قاسىم-جومارت ينۆەستيتسييا تارتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٶركەندەۋٸنە جاعداي جاساۋ, سونداي-اق, ەكولوگييانى قورعاۋ ەكٸمدەردٸڭ جۇمىسىنداعى نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸش ەكەنٸن ايتتى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات"
– الماتىنىڭ اتقارار رٶلٸ ٶتە ماڭىزدى. قالادا باسقا ٶڭٸرلەرگە ٷلگٸ بولاتىنداي كٶپ جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. دەگەنمەن قالانى ەرٸ قاراي دامىتۋ, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ, تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ – كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسپەيتٸن مٸندەت ەكەنٸن ۇمىتپاعانىمىز جٶن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭتٷستٸك استانانى دامىتۋدىڭ بٸرقاتار ناقتى مٸندەتتەرٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت بيزنەس پەن يننوۆاتسييانى دامىتۋ ەسەبٸنەن قالا ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن باستى مٸندەت رەتٸندە ايتتى. اتالعان باعىت بويىنشا قالاداعى اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالعان مەملەكەت باسشىسى قالانىڭ يندۋسترييالىق ايماعىندا 33 كومپانييا تٸركەلگەنٸن جەنە 156 ميلليارد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسييا سالىنعانىن مىسالعا كەلتٸردٸ. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت اتالعان ايماق قۇرىلعان 7 جىل ٸشٸندە نەبارى 6 جاڭا كەسٸپورىن ٸسكە قوسىلعانىن, بيىل تەك 1 شاعىن زاۋىت قانا جۇمىس ٸستەي باستاعانىنا نازار اۋداردى.
وسىعان وراي قاسىم-جومارت توقاەۆ قالا ەكٸمٸنە يندۋسترييالىق ايماققا, ەسٸرەسە, جوعارى تەحنولوگييالىق جەنە ەكسپورتقا بەيٸمدەلگەن جاڭا جوبالار تارتۋعا كەڭەس بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى يننوۆاتسييانى دامىتۋدىڭ جەنە تىڭ جوبالاردى ەنگٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, قالادا جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەر شوعىرلانعانىن جەنە عىلىمي ەرٸ كادرلىق ەلەۋەتٸ جاقسى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل رەتتە ول وسى سالادا ماڭىزدى ەزٸرلەمەلەردٸڭ جوعىنا نازار اۋدارىپ, الماتىداعى «يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار پاركٸ» ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ ەلەۋەتٸن پايدالانۋدى تاپسىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قالاداعى بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ جەنە ونىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جانداندىرۋدى تاپسىردى.
– ەگەر بٸز ەلٸمٸزدەگٸ ٸرٸ قالالاردىڭ, جالپى ەلٸمٸزدٸڭ ينۆەستيتسييالىق جەنە تۋريستٸك تارتىمدىلىعىن شىنىمەن ارتتىرعىمىز كەلسە, جۋىق ارادا شەتەلدٸكتەردٸ كٶشٸ-قون پوليتسيياسى ورگاندارىندا مٸندەتتٸ تٸركەۋ سيياقتى اناحرونيزمنەن قۇتىلۋ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
باياندامادا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن پروبلەمالاردى شەشۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
– كەسٸپكەرلەرگە جٷرگٸزٸلگەن ساۋالناما نەتيجەسٸندە كٶپتەگەن كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا قالا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ تارالۋى, تەكسەرۋلەردٸڭ نەگٸزدٸلٸگٸ جٶنٸنەن ارتتا قالىپ كەلەدٸ. شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋ, تٷرلٸ كەدەرگٸلەردٸ الىپ تاستاۋ مٸندەتٸ قالا ەكٸمدٸگٸنٸڭ موينىندا قالا بەرەدٸ. الماتى ەلٸمٸزدٸڭ باستى ٸسكەرلٸك ورتالىعى مەرتەبەسٸن ساقتاۋى تيٸس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى تاماق ٶنٸمدەرٸنە, ەڭ الدىمەن, نان مەن ەت ٶنٸمدەرٸنە قىمباتتاۋىنا جول بەرمەۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
– ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنە باعانىڭ ٶسۋٸ بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزدىڭ وسالدىعىنىڭ ايقىن كٶرسەتكٸشٸ بولىپ تابىلاتىنىن مويىنداۋ كەرەك. مىسالى, سىرتقى نارىقتاردا كونيۋنكتۋرانىڭ ناشارلاۋىنا سٸلتەمە جاساۋ مٷلدەم ورىنسىز. ٷكٸمەت ەكونوميكا ٶسٸمٸنٸڭ جاڭا تەتٸكتەرٸن قۇرۋ ٷشٸن قوسىمشا شارالار ەزٸرلەدٸ. بۇل شارالاردى مەن ارنايى كەڭەستە ماقۇلدادىم. ولاردى شۇعىل تٷردە جٷزەگە اسىرۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت كەلەسٸ بٸر ماڭىزدى مٸندەت رەتٸندە قالا تۇرعىندارىنىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن ايتتى. ول جۇمىسسىزدىق پروبلەماسىن, مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ٸسٸن جاقسارتۋ قاجەتتٸگٸن, سونداي-اق, جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارداعى ورىن تاپشىلىعىن ەرەكشە اتاپ كٶرسەتتٸ.
ٶمٸر ساپاسىن ارتتىرۋ مەن قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ٸسٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ دە مەملەكەت باسشىسىنىڭ نازارىنان تىس قالمادى.
– بٸز الماتىنى حالىقارالىق بيزنەس جەنە تۋريزم ورتالىعى رەتٸندە كٶرسەتەمٸز. سوندىقتان قالا تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ بارلىق جۇمىس حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بەيٸمدەلۋٸ تيٸس. ەڭ باستىسى, ازاماتتارعا قالادا ٶمٸر سٷرۋ قولايلى ەرٸ جايلى بولۋى كەرەك. بۇعان ٷيگە باراتىن جولدىڭ بولۋى, ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقىن ەرٸ قولجەتٸمدٸلٸگٸ, ساپالى اۋىزسۋمەن, گازبەن, ٷزدٸكسٸز ەلەكتر قۋاتىمەن جەنە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ سيياقتى بٸرقاتار فاكتورلار ەسەر ەتەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت كٶشەلەردٸ جارىقتاندىرۋ, اۋلالاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ, ارىق جٷيەسٸنٸڭ جۇمىسىن رەتتەۋ جٶنٸندەگٸ پروبلەمالاردى شەشۋ ٷشٸن قالا ەكٸمدٸگٸنە تاپسىرما بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى قالانىڭ كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا بايلانىستى جەتٸستٸكتەرٸن اتاپ ٶتٸپ, وسى سالاداعى بٸرقاتار مەسەلەلەرگە نازار اۋداردى.
– كٷن سايىن قاسكەلەڭ, قاپشاعاي, تالعار جاعىنان جەنە قۇلجا كٷرە جولى ارقىلى قالاعا 200 مىڭنان استام اۆتوموبيل كەلەدٸ. بۇل الماتىدا, ەسٸرەسە تاڭەرتەڭ جەنە كەشكٸ ۋاقىتتاردا كەپتەلٸس جاسايدى. بۇل پروبلەمانى اۆتوجولداردى قايتا سالۋ جەنە كەڭەيتۋ ارقىلى عانا ەمەس, سونداي-اق, مەترو جەلٸلەرٸنٸڭ سانىن ارتتىرۋ جەنە قالا مەن ٸرگەلەس اۋدانداردى قوساتىن قوعامدىق كٶلٸكتٸ دامىتۋ ارقىلى شەشۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت الماتىنىڭ سەيسمولوگييالىق تۇرعىدان بەلسەندٸ ايماقتا ورنالاسقانىن ايتتى.
