31 مامىر – دٷنيەجٷزٸلٸك تەمەكٸگە قارسى كٷرەس كٷنٸ. 1988 جىلى دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان دەستٷرلٸ شارا بيىل «تەمەكٸ جەنە ٶكپە اۋرۋلارى» تاقىرىبىنا ارنالادى.
شىلىمقورلىق – ەلەمدەگٸ ەڭ ٷلكەن زيياندى ەدەتتەردٸڭ بٸرٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ەلەمدەگٸ ەر تٶرتٸنشٸ ەركەك پەن ەر جيىرماسىنشى ەيەل نيكوتينگە تەۋەلدٸ سانالادى. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن كٶپتەگەن ەلدەر وعان كٷرەسكە بارىنشا كٷشٸن سالىپ كەلەدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, تەمەكٸ مەن سيگارا باعاسىن كٶتەرۋ, تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸن جارنامالاۋعا تىيىم سالۋ, تٸپتٸ, قوعامدىق ورىنداردا شىلىم شەگۋدٸ شەكتەۋ دە ەزٸرگە وڭدى نەتيجە بەرمەي تۇر.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەلٸمەتٸنشە, جىل سايىن ەلەمدە 7 ميلليون ادام تەمەكٸ سالدارىنان كٶز جۇمادى. سونىڭ 890 مىڭعا جۋىعى ٶزگەلەر شەككەن شىلىمنىڭ تٷتٸنٸنە ۋلانعاندار. ولاردىڭ اراسىندا تەمەكٸ ٶسٸرەتٸن ەلدەردە تۇراتىن بالالار دا بار. ياعني, پاسسيۆتٸ شىلىمقورلىق تا بٸز ويلاعانداي قاۋٸپسٸز ەمەس. ول جٷرەك-قان تامىرى, جٷرەكتٸڭ يشەمييالىق اۋرۋى, ٶكپە, ٶڭەش, اسقازان وبىرى سىندى ت.ب. اۋرۋلاردىڭ بٸردەن-بٸر سەبەپكەرٸ.
رەسمي ستاتيستيكاعا سٷيەنسەك, قازاقستاندا جىل سايىن اۋرۋحاناعا جاتاتىن تۇرعىنداردىڭ 68 پايىزى نەمەسە 2 ميلليونعا جۋىق ادام – شۇعىل جاعدايدا جەتكٸزٸلگەندەر. بىلايشا ايتقاندا, ەربٸر ونىنشى ادام ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶنبەيٸنشە ەمدەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ تابالدىرىعىنان اتتامايدى دەگەن سٶز. ال, ٶلٸم-جٸتٸم جاعىنان العاشقى ورىندا تۇرعان جٷرەك-قان تامىرى اۋرۋلارى, تىنىس الۋ ورگاندارى اۋرۋلارى مەن قاتەرلٸ ٸسٸكتٸڭ قاي-قايسىسى دا شىلىمقورلىق سالدارىنان بولاتىن دەرتتەر.
شىن مەنٸندە, ەگەر ٸشكٸ ورگانداردى جىل سايىن تەكسەرٸپ وتىراتىن بولسا مۇنىڭ الدىن الۋعا بولار ەدٸ, دەيدٸ ماماندار. تەمەكٸ شەگەتٸندەر ٷشٸن جٷرەك پەن ٶكپەنٸ تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاۋدىڭ ماڭىزى زور. ونىڭ ٷستٸنە, مەملەكەت حالىققا جەردەم رەتٸندە كەپٸلدەندٸرٸلگەن تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەك پاكەتٸن ۇسىنادى. اتالعان پاكەتكە جالپى پراكتيكا دەرٸگەرٸنٸڭ قابىلداۋى مەن كونسۋلتاتسيياسى, كٶزدٸڭ كٶرۋ قابٸلەتٸ مەن كٶز قىسىمىن تەكسەرۋ, قانداعى حولەستەرين, گليۋكوزا دەڭگەيٸن تەكسەرۋ ٷشٸن قان تاپسىرۋ, ەلەكتروكارديوگرامما, فليۋوروگرافييا, سپيروگرافييا سىندى قىزمەتتەر كٸرەدٸ. ورگانيزمدە شىلىمنىڭ سالدارىنان بولىپ جاتقان ٶزگەرٸستەر مەن اۋىتقۋلاردى وسى پروتسەدۋرالار ارقىلى ەرتەرەك انىقتاۋعا بولادى.
مەملەكەتتٸك تاپسىرىس شەڭبەرٸندە كٶرسەتٸلەتٸن كەپٸلدەندٸرٸلگەن مەديتسينالىق كٶمەكتٸ قازاقستاندا تۇراتىن ەر ازامات پايدالانا الادى. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبٸنەن كٶرسەتٸلەتٸن كٶمەك پروفيلاكتيكالىق, دياگنوستيكالىق جەنە ەمدٸك قىزمەتتەردەن تۇرادى.
2019 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا قازىنادان 972,7 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. ونىڭ 395,4 ملرد تەڭگەسٸ ەمحانالىق-امبۋلاتورلىق كٶمەككە باعىتتالادى, نەگٸزٸنەن پروفيلاكتيكالىق شارالارعا دەن قويىلماق.
وعان قوسا, تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸ مەملەكەتتٸك قانا ەمەس, جەكە مەنشٸك كلينيكالار دا كٶرسەتەدٸ. بيىل مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى ورىنداپ جاتقان 1403 مەديتسينا ۇيىمىنىڭ 701-ٸ – جەكە مەنشٸك. 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا ولاردىڭ سانى 57-گە كٶبەيگەن. ال, مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى ورىنداۋعا قۇلشىنىس بٸلدٸرگەن جەكە سۋبەكتٸلەردٸڭ سانى جاعىنان شىمكەنت, نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارى مەن قىزىلوردا, جامبىل وبلىستارى كٶش باستاپ تۇر.
ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا
