مەملەكەت باسشىسى الماتى قالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
جيىندى اشقان قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىل ٸشٸندەگٸ تابىستارى الماتى قالاسىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– تەۋەلسٸزدٸگٸمٸز الماتىدا جارييالاندى. سوندىقتان بۇل شاhاردىڭ تاريحي رٶلٸ ايرىقشا. قازٸر الماتى – ەكونوميكامىزدىڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ. سونىمەن بٸرگە مۇندا بيزنەس سالاسى جاقسى دامىعان, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ بارشاعا ورتاق نەگٸزگٸ مٸندەت سانالاتىنىن جەنە ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتىپ, تابىسىن ارتتىرۋ باستى نازاردا بولۋى قاجەت ەكەنٸن ەسكە سالدى.
پرەزيدەنت قالانىڭ ۇزاق مەرزٸمگە ارنالعان دامۋ ستراتەگيياسىنا سەيكەس, الماتى ٶمٸر سٷرۋگە قولايلى جەنە جالپىعا بٸردەي تەڭ مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قالاعا اينالۋعا تيٸس ەكەنٸنە توقتالدى. مەملەكەت باسشىسى وسى ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن بٸرقاتار مٸندەت جٷكتەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرٸنشٸ مٸندەت رەتٸندە ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەسٸن اتادى.
پرەزيدەنت 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىندا وڭ قارقىن بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسى ورايدا ول احۋالدىڭ قۇبىلمالى سيپاتىنا نازار اۋدارىپ, بوساڭسۋعا بولمايتىنىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى بيزنەسپەن «كەرٸ بايلانىس» ورناتۋدىڭ ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ تەتٸگٸن جولعا قويۋ قاجەتتٸگٸن جەتكٸزدٸ. بۇل رەتتە پرەزيدەنت قالا ەكٸمٸنٸڭ جانىنداعى ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ كونسترۋكتيۆتٸ جۇمىسىن مىسال رەتٸندە كەلتٸردٸ. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قالانى ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن ٶسٸمنٸڭ جاڭا باستاۋلارى قاجەت دەپ سانايدى. مۇنداي باعىتتاردىڭ بٸرٸ جاڭاشا تٷرلەنگەن ەكونوميكا.
– بۇل مەسەلەدە يننوۆاتورلار, جاستار مەن بيزنەس اراسىنداعى تيٸمدٸ قارىم-قاتىناس ماڭىزدى رٶل اتقارادى. مۇنى دامىعان ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸنەن كٶرۋگە بولادى. بۇل جەردە «ۆەلوسيپەد ويلاپ تابۋدىڭ» قاجەتٸ جوق. كراۋدفاندينگ, بٸلٸم بەرۋ حابتارى, بيزنەس-كٶمەكشٸلەرمەن اراداعى ارنايى ينۆەستيتسييالىق كەزەڭدەر سيياقتى تەحنولوگييالار شەتەلدە ٶزدەرٸن جاقسى قىرىنان كٶرسەتتٸ. جالپى ەكٸمدٸكتەردە جاڭاشا تٷرلەنگەن ەكونوميكانى دامىتۋ جٶنٸندە تٷسٸنٸك پەن ٶزٸندٸك كٶزقاراس بار. الماتى قالاسىنىڭ تەجٸريبەسٸن ٶزگە ٶڭٸرلەردە قولدانۋ قاجەت. بٸزدٸڭ جەرٸمٸز تالانتتارعا باي. جاس ورىنداۋشىلار, شىعارماشىلىق ٶكٸلدەرٸ ايماقتىق قانا ەمەس, ەلەمدٸك دەڭگەيدە دە مويىندالىپ جاتىر, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە اتالعان باعىت بويىنشا تولىققاندى ەرٸ زاماناۋي نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق تۇرعىدان رەتتەۋ مەحانيزمٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
پرەزيدەنت بيزنەستٸ زاڭسىز ارالاسۋدان قورعاۋ مەسەلەسٸن كەلەسٸ ماڭىزدى مٸندەت دەپ سانايدى. بۇل جەردە باقىلاۋ-قاداعالاۋ نەمەسە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتٸ كەيپٸندەگٸ رەيدەرلٸك جەنە بوپسالاۋ دەرەكتەرٸ جايىندا سٶز بولىپ وتىر. قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸنٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا مۇنداي تەرٸس ٸس-ەرەكەتتەرگە قارسى كٷرەسكە باعىتتالعان زاڭنامالىق شارالار توپتاماسى دايىندالعانىن مەلٸمدەدٸ. بۇل باعىتتاعى تيٸستٸ جۇمىستار پارلامەنتتٸڭ قازٸرگٸ سەسسيياسىنىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتالادى.
