فوتو: vk.com
كەز كەلگەن تەاتردىڭ تاريحى ساحنا شىمىلدىعى اشىلعان سەتتەن عانا ەمەس, سول ٶنەر ورداسىنىڭ قالىپتاسۋىنا ٶلشەۋسٸز ەڭبەك سٸڭٸرگەن العاشقى مامانداردىڭ تاباندى جۇمىسى ارقىلى جازىلادى. تەاتر اشىلعان كٷننەن باستاپ ۇجىممەن بٸرگە قىزمەت ەتٸپ, ەربٸر بٶلٸمنٸڭ جۇمىسىن جولعا قويعان, شىعارماشىلىق پەن ۇيىمداستىرۋ ٸسٸن قاتار الىپ جٷرگەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەگٸ – بٷگٸنگٸ جەتٸستٸكتٸڭ بەرٸك ٸرگەتاسى. وسىنداي تەاتردىڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ قىزمەت جاساپ كەلە جاتقان ماماندار – ٶنەر ورداسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا ٷلەس قوسىپ, ونىڭ رۋحاني باعىتىن ايقىنداعان باستى تۇلعالار.تەاتر مەن كينونى توعىستىرعان بٸلٸكتٸ ۇيىمداستىرۋشى
قازٸرگٸ تاڭدا مەدەنيەت پەن كينو سالاسىنىڭ دامۋى كەسٸبي ۇيىمداستىرۋشىلار مەن جاڭاشىل ويلاي بٸلەتٸن مامانداردىڭ ەڭبەگٸمەن تىعىز بايلانىستى. تەاتر مەن كينو ٶنەرٸن بٸر ارناعا توعىستىرىپ, كٶرەرمەن مەن شىعارماشىلىق ۇجىم اراسىنداعى بايلانىستى جٷيەلٸ تٷردە قالىپتاستىرا بٸلگەن بٸلٸكتٸ مەنەدجەرلەردٸڭ ورنى قاشاندا ەرەكشە. وسىنداي جاۋاپتى سالادا تاباندىلىعى مەن ٸسكەرلٸگٸن دەلەلدەپ جٷرگەن مامانداردىڭ بٸرٸ – الاتاۋ دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ كينو بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى ماديگوجانوۆ نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى.
نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى - 1992 جىلى الماتى قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. بالا كەزٸنەن تەرتٸپ پەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶمٸرلٸك ۇستانىمىنا اينالدىرعان ول 2008–2010 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى باۋىرجان مومىشۇلى اتىنداعى ەسكەري مەكتەپ-ينتەرناتتا بٸلٸم الىپ, شىڭدالۋ مەن تاباندىلىقتىڭ ماڭىزىن تەرەڭ سەزٸنە بٸلدٸ.
العاشقى كەسٸبي باعىتىن زاڭ سالاسىمەن بايلانىستىرعان نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى 2010–2014 جىلدارى تۇران ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ زاڭ فاكۋلتەتٸن تەمامداپ, جوعارى بٸلٸم الىپ شىعادى. زاڭگەرلٸك بٸلٸم ونىڭ كەيٸنگٸ قىزمەت جولىندا ۇيىمداستىرۋشىلىق قابٸلەتٸن, جاۋاپتى شەشٸم قابىلداۋ داعدىسىن جەنە جٷيەلٸ ويلاۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا ٷلكەن نەگٸز بولدى.
الايدا ونىڭ شىنايى كەسٸبي جولى ٶنەر مەن مەدەنيەت سالاسىندا جالعاسىن تاپتى. 2016 جىلى الاتاۋ دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترى اشىلعان سەتتەن باستاپ, تەاتر ۇجىمىنا العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ قابىلدانىپ, كينو بٶلٸمٸنٸڭ ادمينيستراتورى قىزمەتٸنە كٸرٸستٸ. جاڭا قۇرىلىپ جاتقان ٶنەر ورداسىندا ەربٸر جٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ, جۇمىس تەرتٸبٸن رەتتەۋ, كينو باعىتىن جولعا قويۋ – ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تالاپ ەتەتٸن ٸس ەدٸ.
نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى وسى كەزەڭدە تەاترداعى كينوتەاتر جۇمىسىنىڭ تولىققاندى ٸسكە قوسىلۋىنا تٸكەلەي اتسالىستى. كينوپروكات جٷيەسٸن ۇيىمداستىرۋ, وتاندىق جەنە شەتەلدٸك كينوكومپانييالارمەن ەرٸپتەستٸك بايلانىستار ورناتۋ, كٶرەرمەندەرمەن جۇمىس جٷرگٸزۋ سىندى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بارلىعىن بٸرٸزدٸ جٷيەگە كەلتٸرٸپ, كينو بٶلٸمٸنٸڭ تۇراقتى ەرٸ ساپالى قىزمەت ەتۋٸنە نەگٸز قالادى.
كينو يندۋستريياسىنىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن بٸلٸكتٸ مامان رەتٸندە ول قىسقا ۋاقىت ٸشٸندە ٶزٸن سەنٸمدٸ ۇيىمداستىرۋشى ەرٸ تەجٸريبەلٸ مەنەدجەر رەتٸندە كٶرسەتە بٸلدٸ. تەاتر مەن كينو اراسىنداعى شىعارماشىلىق ەرٸ ٶندٸرٸستٸك بايلانىستى ٷيلەستٸرە وتىرىپ, كٶرەرمەنگە ساپالى مەدەني ٶنٸم ۇسىنۋدى باستى ماقسات ەتٸپ ۇستاندى. ونىڭ ەڭبەگٸ ەلەۋسٸز قالعان جوق.
2020 جىلدان باستاپ ماديگوجانوۆ نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى الاتاۋ دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ كينو بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى قىزمەتٸنە تاعايىندالدى.
بٷگٸندە ول تەاترداعى كينو باعىتىنىڭ دامۋىنا جەتەكشٸلٸك ەتٸپ, كينوپروكات ساياساتىن جەتٸلدٸرۋ, سەرٸكتەس كينوكومپانييالارمەن بايلانىس اياسىن كەڭەيتۋ, كٶرەرمەن سۇرانىسىنا ساي جاڭا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ باعىتىندا نەتيجەلٸ ەڭبەك ەتٸپ كەلەدٸ.
ٶز ٸسٸنە ادال, تالاپشىل ەرٸ جاڭاشىل كٶزقاراستى ۇستاناتىن نۇربول قۇدايبەرگەنۇلى – مەدەنيەت پەن كينو سالاسىنىڭ دامۋىنا ناقتى ٷلەس قوسىپ جٷرگەن, زاماناۋي مەنەدجمەنت پەن شىعارماشىلىق ورتا اراسىن تابىستى توعىستىرا بٸلگەن كەسٸبي مامان.
ٶنەرگە كەلگەن جول — تاعدىرمەن تٸلدەسۋ
ٶنەر جولى — داڭعىل ەمەس. ول كەيدە اينالما سوقپاقپەن, كەيدە كٷتپەگەن بۇرىلىستارمەن باستالادى. بٸراق جٷرەگٸندە بەينەگە, سۇلۋلىققا, تٸرٸ وبرازعا دەگەن ٸڭكەرلٸك بار جان بەرٸبٸر ٶز جولىن تابادى. ادجيەۆا ديليارام ارسلانوۆنانىڭ كەسٸبي عۇمىرى — سونىڭ ايقىن دەلەلٸ.
2009 جىلى ورتا مەكتەپتٸ اياقتاعان جاس قىز ٷلكەن تاڭداۋ الدىندا تۇردى. قاي باعىتتى تاڭداسام, قاي ماماندىققا بەت بۇرسام دەگەن ساۋال جانىن مازالادى. بالا كەزٸنەن سۋرەت سالۋعا بەيٸم, ٶنەرگە جاقىن بولىپ ٶسكەندٸكتەن, ديزاينەر بولۋدى ارماندادى. الايدا سول جىلى بۇل ماماندىققا بوس ورىن بولمادى. بٸر قاراعاندا, بۇل — مٷمكٸندٸك جابىلعان سەتتەي كٶرٸنگەن. بٸراق تاعدىر دەل وسى تۇستا ٶزگە ەسٸكتٸ اشتى.
