيبٸتشٸلٸك ورنامايدى. بەيبٸتشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋدا دٸنارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق ديالوگ اسا ماڭىزدى. جۋىردا قاسيەتتٸ كٸتاپتارعا قۇرمەتسٸزدٸك تانىتۋ اكتٸلەرٸ بولدى. بٸز وسى جاعدايعا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرەمٸز. يسلامعا جەنە باسقا دا دٸندەرگە قاتىستى جاسالعان مۇنداي تاعىلىق ەرەكەتتەردەن ەركٸندٸكتٸڭ, سٶز بوستاندىعىنىڭ جەنە دەموكراتييانىڭ نىشانى بٸلٸنبەيدٸ. قۇران سەكٸلدٸ قاسيەتتٸ كٸتاپتاردىڭ بەرٸ ۆانداليزمنەن قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعالۋعا تيٸس. تٷپتەپ كەلگەندە, بەيبٸتشٸلٸك مەدەنيەتٸ تەك «بٸرلٸگٸمٸز – ەرالۋاندىعىمىزدا» جەنە ٶزارا قۇرمەت قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلە الادى. سوندىقتان مەن استانادا ٶتەتٸن ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەر كٶشباسشىلارى سەزٸنٸڭ ەلەۋلٸ رٶلٸن ماقتان تۇتامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان ٶزٸنٸڭ ۇلتتىق مٷددەسٸن كٶزدەي وتىرىپ, ٶزەكتٸ حالىقارالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸڭ ٷنەمٸ بەيبٸت جولىن ٸزدەيتٸن مەملەكەت.

– تەۋەلسٸزدٸك, اۋماقتىق تۇتاستىق جەنە ەگەمەندٸك – مۇنىڭ بەرٸ حالقىمىز قازٸر دە, كەلەشەكتە دە باسشىلىققا الاتىن مىزعىماس قاعيدالار. بٸز بارلىق ستراتەگييالىق مەسەلە بويىنشا نەگٸزگٸ وداقتاستارىمىزبەن قارىم-قاتىناسىمىزدى جالعاستىرا بەرەمٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت دامۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, جاھانداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە ىقپال ەتەتٸن جاڭا باعامدار كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

– ول ٷشٸن دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنىڭ قاعيداتتارى مەن ەرەجەلەرٸنە نەگٸزدەلگەن اشىق, انىق ەرٸ ينكليۋزيۆتٸ كٶپجاقتى ساۋدا جٷيەسٸ قاجەت. سونىمەن قاتار بٸزگە جاھاندىق ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ اناعۇرلىم مٸنسٸز جٷيەسٸن قۇرۋدى ويلاستىرعان جٶن. بىلتىر دٷنيەجٷزٸ حالقىنىڭ 10 پايىزعا جۋىعى اشتىقپەن بەتپە-بەت كەلدٸ. ٶندٸرٸس كٶلەمٸن جەنە ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىن قوسا العاندا, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندەگٸ اقپاراتپەن ەركٸن الماسۋ ٸسٸن جانداندىرۋ قاجەت. بٸز حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ازىق-تٷلٸك داعدارىستارىنا تٶتەپ بەرۋ شارالارىن قارجىلاندىرۋىنا اشىق مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸ بٸرلەسٸپ قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك. قازاقستان ازىق-تٷلٸك جەتكٸزۋشٸ ايماقتىق حابقا اينالۋعا دايىن. ول ٷشٸن بٸزدە بارلىق قاجەتتٸ رەسۋرس, ينفراقۇرىلىم جەنە لوگيستيكا بار. ەلٸمٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەۋروپا مەن ازييا اراسىنداعى قۇرلىقتىق جٷك تاسىمالىنىڭ 80 پايىزعا جۋىعى ٶتەتٸن سەنٸمدٸ باعىت سانالادى. «ورتا دەلٸز» اتالاتىن ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعدارى شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ٶزارا قاتىناستاردى ەدەۋٸر نىعايتا الادى. بۇل كٶلٸك باعدارى ماڭىزدى نارىقتار اراسىنداعى ساۋدا قارقىنىن ۇلعايتىپ, تەڭٸز جولىمەن جٷك تاسىمالداۋعا كەتەتٸن ۋاقىتتى ەكٸ ەسەگە جۋىق قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ. 