– تٷپكٸ ماقسات – زاڭدىلىق تۇرعىسىنان بيزنەس پەن مەملەكەتتٸك ورگاندار اراسىنداعى قاتىناستار مودەلٸنٸڭ مٸنسٸز بولۋى. سينگاپۋردى جەتٸستٸككە جەتكٸزگەن ٷلگٸنٸ الۋعا بولادى. مٷمكٸن ەمەس نەرسە جوق. بەرٸ العا قويعان ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى باتىلدىققا بايلانىستى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى قورعاۋ مەسەلەسٸنە نازار اۋداردى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ينۆەستورلاردىڭ ەلٸمٸزدەگٸ بيزنەستەرٸن جايلى جٷرگٸزۋٸ ەكونوميكانىڭ تابىستى دامۋىنا جەنە ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىنا ىقپال ەتەدٸ.
– ينۆەستورلارمەن دۇرىس قارىم-قاتىناس مەملەكەتتٸك ورگاندار ٷشٸن مٸندەت بولۋعا تيٸس. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن باسقا دا ٶكٸلەتتٸ قۇرىلىمدارعا ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسىنا نەگٸزسٸز ارالاسۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتەمٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە قالانىڭ يننوۆاتسييالىق سالاداعى الاتىن ورنىن نىعايتۋ قاجەتتٸگٸنە توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, الماتىنىڭ اتالعان سالادا كٶشباسشى بولۋعا تولىق مٷمكٸندٸگٸ بار. بۇعان يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار پاركٸنٸڭ ەلەۋەتٸ, ەلٸمٸزدٸڭ جەتەكشٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جەنە ۆەنچۋرلىق كاپيتالدىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸنٸڭ وسىندا شوعىرلانۋى سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭتٷستٸك استانا مەن ونىڭ تٶڭٸرەگٸن دامىتۋدىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى رەتٸندە تۋريزم سالاسىن اتادى. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 10 جىلدا الماتىعا ٶزگە ەلدەن كەلۋشٸلەردٸڭ سانى ٷش ەسەگە ارتقان, ال, 2019 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 435 مىڭعا جەتكەن. ٸشكٸ تۋريزم بويىنشا دا وڭ ٶزگەرٸستەر بار. سونداي-اق ول الماتى Mercer كومپانيياسى ٶتكٸزەتٸن بەدەلدٸ رەيتينگكە قوسىلعان بٸردەن-بٸر قالا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى اتالعان باعىتتاعى بٸرقاتار پروبلەمانى, ونىڭ ٸشٸندە, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنداعى ولقىلىقتار جايىندا ايتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆ الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمدەرٸنە اگلومەراتسييا اياسىندا تۋريزمدٸ دامىتۋدىڭ بٸرلەسكەن باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
پرەزيدەنت حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى ماڭىزدى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە ايتتى. پاندەمييا كەزٸندە بۇل مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسكەن.
– قازٸرگٸ كٷردەلٸ كەزەڭدەگٸ بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز – جۇمىسسىزدىقتىڭ كٷرت كٶبەيۋٸنە, جۇمىس ورىندارىنىڭ جاپپاي قىسقارۋىنا جەنە تۇرعىندار تابىسىنىڭ ازايۋىنا جول بەرمەۋ. سونىمەن بٸرگە ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ساقتاۋ ٷشٸن بيزنەستٸ ىنتالاندىرۋ ٶتە ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە ەلەۋمەتتٸك سالاعا ەرەكشە نازار اۋداردى. پرەزيدەنت ەرەكشە كٷتٸمگە مۇقتاج جانداردى قولداۋدىڭ جەنە ولارعا بارىنشا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتكٸزدٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل مەملەكەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك سالاداعى باستى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ دەپ اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى بۇل باعىتتا قالا ەكٸمدٸگٸ مەن جاۋاپتى قۇرىلىمدار ٶز جۇمىسىن تيٸمدٸ اتقارماي وتىرعانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ. وسىعان وراي قالا ەكٸمدٸگٸنە مۇقتاج جانداردى وڭالتۋ جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارىن ەزٸرلەۋدٸ, سونداي-اق, ەلەۋمەتتٸك جەنە باسقا دا نىسانداردى تيٸستٸ ستاندارتقا سەيكەستەندٸرۋدٸ تاپسىردى.