كەسٸبي گريميور بولىپ جۇمىس ٸستەيتٸن ناعاشى اپاسىنىڭ كەڭەسٸمەن ديليارام گريم سالاسىنا نازار اۋدارادى. ول كەزدە ٶنەر اكادەميياسىندا گريميور-پوستيجيور ماماندىعىنا قابىلداۋ ەلٸ اشىلماعان ەدٸ — بۇل ماماندىققا نەبەرٸ بەس جىلدا بٸر رەت قانا ستۋدەنت قابىلداناتىن. ۋاقىتتى زايا كەتٸرمەي, ناعاشى اپاسى ونى نتك تەلەارناسىنداعى جوبالاردىڭ بٸرٸنە جۇمىسقا ورنالاستىرادى.
بۇل سالاعا ول دەرلٸك نٶلدەن كەلدٸ. تەوريياسى جوق, بٸراق ىقىلاسى بار ەدٸ. كٶردٸ, باقىلاپ ٷيرەندٸ, سۇرادى, قاتەلەستٸ, قايتا تٷزەدٸ. ەر كٷن — تەجٸريبە, ەر تٷسٸرٸلٸم — ساباق بولدى. بٸرتە-بٸرتە ول بۇل ٸستٸڭ ۋاقىتشا جۇمىس ەمەس, ٶمٸرلٸك ماماندىعى ەكەنٸن ۇقتى. وسى كەزەڭدە نتك ارناسىمەن قاتار «حابار» تەلەارناسىنىڭ جوبالارىندا ەڭبەك ەتٸپ, بەينەباياندارعا قاتىستى. بٸر مەزگٸلدە بولاشاققا قادام جاساۋ ٷشٸن اكادەميياعا تٷسۋ ەمتيحاندارىنا دا دايىندالدى.
ەڭبەك پەن تاباندىلىق نەتيجەسٸز قالمادى. گرانت كونكۋرسىندا 4-ورىن يەلەنٸپ, ت. جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنا «تەاتر, كينو جەنە تەلەديدار ستسەنوگرافيياسى» ماماندىعى بويىنشا وقۋعا قابىلداندى. بۇل — ٶنەر جولىنداعى سانالى ەرٸ بەرٸك قادام ەدٸ.
2011 جىلى تاعدىر تاعى بٸر ماڭىزدى بەلەسكە جەتەلەيدٸ. ديليارامدى العاشقى تولىقمەتراجدى فيلم — «وزەرو» كارتيناسىنىڭ جابىق كٶرسەتٸلٸمٸنە شاقىرادى. بۇل — كەسٸبي ورتاعا ناقتى ەنۋ, كينو ەلەمٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنۋ كەزەڭٸ بولدى.
كەيٸن ونىڭ جولى قۋىرشاق تەاترىمەن توعىستى. بٸرنەشە جىل بويى وسى تەاتردا ەڭبەك ەتە جٷرٸپ, ول تەك بەت گريمٸمەن شەكتەلمەي, ماسكا جاساۋدى, ماتەريالمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ جاڭا تەحنيكالارىن مەڭگەردٸ. قۋىرشاق ساحناسى — ۇساق دەتال مەن ٷلكەن قييالدى تالاپ ەتەتٸن ەرەكشە ەلەم. بۇل ورتا ديليارامنىڭ كەسٸبي كٶكجيەگٸن كەڭەيتٸپ, شەبەرلٸگٸن شىڭدادى.
ودان كەيٸن مۇحتار ەۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترىنا شاقىرتۋ الادى. درامالىق تەاتر, گاسترولدەر, كٷردەلٸ قويىلىمدار مەن جاڭا فورمالار — مۇنىڭ بارلىعى ٷلكەن مەكتەپ بولدى. بۇل كەزەڭدە ول ساحناداعى وبرازدىڭ تەك سىرتقى پٸشٸن ەمەس, ٸشكٸ مازمۇنمەن استاسۋى كەرەكتٸگٸن تەرەڭ تٷسٸندٸ.