مەملەكەت باسشىسى كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸمەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ مەسەلەگە باسا مەن بەردٸ.

– 2030 جىلعا قاراي جاھاندىق تەمپەراتۋرانىڭ 1,5 گرادۋسقا كٶتەرٸلۋٸن شەكتەي العاننىڭ ٶزٸندە, ورتالىق ازيياداعى تەمپەراتۋرانىڭ 2,-2,5 گرادۋسقا دەيٸن كٶتەرٸلۋٸمەن بەتپە-بەت كەلەمٸز. كليمات جٶنٸندەگٸ پاريج كەلٸسٸمٸ اياسىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىنا قاراماستان, بٸز بارلىعىمىز كٶمٸرتەگٸسٸز كەلەشەككە ۇمتىلىسىمىزدان اينىماۋىمىز قاجەت. كليمات مەسەلەسٸن ساۋدا جەنە ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى شەكتەيتٸن شارالار ٷشٸن پايدالانباۋ كەرەك. كەرٸسٸنشە, بٸز بۇۇ ايقىنداعان كليمات ٶزگەرٸسٸمەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ وڭ شارالار سيياقتى نەتيجەلٸ ٶزگەرٸستەرگە باسا مەن بەرۋگە تيٸسپٸز. مۇندا «جاسىل» ەكونوميكاعا نەگٸزدەلگەن جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ينۆەستيتسييا قۇيۋ, قازبا وتىندارىن پايدالانۋدى سۋبسيدييالاۋدى توقتاتۋ جەنە كليماتتاعى ٶزگەرٸسكە قارسى كٷرەس ەرەكەتتەرٸنٸڭ بارلىق دەڭگەيٸندە ەدٸلەتتٸلٸكتٸ, ينكليۋزيۆتٸلٸكتٸ جەنە ەيەلدەردٸڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى قامتىلادى. الايدا تيٸستٸ قارجىلاندىرۋ بولماسا, كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸمەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ اۋقىمدى جوسپار جٷزەگە اسىرىلمايدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.

قازاقستان تاراپى ەدٸلەتتٸ ەنەرگەتيكالىق جٷيەگە كٶشۋ باعدارلاماسىن (Just Energy Transition Partnership) ٸسكە قوسۋدى ۇسىندى. مەملەكەت باسشىسى كٶمٸردٸ پايدالانۋدان كەزەڭ-كەزەڭٸمەن, ورنىقتى جەنە ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ەسكەرە وتىرىپ باس تارتۋ كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قارسى كٷرەسكە ارنالعان جاھاندىق ماقساتتارعا جەتۋدٸ ەدەۋٸر ٸلگەرٸلەتەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.

– الماتىدا ورتالىق ازييا ٷشٸن كليمات ٶزگەرٸسٸ مەن جاسىل ەنەرگەتيكا بويىنشا جوبالىق كەڭسە اشۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاننىڭ باستاماسى وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە ىقپال ەتە الادى. بٸز 2026 جىلى بۇۇ اياسىندا قازاقستاندا ايماقتىق كليماتتىق سامميت ٶتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸندەگٸ سۋ تاپشىلىعى ترانسشەكارالىق ٶزەندەر باسسەينٸندە كٷردەلٸ ەكونوميكالىق جەنە باسقا دا مەسەلەلەر تۋىنداتىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى. مۇنداي جاعداي كەلەشەكتە بٷكٸل ەلەمدە بايقالادى. 2040 جىلعا قاراي سۋعا جاھاندىق سۇرانىس ۇسىنىستان 40 پايىزعا اسىپ كەتۋٸ مٷمكٸن.