پرەزيدەنت ەكٸمدٸككە مەكتەپتەگٸ, بالاباقشاداعى ورىن تاپشىلىعىن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ازايتۋدىڭ جوسپارىن جاساۋ تۋرالى تاپسىرما بەردٸ. بۇل جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدا مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸكتٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭٸنەن پايدالانۋ قاجەتتٸگٸن ەسكە سالدى.
– بىلتىر ەكٸ-اق جاڭا مەكتەپ بوي كٶتەردٸ. بەس مەكتەپتٸڭ جانىنان قوسىمشا عيمارات سالىندى. ورىن سانى بار-جوعى تٶرت مىڭعا كٶبەيدٸ. سونىمەن بٸرگە نەبەرٸ 670 ورىندىق تٶرت بالاباقشا اشىلدى. ەكٸ ميلليون تۇرعىنى بار قالا ٷشٸن مۇنىڭ قاي-قايسىسى دا جەتكٸلٸكسٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كٷردەلٸ احۋالىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل سالاداعى كٶپتەگەن كٶكەيتەستٸ مەسەلەلەر كوروناۆيرۋسپەن كٷرەستٸڭ كٶلەڭكەسٸندە قالىپ قويىپ جاتىر.
– جالپى ازاماتتاردىڭ مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىنا كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن ايتۋىمىز كەرەك. مەديتسينا كادرلارىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ دە - كٶپتٸڭ كٶكەيٸندەگٸ كٷرمەۋلٸ مەسەلە. بۇل پروبلەما جىلدار بويىنا شەشٸلمەي كەلە جاتىر. ەسٸرەسە, كەشەگٸ تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ كەزٸندە بۇل مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷستٸ. قالاعا 300-گە جۋىق دەرٸگەر قاجەت. بۇل ٶتە كٶپ. ەگەر الماتىدا جاعداي وسىنداي بولسا, وندا شەت جاتقان ايماقتار تۋرالى نە ايتۋعا بولادى?! اتالعان جاعدايدى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنداعى كادرلاردىڭ توقتاۋسىز اۋىسۋى ۋشىقتىرىپ جٸبەرٸپ وتىر. وندا جەمقورلىققا قاتىستى زاڭ بۇزۋشىلىقتار ورىن الدى. قالاي ايتساق تا, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىندا تۇراقتىلىق بولعان جوق. ەكٸمدٸك بۇل مەسەلەلەردٸ شەشۋمەن ناقتى اينالىسۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەلٸمٸزدەگٸ ەپيدەمييالىق احۋالدىڭ تۇراقسىز ەكەنٸن ايتا كەلە, قالا تۇرعىندارى مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸ ٸندەتتەن ساقتانۋعا اسا مەن بەرمەي, ونى ەلەمەي جٷرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– مەن تاعى دا وتانداستارىمىزدى سابىر ساقتاۋعا, بارلىق سانيتارلىق نورمالاردى قاتاڭ ۇستانۋعا, كوروناۆيرۋسقا قارسى جاپپاي ۆاكتسيناتسييانى قولداۋعا شاقىرامىن. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەر جاپپاي ۆاكتسيناتسييا جٷرگٸزۋگە دايىن بولۋى كەرەك. بٸز 1 اقپاننان ۆاكتسيناتسييا جۇمىسىن باستادىق. بٸراق دەل قازٸرگٸ ۋاقىتقا دەيٸن ۆاكتسينا سالدىرعان ازاماتتاردىڭ سانى 19 مىڭنان سەل عانا اسادى. جوسپار بويىنشا بٸز 6 ميلليوننان استام ادامعا ۆاكتسينا سالدىرۋىمىز كەرەك. ەگەر ٶز ٶندٸرٸسٸمٸزدٸڭ قۋاتى مەن رەسەيدەن ەكەلٸنەتٸن ۆاكتسينا جەتپەي جاتسا, وندا نارىققا شىعىپ, قاجەتتٸ كٶلەمدٸ يمپورتتاۋ قاجەت. جاپپاي يممۋنيتەت قالىپتاستىرماي اۋرۋدى جەڭە المايمىز, ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ دە مٷمكٸن ەمەس. ٷكٸمەتكە اتالعان جۇمىستى جانداندىرۋدى تاپسىرامىن. بۇل مەسەلەنٸ ٶزٸم باقىلاپ وتىرامىن. ۆاكتسيناتسيياعا دۇرىس قاراۋ كەرەك, بۇدان باسقا جول جوق. وسى مەسەلەنٸ ازاماتتاردىڭ ەسٸنە تاعى بٸر مەرتە سالعىم كەلەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەگاپوليستٸ ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان دامىتۋ مەسەلەسٸنە جەكە توقتالدى. اتاپ ايتقاندا قالانىڭ تٷركسٸب جەنە جەتٸسۋ اۋداندارىنداعى ەسكٸ ٷيلەردٸ قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار كٶگالداندىرۋ, قالاداعى تازالىقتى ساقتاۋ, قۇرىلىس كەزٸندە سەيسمولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, تاۋلى اۋماقتاردان جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋگە قاتاڭ باقىلاۋ ورناتۋ مەسەلەلەرٸ جايىندا دا ايتتى.
– جالپى الماتىدا جەر تاپشى ەكەنٸ بەلگٸلٸ. بٸراق باس پروكۋراتۋرانىڭ مەلٸمەتٸنە قاراساق, قالادا 3,7 مىڭنان استام گەكتار جەر پايدالانىلماي وتىر. ونىڭ بەرٸن تولىققاندى ەكونوميكالىق اينالىمعا ەنگٸزۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكٸمدٸككە قالا قۇرىلىسىنىڭ ينتەراكتيۆتٸ كارتاسىن ەزٸرلەۋدٸ ۇسىنامىن. بۇل, ەڭ الدىمەن, وسى سالاداعى جۇمىستىڭ مەيلٸنشە اشىق بولۋى ٷشٸن قاجەت. پرەزيدەنت قوعامدىق باقىلاۋدىڭ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, قۇرىلىس جٷرگٸزۋ ٷشٸن قوعامدىق كەڭەستٸڭ كەلٸسٸمٸ تالاپ ەتٸلەتٸن جەرلەر كارتادا ايقىن بەلگٸلەنۋگە تيٸس.
مەملەكەت باسشىسى الماتى ٷلكەن اينالما كٷرە جولىن قالانىڭ ورتالىعىمەن بايلانىستىراتىن جولدار تۋرالى پٸكٸرٸن ايتتى.
– 2021 جىلى اباي داڭعىلىن بٶلۋدٸ اياقتاۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بٶلٸنگەن قاراجاتقا ەكٸ ميلليارد تەڭگە مٶلشەرٸندە قوسىمشا قارجى كەرەك ەكەنٸ انىقتالىپ وتىر. بارلىق شىعىنداردى بٸردەن ناقتى جوسپارلاۋعا بولماي ما? ەلدە مۇنىڭ باسقا بٸر سەبەپتەرٸ بار ما? – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت «التىن وردا» بازارى جانىنداعى جول ايرىعىنىڭ قۇرىلىسىن سىنادى.
– بۇل – ەسٸرەسە, قالا ٸرگەسٸندەگٸ ەلدٸ مەكەن تۇرعىندارى ٷشٸن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ. مۇنى جۇرتشىلىق قالا ەكٸمٸنە تالاي رەت ايتقان. «الماتى – بٸشكەك» تاس جولىنىڭ وسى جەردەن ٶتەتٸن بٶلٸگٸ بىلتىر سالىنىپ بٸتۋگە تيٸس بولاتىن. قاجەتتٸ قاراجات تولىق بٶلٸنگەن. بٸراق ەلٸ نەتيجە جوق. اسقار ۇزاقبايۇلى, الماتى جەنە الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسە وتىرىپ, «رايىمبەك – الماتى» ۋچاسكەسٸنٸڭ قۇرىلىسىن وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە ەكولوگيياعا, ونىڭ ٸشٸندە, ەكٸنشٸ جەو-نىڭ قايتا جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ باعاسىن قىمباتتاتپاۋعا جەنە ونى سوزبالاڭعا سالماۋعا, ٷشٸنشٸ جەو-نى جاڭعىرتۋعا, جەكە سەكتورعا گاز تارتۋدى اياقتاۋعا, كٶلٸكتەرگە جانار-جاعارمايدىڭ تازا تٷرلەرٸن پايدالانۋعا, قالدىقتاردى پايداعا جاراتۋعا, سايران سۋقويماسى اينالاسىنداعى اۋماقتى اباتتاندىرۋعا جەنە قالپىنا كەلتٸرۋگە ەرەكشە توقتالدى.
