سىرتقى جەنە ٸشكٸ نارىقتارداعى وقيعالار مەن ولاردىڭ تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە تيگٸزگەن ەسەرٸ تۋرالى ۇلتتىق بانكتٸڭ مونەتارلىق وپەراتسييالار دەپارتامەنتٸ ديرەكتورى نۇرجان تۇرسىنحانوۆ ايتىپ بەردٸ.
- سوڭعى ۋاقىتتا ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ تٶمەندەگەنٸن بايقاپ وتىرمىز. بۇنداي سەرپٸن نەگە بايلانىستى?
- 7 سەۋٸردەگٸ بيرجالىق ساۋدا-ساتتىقتا ۇلتتىق ۆاليۋتا كەشەگٸ ساۋدا- ساتتىقتىڭ ورتاشا باعامىنان 0,37%-عا ەلسٸرەپ, بٸر دوللار ٷشٸن 430,80 – 430,85 تەڭگە ارالىعىندا ساۋدالانادى. 30 ناۋرىز – 7 سەۋٸر ارالىعىنداعى كەزەڭدە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ايىرباستاۋ باعامى 6,8 تەڭگەگە نەمەسە 1,6% تٶمەندەدٸ.
قازاقستان ۆاليۋتاسىنىڭ ەلسٸرەۋٸ – نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ – مۇناي باعاسى مەن رەسەي رۋبلٸنٸڭ سەرپٸنٸ سانالاتىن سىرتقى جەنە ٸشكٸ فاكتورلاردىڭ ىقپالى اياسىندا بولىپ وتىر.
ٶتكەن اپتانىڭ باسىنان بەرٸ Brent سۇرىپتى مۇناي باعاسى 4,1%-عا تٶمەندەدٸ. بٸرقاتار ەۋروپا ەلدەرٸندەگٸ كارانتين شەكتەۋلەرٸ كٷشەيٸپ تۇرعان تۇستا مۇناي نارىعىنداعى ۇسىنىستىڭ سۇرانىستان ەلەۋەتتٸ اسۋىنا بايلانىستى تەڭگەرٸمسٸزدٸك تەۋەكەلدەرٸ ەلٸ دە بولسا ساقتالىپ وتىر. گەرمانييادا, اۆسترييادا جەنە فرانتسييادا كٷردەلٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعداي قالىپتاستى, وندا اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعاندار سانى كٷرت ٶسٸپ كەتتٸ.
اليانسقا قاتىسۋشى ەلدەر الداعى 3 اي ٸشٸندە ٶندٸرۋ كۆوتاسىن تەۋلٸگٸنە 1,15 ملن باررەلگە ۇلعايتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان 1 سەۋٸردەگٸ وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا وپەك+ شەشٸمٸنەن كەيٸن مۇنايدىڭ قۇبىلمالىلىعى ٷدەي تٷستٸ. سونىمەن قوسا, ساۋد ارابيياسى مۇناي ٶندٸرۋدٸ تەۋلٸگٸنە 1 ملن باررەلگە ەرٸكتٸ تٷردە قىسقارتۋدان باس تارتتى. نارىققا ۇسىنىستى كەيٸننەن ۇلعايتا وتىرىپ, يراننان سانكتسييالاردى ەلەۋەتتٸ الىپ تاستاۋ جەنە اقش-تىڭ تاقتاتاس سەكتورىنداعى بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارى سانىنىڭ ٶسۋٸ دە مۇناي باعاسىن بەلگٸلەۋگە قىسىم كٶرسەتٸپ وتىر.
