توقاەۆ: بٸزدٸڭ ەلدەر ورتاق ٸشكٸ نارىقتاعى كەدەرگٸلەردٸ جويۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرۋٸ كەرەك

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرقاتار ەكٸجاقتى كەزدەسۋلەردەن كەيٸن جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى وتىرىستارىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.

كەڭەستٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىنا بەلورۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سوورونباي جەەنبەكوۆ, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, ارمەنييا پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينيان, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسيياسى القاسىنىڭ تٶراعاسى تيگران ساركيسيان قاتىستى. سونىمەن قاتار, شاراعا ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق جانىنداعى باقىلاۋشى-مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ يگور دودون, قۇرمەتتٸ قوناقتار – يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ حاسان رۋحاني جەنە سينگاپۋر رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ لي سيان لۋن قاتىسىپ وتىردى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە ارميان تاراپىنا جىلى قابىلداۋىنا جەنە وتىرىسقا جوعارى دەڭگەيدە دايىندالعانى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ەلەمدٸك ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋدىڭ اسا ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالعانىنا سەنٸمدٸ ەكەنٸن ايتتى.

قازاقستان پرەزيدەنتٸ نارىقتىڭ جىلدام ٶزگەرٸپ جاتقان كونيۋكتۋراسى, دەرجاۆالار اراسىنداعى بەسەكەلەستٸكتٸڭ ارتۋى, ساۋدا سوعىسى, پروتەكتسيونيزمنٸڭ ٶسۋٸ ەلەم ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا سوقتىرۋى مٷمكٸن دەپ اتاپ ٶتتٸ.

– عالامدىق كٷردەلٸ جاعدايدا مەملەكەتتەرٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى. بۇعان شىنايى ەرٸ ٶزارا ىنتىماقتاستىق, ينتەگراتسييا مەن كووپەراتسييانىڭ ارقاسىندا عانا قول جەتكٸزۋگە بولادى. بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸز ورتاق ٸشكٸ نارىقتاعى كەدەرگٸلەردٸ جويۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرۋٸ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسى ساۋدا جاساۋداعى كەدەرگٸلەردٸ جويۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستى جانداندىرۋعا شاقىردى.

– كوميسسييا ۇلتتىق زاڭنامالارعا مونيتورينگ تەتٸكتەرٸن كٷشەيتە الادى جەنە سولاي ٸستەۋگە تيٸس دەپ ويلايمىن. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرٸندەگٸ قولدانىستاعى قۇقىقتاردى تٷسٸندٸرۋ مەن اقپاراتتاندىرۋدىڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەۋ قاجەت,– دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ ەۋرازييالىق وداق اياسىنداعى كٶلٸك-لوگيستيكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وڭ نەتيجەلەرٸن ايتا كەلە, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسيياعا جەنە ەل ٷكٸمەتتەرٸنە ەاەو-نىڭ بٸرتۇتاس ترانزيتتٸك جٷيەسٸن دايىنداۋ جۇمىستارىن جەدەلدەتۋدٸ, سونىمەن قاتار, وزىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋدى ۇسىندى.  

– قىتاي – ەۋروپا – قىتاي باعىتىنداعى ترانزيتتٸك وپەراتسييالار مەن ەكسپورت-يمپورتتىڭ كٶلەمٸ تۇراقتى ارتىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ۆەتنام – قىتاي – ەۋروپا باعىتى بويىنشا ٸسكە قوسىلعان ترانسكونتينەنتالدٸ تەمٸرجول جەلٸسٸ وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا ەلدەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعىنا كٸرەتٸن مەملەكەتتەردٸڭ نارىعىنا بٸزدٸڭ ەلدەردٸڭ ٶنٸمدەرٸن شىعارۋدىڭ لوگيستيكالىق مەسەلەسٸن شەشەدٸ. اتالعان كٶلٸك دەلٸزٸ تەڭٸز تاسىمالىنا جاقسى بالاما جەنە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييادان ەۋروپاعا ەاەو-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ اۋماعى ارقىلى قىسقا مەرزٸمدە جٷك جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىنىڭ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ باستى مەسەلە ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە-مەملەكەتتەر مەن سينگاپۋر رەسپۋبليكاسىنىڭ اراسىنداعى ەركٸن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويۋ بولدى. اتالعان كەلٸسٸم ەاەو ەلدەرٸ ٷشٸن 600 ميلليون حالقى بار وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا ەلدەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعىنا مٷشە-مەملەكەتتەردٸڭ الىپ نارىعىنا جول اشادى. وسىعان بايلانىستى, قازاقستان پرەزيدەنتٸ كەڭەيٸپ جاتقان جاڭا نارىقتار مەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستىردى دامىتىپ, اتالعان باعىتتاعى كەلٸسسٶزدەردٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى.

– ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق بولاشاقتا وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا ەلدەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جەنە باسقا دا ٸرٸ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىستاردى ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرۋٸ كەرەك. بٷگٸن جوعارى كەڭەستٸڭ بارىسىندا سينگاپۋر رەسپۋبليكاسىمەن ەركٸن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى. وسىمەن ەاەو وسى باعىتتا ۆەتنامدى قوسا ايتقاندا ەكٸنشٸ ەلمەن كەلٸسٸم جاسادى. يران يسلام رەسپۋبليكاسىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە لوگيستيكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماڭىزدى مەسەلە, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

* * *

جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وتىرىسىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەەك القاسىنىڭ تٶراعاسى تيگران ساركيسياندى ٸٸ دەرەجەلٸ «دوستىق» وردەنٸمەن ماراپاتتادى.

ەرەۆاندا ٶتكەن جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا 20 قۇجات قابىلداندى.

شەشٸم:

1. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق فورۋمى تۋرالى;

2. ەەك القاسىنىڭ تٶراعاسى تۋرالى;

3. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا القاسىنىڭ جەكە قۇرامى مەن مٷشەلەرٸنٸڭ اراسىنداعى مٸندەتتەردٸ بٶلۋ تۋرالى;

4. ەاەو سوتىنا شارۋاشىلىق سۋبەكتٸلەر شاعىمدانعان جاعدايدا تٶلەيتٸن الىم كٶلەمٸن بەكٸتۋ تۋرالى;

5. 2014 جىلعى 10 قازانداعى №79 جەەك شەشٸمٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى;

6. ەاەو-نىڭ 2018 جىلعى بيۋدجەتٸنٸڭ ورىندالۋى جٶنٸندەگٸ ەسەپ تۋرالى;

7. ەاەو-نىڭ 2020 جىلعى بيۋدجەتٸ تۋرالى;

8.  ەاەو-نىڭ 2020 جىلعى حالىقارالىق قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى تۋرالى;

9. ەاەو-نىڭ جالپى قارجىلىق نارىعىن قۇرۋ تۇجىرىمداماسى تۋرالى;

10. ەاەو-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ەاەو بيۋدجەتٸنە جارنالىق قارىزدارىن ٶتەۋ تەرتٸبٸن بەكٸتۋ تۋرالى;

11. ەەك القاسىنا مٷشەلٸك ٶكٸلەتتٸگٸن مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى;

12. ەەك القاسىنا مٷشە تاعايىنداۋ تۋرالى;    

13. ەەك جۇمىس رەگلامەنتٸنٸڭ №1 قوسىمشاسىنا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ تۋرالى;

14. ەاەو-نىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك ساياساتى جٶنٸندەگٸ كەڭەسٸ تۋرالى ەرەجەسٸنە ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ تۋرالى.

ٶكٸم:

1.  ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ بيۋدجەتتەرٸ اراسىندا كەدەندٸك الىمدار سوماسىن بٶلۋ نورماتيۆتەرٸنە بايلانىستى مەسەلەلەر تۋرالى;

2. ەاەو-عا مٷشە مەملەكەتتەر اراسىندا گاز تاسىمالداۋ جەنە جەتكٸزۋ سالاسىنداعى مٷشە-مەملەكەتتەردٸڭ زاڭنامالارىن ٷيلەستٸرۋ تۋرالى;

3. جەەك-تٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسىن ٶتكٸزۋ ورنى مەن ۋاقىتى تۋرالى.

اكتٸلەر:

1. 2014 جىلدىڭ 29 مامىرىنداعى ەاەو تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ كەدەندٸك الىمدار سوماسىن بٶلۋدٸڭ جاڭا نورماتيۆتەرٸن بەكٸتۋ بٶلٸمٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاماعا قول  قويۋ تۋرالى;
2. 2014 جىلدىڭ 29 مامىرىنداعى ەاەو تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ اۆانستىق تٶلەمدەردٸ قارجىلاي (اقشا) تٶلەۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن تانۋ بٶلٸمٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويۋ تۋرالى;
3. 2014 جىلدىڭ 29 مامىرىنداعى ەاەو تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ تەحنيكالىق, كەدەندٸك, كٶلٸكتٸك رەتتەۋ, سانيتارلىق, فيتوسانيتارييالىق شارالار, اقپاراتتىق ٶزارا ٸس-قيمىل, ماكروەكونوميكا, بەسەكەلەستٸك جەنە ەنەرگەتيكا بٶلٸمٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى حاتتاماعا قول قويۋ تۋرالى.