تۇرمىس قۇرىپ, انا اتانعان سوڭ, بٸراز ۋاقىتقا كەسٸبي قىزمەتٸن توقتاتىپ, دەكرەتتٸك دەمالىسقا شىعادى. قىزى ساميرا دٷنيەگە كەلەدٸ. بٸراق ٶنەرگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸك ٷزٸلٸسپەن ٶلشەنبەيدٸ. بٸر جىلدان كەيٸن ول قايتادان سٷيٸكتٸ ٸسٸنە ورالىپ, «قازاقفيلم» كينوستۋديياسىمەن جەنە «عاشىقتار» تەلەحيكاياسىمەن جۇمىس ٸستەي باستايدى. تٷسٸرٸلٸمدەر, تەلەسەريالدار, بەينەباياندار — ەر جوبا جاڭا تەجٸريبە, جاڭا تىنىس سىيلادى.
2018 جىلى رەجيسسيور ەسلەم نۇرتازين ونى ٶز سپەكتاكلٸنە جۇمىسقا شاقىرادى. قويىلىمعا پوستيج مامانى — مۇرت, ساقال, شاش جەنە بەينەلٸك ەلەمەنتتەردٸ كەسٸبي دەڭگەيدە جاسايتىن شەبەر قاجەت ەدٸ. وسىلايشا ادجيەۆا ديليارام ارسلانوۆنا «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ قۇرامىنا ەندٸ.
بۇل تەاتردا ونىڭ ەڭبەگٸ كٶزگە بٸردەن تٷسە بەرمەۋٸ مٷمكٸن. بٸراق ساحنا شىندىعىن جاساپ تۇرعان — دەل وسىنداي كٶرٸنبەيتٸن ەڭبەك. ەر كەيٸپكەردٸڭ جاسى, مٸنەزٸ, تاعدىرى ونىڭ قولىنان شىققان بەينەلٸك دەتالدار ارقىلى سٶيلەيدٸ. پوستيج ٶنەرٸ — ساحناداعى سەنٸمنٸڭ نەگٸزٸ.
وسى كەزەڭدە ٶمٸرٸندە تاعى بٸر قۋانىشتى وقيعا ورىن الادى — ەكٸنشٸ قىزى ياسمين دٷنيەگە كەلەدٸ. انا بولۋ مەن ٶنەردٸ قاتار الىپ جٷرۋ — ٷلكەن سابىر مەن ٸشكٸ تەرتٸپتٸ تالاپ ەتەتٸن جول. بٸراق ديليارام بۇل سىننان دا سٷرٸنبەي ٶتتٸ.
ونىڭ كەسٸبي جولى — كەزدەيسوق كەڭەستەن باستالىپ, سانالى تاڭداۋعا, ال تاڭداۋدان — ٶمٸرلٸك ٸسكە اينالعان جول. «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق تاريحىنداعى وسىنداي تۇلعالار تەاتردىڭ رۋحىن قالىپتاستىرادى. ولار ساحنانىڭ داڭقى ٷشٸن ەمەس, ٶنەردٸڭ ٶزٸنە ادال قىزمەت ەتەدٸ.
اسىعىستىقتان ادا, ورنىقتى قادامدارعا قۇرىلعان ادجيەۆا ديليارام ارسلانوۆنانىڭ جولى — دەل وسى انىقتىق پەن ادالدىقتىڭ جولى. بۇل — ۋاقىتپەن سىنالعان, ەڭبەكپەن دەلەلدەنگەن ٶنەر جولى.
ساحنانى جارىققا بٶلەگەن ەڭبەك
ٶنەر – ادام جانىن تەربەتٸپ, وي مەن سەزٸمدٸ بيٸكتەتەتٸن قۇدٸرەتتٸ كٷش. ول تاريحتى ساقتايدى, دەستٷردٸ جالعاستىرادى, ادامنىڭ رۋحىن بيٸكتەتەدٸ. ال ساحنا – وسى كٷشتٸڭ تٸرەگٸ, رۋحانيياتتىڭ ايناسى. ساحنادا كٶرەرمەنگە جەتەتٸن ەر كٶرٸنٸس, ەر ەن, ەر قوزعالىس – تەك ورىنداۋشىلاردىڭ ەمەس, ارتتا ادال ەڭبەك ەتەتٸن ەر ماماننىڭ ەڭبەگٸ ارقىلى جٷزەگە اسادى. سول ەڭبەكتٸڭ جارقىن مىسالى – بايگەلدين ەدٸگە ايتبولاتۇلى.