يمپورت بويىنشا باستى ساۋدا ەرٸپتەس – رەسەي رۋبلٸنٸڭ ٶسٸپ كەلە جاتقان گەوساياسي, سانكتسييالىق تەۋەكەلدەر جەنە شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ رۋبلدٸك وبليگاتسييالاردان باس تارتۋى اياسىندا ايىرباستاۋ باعامىنىڭ كٷرت ەلسٸرەۋٸ – تەڭگەگە جاسالعان قىسىمنىڭ قوسىمشا فاكتورى بولدى. رۋبل ٶتكەن جىلدىڭ قاراشاسىنان باستاپ العاش رەت بٸر دوللار ٷشٸن 78 رۋبلدەن اسىپ, دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتالارى اراسىندا ناشار سەرپٸنٸن كٶرسەتتٸ. رۋبلدٸڭ ايتارلىقتاي ەلسٸرەۋٸ سوڭعى كٷندەرٸ ۋكراينانىڭ وڭتٷستٸك شىعىسىنداعى جاعدايدىڭ شيەلەنٸسۋٸ اياسىندا بولدى. نەتيجەسٸندە, ٶتكەن اپتانىڭ باسىنان باستاپ رەسەي رۋبلٸنٸڭ باعامى 3%-عا دەرلٸك تٶمەندەدٸ.
رەسەي مەملەكەتتٸك وبليگاتسييالارىنداعى بەيرەزيدەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ 2015 جىلعى تامىزدان باستاپ العاش رەت 20%-دان تٶمەندەدٸ, بۇل سانكتسييالار قاۋپٸنە بايلانىستى شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ جاڭا شىعارىلىمدارعا قاتىسپاۋىنا بايلانىستى. سونىمەن قاتار, رف قارجى مينيسترلٸگٸ بيۋدجەت قاعيدالارى اياسىندا ۆاليۋتالاردى ساتىپ الۋ كٶلەمٸن بيىل ەڭ جوعارى كٶلەمگە دەيٸن ۇلعايتادى. 7 سەۋٸردەن 7 مامىرعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە بيۋدجەت قاعيدالارى بويىنشا ۆاليۋتا ساتىپ الۋعا 185,7 ميلليارد رۋبل باعىتتاۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل – 2,4 ميلليارد اقش دوللارىنا تەڭ.
جالپى العاندا, دامۋشى ەلدەردٸڭ ۆاليۋتالارى اقش مبق كٸرٸستٸلٸگٸنٸڭ ٶسۋٸنە جەنە ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ ناشارلاۋى تٶڭٸرەگٸندەگٸ بەلگٸسٸزدٸكتٸڭ كٷشەيۋٸنە بايلانىستى قىسىمنىڭ ىقپالىندا قالدى. سونىمەن بٸرگە, ينفلياتسييانىڭ جىلدامداۋىن كٷتۋ جەنە جەكەلەگەن دامۋشى ەلدەر بويىنشا ەرەكشە كٷتٸلمەگەن ٶزگەرٸستەر مونەتارلىق ساياساتتى جەڭٸلدەتۋ تسيكلٸنٸڭ اياقتالۋىنا ەكەلەدٸ.
سىرتقى فاكتورلارمەن بٸرگە تەڭگە باعامىنا قىسىم جاساۋعا ىقپال ەتەتٸن ٸشكٸ فاكتورلار دا بار. ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك يندەكسٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ
2020 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ العاش رەت 50 شەگٸنەن اسىپ, ناۋرىزدا 50,6 بولىپ وڭ كٶرسەتكٸشكە ٶتتٸ. ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ قالپىنا كەلۋٸ كەسٸپورىنداردىڭ وپەراتسييالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق قىزمەتٸ اياسىندا شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستىڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار سەۋٸردٸڭ باسىنان باستاپ قازاقستان كومپانييالارى ٸشٸنارا اكتسيونەرلەر كونۆەرتاتسييالايتىن جەنە ۆاليۋتا نارىعىندا قوسىمشا سۇرانىسقا يە ديۆيدەندتەردٸ تٶلەۋگە كٸرٸستٸ.
ٶزگەرمەلٸ ايىرباستاۋ باعامى جاعدايىندا ۇلتتىق ۆاليۋتا بۇرىنعىداي ەڭ الدىمەن ٸرگەلٸ فاكتورلاردىڭ ىقپالىندا قالىپ وتىر.