– قالا تۇرعىندارى سوڭعى سەلدٸ جاقسى بٸلەدٸ. بۇل – حالىقتى الاڭداتىپ وتىرعان مەسەلە. قالادا سەل قاۋٸپسٸزدٸگٸن تولىق قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, «اقساي» جەنە «ايۋساي» شاتقالدارىندا بٶگەتتەر سالۋ جۇمىسىن باستاۋ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
كەڭەس بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قالانىڭ ەكولوگييالىق احۋالى مەن اۋانىڭ ساپاسىنا باسا مەن بەردٸ. ول قوعامدىق كٶلٸكتەردٸ گازعا جەنە باسقا دا جانارمايدىڭ ەكولوگييالىق تٷرلەرٸنە كٶشٸرۋ ٸسٸن اياقتاۋدى, قالانىڭ جەكە سەكتورلارىن جەنە قالا ماڭى ايماعىن گازداندىرۋدى جٷزەگە اسىرۋدى, اعاشتاردى, الما باقتارىن زاڭسىز وتاۋ مەسەلەسٸنە باقىلاۋ ورناتۋدى, سونداي-اق, قالانى كٶگالداندىرۋ جەنە الماتى اپورتىن قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە كٶك جايلاۋ تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىن سالۋ مەسەلەسٸنە نٷكتە قويدى.
– بۇل مەسەلەگە قايتا-قايتا ورالماۋ ٷشٸن وسى جوبامەن اينالىسۋعا تىيىم سالامىن. ونىڭ ٷستٸنە بارلىق كەسٸبي ەكولوگتار دا وعان قارسى شىعۋدا, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەگاپوليستٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸ تۋرالى ايتا كەلٸپ, تۋريستٸك ٶنٸمدەردٸ ٶتە جوعارى دەڭگەيدە دامىتۋ ٷشٸن الماتىنىڭ ەلەۋەتٸ زور ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل تاۋ, مەدەني, ەتنوگرافييالىق تۋريزم سيياقتى, ٸسكەرلٸك تۋريزمگە دە قاتىستى. پرەزيدەنت 2025 جىلعا دەيٸنگٸ تۋريستٸك سالانى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا الماتى ٶڭٸرٸنٸڭ تاۋ كلاستەرٸ باسىم باعىت بولىپ بەلگٸلەنگەنٸن ايتتى.
– ٷكٸمەت پەن قالا ەكٸمدٸگٸنە تاۋلى ايماقتاردىڭ جوسپارىن جٷزەگە اسىرۋ ٸسٸن باستاۋدى تاپسىرامىن. بۇل جوبا 2 ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيتسييا تارتىپ, كەمٸندە 30 مىڭ جۇمىس ورنىن اشا الادى. بۇل رەتتە بارلىق شەشٸمدەر حالىقتىڭ پٸكٸرٸن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانۋى قاجەت ەكەنٸنە نازار اۋدارامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸنە دە توقتالدى.
– ٶكٸنٸشكە قاراي, الماتى قىلمىس دەڭگەيٸ بويىنشا ەلٸمٸزدە بٸرٸنشٸ ورىندا تۇر. بۇل جەردە ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار – ۇرلىق پەن بۇزاقىلىقتىڭ ٷلەسٸ باسىم. ولاردىڭ كٶپتٸگٸ سونشالىق, قالا تۇرعىندارى بۇل جاعدايدى قىلمىس جايلاپ العانداي قابىلدايدى. بۇل – قالا تۇرعىندارىن تولعاندىراتىن باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت سٶزٸنٸڭ سوڭىندا الماتى قالاسى ەلباسىنىڭ كٶرسەتكەن قولداۋىنىڭ ارقاسىندا دامۋدىڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەرٸنە قول جەتكٸزگەنٸن اتاپ ٶتٸپ, العا قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ ٷشٸن كٷش جۇمىلدىرۋعا شاقىردى.
سونىمەن قاتار كەڭەستە پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ەليحان سمايىلوۆ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, پرەزيدەنتتٸڭ كٶمەكشٸسٸ ايدا بالاەۆا, سونداي-اق, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ بەيبٸت اتامقۇلوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