«جاسىل» الاپتى بٸرتٸندەپ كەڭەيتۋ ٶزەكتٸ مٸندەت بولىپ وتىر. پرەزيدەنت بۇل مەسەلەدە اعاشتاردىڭ زاڭسىز وتالۋىنا جەنە باقتاردىڭ جويىلۋىنا, ونىڭ ٸشٸندە, قالانىڭ تاريحي ورتالىعىنداعى كٶگالدارعا قاتىستى الاڭداۋشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– قالانى كٶگالداندىرۋ مەسەلەسٸندە ناۋقانشىلىققا, ۇقىپسىزدىققا جەنە ەلدەكٸمدەردٸڭ مٷددەلەرٸن قولداۋعا جول بەرٸلمەۋٸ تيٸس. بۇل مەسەلەدە عىلىمي كٶزقاراسقا, كەسٸبيلٸككە, تۇرعىندارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا جەنە قالانى ٷيلەسٸمدٸ دامىتۋعا باسىمدىق بەرٸلۋٸ كەرەك. الماتىعا «جاسىل قالا» مەرتەبەسٸن قايتارۋعا مٸندەتتٸمٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت الماتى اگلومەراتسيياسىنداعى قالا ماڭىن جەنە ەلدٸ مەكەندەردٸ دامىتۋ قاجەتتٸگٸنە توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, الماتى – قازاقستانداعى ەڭ ٷلكەن قالا عانا ەمەس, ەلٸمٸزدەگٸ اگلومەراتسييانىڭ ٸرٸ ورتالىعى.
– الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ دامۋ مەسەلەسٸن بٸر-بٸرٸنەن بٶلٸپ قاراۋعا بولمايدى. نەگٸزگٸ ساپالى جۇمىس ورىندارى قالادا جاساقتالادى. بۇل مەرزٸمدٸك ميگراتسييانى ىنتالاندىرماي تۇرمايدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسى ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, اگلومەراتسييانىڭ كٶلٸكتٸك مودەلٸن جاساۋدى تاپسىردى.
– الماتى اگلومەراتسيياسىن باسقارۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸ قۇراتىن كەز كەلدٸ. ونى بىلتىر قولعا الۋ كەرەك ەدٸ. ول كەزەكتٸ وتىرىس ٶتكٸزۋ ورگانىنا اينالماۋى تيٸس. وعان جالپى اگلومەراتسييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ ۋەكٸلەتتٸكتەردٸ بەرۋ كەرەك. بۇل مەسەلەنٸ ورتالىق دەڭگەيدە شەشۋ ٷشٸن بۇعان پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارىن جاۋاپتى ەتٸپ بەكٸتۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قالادا قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى دەپ سانايدى. ول ٷشٸن قالانىڭ كەيبٸر اۋداندارىن جارىقتاندىرۋ, بەينەباقىلاۋ كامەرالارىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتٸن پايدالانۋ جەنە ولاردى جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا ينتەگراتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋ قاجەت.
پرەزيدەنت سٶز سوڭىندا الماتى ەكٸمٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتەردٸ مۇقييات ٸسكە اسىرۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار بەرٸلگەن تاپسىرمالاردىڭ ۋاقىتىلى ەرٸ ساپالى ورىندالۋى پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باقىلاۋىندا بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
وتىرىستا, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ, پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى رومان سكليار, ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, قازاقستاننىڭ «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تٶراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ, سونداي-اق, الماتى قالالىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى راحمان الشانوۆ جەنە الماتى سەۋلەتشٸلەر وداعىنىڭ تٶراعاسى سەرگەي مارتەميانوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