 – بٸز كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ شارالارمەن بٸرگە وسى بٸر ماڭىزدى جاھاندىق مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن ساياسي كٷش-جٸگەرٸمٸز بەن ەكونوميكالىق رەسۋرسىمىزدى جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك. كەلەسٸ جىلى قازاقستان حالىقارالىق ارالدى قورعاۋ قورىنا تٶراعالىق ەتەدٸ. بٸز قورشاعان ورتانىڭ ودان ەرٸ توزۋىنا جول بەرمەۋ جەنە بٸر كەزدەرٸ پلانەتامىزداعى اۋماعى جٶنٸنەن تٶرتٸنشٸ ورىندا تۇرعان كٶلدٸڭ اينالاسىنداعى تٸرشٸلٸككە كەرٸ ەسەرٸن بولدىرماۋ جۇمىستارىن جالعاستىرامىز. قازٸر ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ كٶل – كاسپيي تەڭٸزٸ دە سۋىنىڭ تارتىلۋى, سۋ ارنالارىنىڭ بۇرىلۋى, فلوراسى مەن فاۋناسىنىڭ لاستانۋى سيياقتى ەكولوگييالىق مەسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر. كاسپيي تەڭٸزٸن قۇتقارۋ مەسەلەسٸ ۇزاقمەرزٸمدٸ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى قاجەت ەتەتٸن ورتاق باسىمدىققا اينالۋى كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت قازاقستان ورتالىق ازييا ەلدەرٸمەن كٶپجاقتى ىنتىماقتاستى ودان ەرٸ نىعايتۋعا نيەتتٸ ەكەنٸن ايتتى. ايماعىمىز حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ «بٸرتۇتاس ەرٸ دەربەس» بٶلٸگٸ رەتٸندە ماڭىزدى رٶل اتقارادى. سونداي-اق دامۋدىڭ جاھاندىق پروتسەستەرٸنە ٶز ٷلەسٸن قوسا الادى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋعانستان تۇراقتى, ٶركەندەگەن مەملەكەتكە جەنە سەنٸمدٸ ساۋدا سەرٸكتەسٸنە اينالۋى كەرەك دەپ سانايدى. وسى ورايدا ول الماتىدا ورتالىق ازييا جەنە اۋعانستان ٷشٸن بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك ورتالىعىن اشۋ تۋرالى باستامانى قولداۋعا شاقىردى.

بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت جيىن قاتىسۋشىلارىنا قازاقستاندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالار, كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلگەن تٷزەتۋلەر, ەلدەگٸ ساياسي-ەكونوميكالىق جٷيەنٸڭ جاڭعىرۋى جٶنٸندە قىسقاشا مەلٸمەت بەردٸ. سونداي-اق ەلٸمٸزدە جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالاردىڭ تٷپ نەگٸزٸندە ەدٸلدٸك, تەڭدٸك, ادالدىق پەن ەركٸندٸك قاعيداتتارى جاتقانىن جەتكٸزدٸ.

– مەنٸڭ پٸكٸرٸمشە, كەز كەلگەن جاعدايدا زاڭ ٷستەمدٸگٸن ساقتاۋ بەرٸنەن باسىم تۇرۋى قاجەت. ساياسي رەفورمالار مەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا جۇمسالاتىن ينۆەستيتسييا عانا ەكونوميكامىزدى ەلدەقايدا مىقتى ەرٸ تۇراقتى ەتەتٸنٸن جاقسى تٷسٸنەمٸز, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان گەندەرلٸك تەڭدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, ەيەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارىن جەنە مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ تۇرعىسىنان ەدەۋٸر ٸلگەرٸلەگەن.

پرەزيدەنت جۋىرداعى جولداۋىندا, ەڭ الدىمەن ازاماتتارىمىزدىڭ لايىقتى ٶمٸر سٷرۋٸنە قاجەتتٸ مٷمكٸندٸكتەردٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى ۇسىنعانىن اتاپ ٶتتٸ.

– ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعى, ەل-اۋقاتى جەنە ساپالى بٸلٸم الۋى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىعى سانالادى. مەن ەلٸمٸزدٸ باياندى بولاشاققا جەتەلەيتٸن جاستارعا زور سەنٸم ارتامىن. ەلٸمٸزدە جەنە شەتەلدەردە كەمەل كەلەشەك ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتەمٸز. بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ نەگٸزٸندە جاتقان بٸرلٸك پەن ۇجىمدىق ىقپالداستىق رۋحىن جاڭعىرتايىق! جارقىن ەلەم قۇرۋعا دەگەن ورتاق ماقساتىمىز بٸزدٸڭ ەرالۋاندىعىمىزدان ەردايىم بيٸك تۇرۋعا تيٸس ەكەنٸن ەستە ۇستايىق. قازاقستان جارقىن, ەدٸلەتتٸ جەنە ورنىقتى ەلەم قۇرۋ ٸسٸندە بۇۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ بەرٸمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا دايىن, – دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى قاسىم-جومارت توقاەۆ.