ەدٸگە 1992 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسى, سەمەي قالاسىندا دٷنيەگە كەلٸپ, بالا كەزٸنەن ٶنەرگە دەگەن ەرەكشە قۇشتارلىعىن تانىتقان. ول ٷشٸن ٶنەر – تەك ويىن-ساۋىق ەمەس, جان دٷنيەسٸن تەربيەلەيتٸن, ادامگەرشٸلٸك پەن ٸزگٸلٸكتٸ بويىنا سٸڭٸرەتٸن شىنايى مەكتەپ بولدى. ورتا مەكتەپتٸ تەمامداعاننان كەيٸن ول الماتى قالاسىنداعى ج. ەلەبەكوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ەسترادا-تسيرك كوللەدجٸنە وقۋعا تٷسٸپ, 2013 جىلى «ەن سالۋ» ماماندىعى بويىنشا العاشقى ديپلومىن الدى. وسى سەتتەن باستاپ ەدٸگە ٷشٸن ٶنەر جولى تەك باستاۋ عانا ەمەس, ٶمٸرلٸك ميسسيياعا اينالدى.
2013–2018 جىلدار ارالىعىندا ت. جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىندا دىبىس رەجيسسۋراسى ماماندىعى بويىنشا باكالاۆر دەرەجەسٸن الىپ, كەسٸبي شەبەرلٸگٸن تەرەڭدەتتٸ. بۇل جىلدار ونىڭ شىعارماشىلىق ويى مەن تەحنيكالىق قابٸلەتتەرٸن ٷيلەستٸرٸپ, ساحناداعى ەر دىبىس پەن ەر قوزعالىستىڭ مەنٸن تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. 2015 جىلى رەسپۋبليكا سارايىندا قىزمەتكە ورنالاسىپ, ٶنەرگە دەگەن ادالدىعىن كٶرسەتتٸ. ال 2016 جىلدىڭ 15 تامىزىنان باستاپ «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ «ساحنانى تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ» بٶلٸمٸندە دىبىس رەجيسسەرٸ رەتٸندە قىزمەت ەتە باستادى. ونىڭ كەسٸبيلٸگٸ مەن ادالدىعى 2022 جىلدان باستاپ بٶلٸمنٸڭ باسشىسى بولۋىنا جول اشتى.
ەدٸگەنٸڭ ەڭبەگٸ – تەاتردىڭ تٸرەگٸ. ساحناداعى ەر ٷن, ەر قوزعالىستىڭ ساپاسى ونىڭ كەسٸبي شەبەرلٸگٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ. ون جىل بويى تەاترمەن بٸرگە ٶسۋ, ٶنەرگە سٷيٸسپەنشٸلٸكپەن قىزمەت ەتۋ – ادامدىق پەن ٸزگٸلٸكتٸڭ, بٸلٸم مەن شەبەرلٸكتٸڭ ٷيلەسٸمٸ ٸسپەتتەس. ونىڭ ەربٸر ٸسٸ – تەك تەحنيكالىق قىزمەت ەمەس, ساحناداعى شىعارماشىلىق اتموسفەرانىڭ, كٶرەرمەنگە جەتەتٸن ەموتسيونالدىق ەسەردٸڭ كەپٸلٸ.
«الاتاۋ» تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى – تەك ساحناداعى جەتٸستٸكتەردٸ عانا ەمەس, ساحنا ارتىنداعى ادال ەڭبەكتٸ دە ەسكە الاتىن مەرەكە. ەدٸگە سيياقتى ٶنەرگە قىزمەت ەتكەن ەربٸر تۇلعا – بۇل تەاتردىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن جارىق سەۋلە, بولمىستىڭ سەنٸن كٸرگٸزەتٸن التىن كٶپٸر.
ٶنەرگە ادال قىزمەت ەتكەن تۇلعالاردىڭ ەڭبەگٸ ارقاسىندا, «الاتاۋ» تەاترى حالىققا تەك ەستەتيكالىق راقات قانا سىيلاپ قويماي, رۋحاني بايلىقتىڭ التىن قازىعىن قۇرۋدا. الداعى ون جىلداردا دا وسىنداي ادال ەڭبەكتٸڭ جەمٸسٸمەن تەاتر جاڭا بيٸكتەرگە جەتەتٸنٸ انىق.
