تەۋەلسٸزدٸك دەگەنٸمٸز – مەڭگٸلٸك كٷرەس

كەشكٸلٸك اللەيادا سەرۋەندەيتٸن وسى بٸر كٸشٸپەيٸل, مەدەنيەتتٸ كٸسٸنٸ جيٸ كٶرٸپ قالامىن. العاشىندا باس يزەسٸپ قانا جٷردٸك. بٸرتە-بٸرتە تٸل قاتىسىپ, تروتۋاردىڭ جيەگٸندەگٸ سەكٸگە تٸزە بٷگٸپ, ەڭگٸمە-دٷكەن قۇراتىن بولدىق.

ول كٸسٸنٸڭ ويلارى كٶبٸنە-كٶپ كٶكە­يٸمە قونا كەتەدٸ. ايتالىق, ەنەۋ­كٷنگٸ بٸر سٶزٸ: «ۇلتىڭا جاساعان ەكٸجٷزدٸلٸك جاقىنىڭا جاساعان ەكٸجٷزدٸلٸكتەن جٷز ەسە اۋىر كٷنە. اناۋ بٸر قاريياعا قاراڭىزشى... كەمپٸرٸنٸڭ قاسىندا كەڭك-كەڭك كٷلٸپ, باسىن شالقايتىپ وتىر عوي. ەنە, سول قاريياعا ۇلت تۋرالى, تٸل تۋرالى, دٸن تۋرالى ايتساڭىز, قوشتاي كەتەدٸ. كەيدە تٸپتٸ, سۋىرىلىپ سٶيلەپ, تٸل باسقارماسىن سٶگە جٶنەلەتٸنٸن قايتەرسٸز. ال سودان سوڭ ٶزٸ... جانىنا جٷگٸرٸپ كەلٸپ, ەتەگٸنەن تارت­قىلاي باستاعان كٸشكەنتاي نەمەرەسٸنە قاراپ: «سىنوچەك, پودوجدي. تى جە ۆيديش, چتو دەدۋشكا رازگوۆاريۆاەت», دەپ ەسكەرتۋ جاسايدى. بۇل... بۇل دەگەنٸڭٸز سوراقىلىق قوي!»

كەلٸسپەي كٶرٸڭٸز. اينا-قاتەسٸز شىندىق. تاعى بٸردە... تاعى بٸردە دەيمٸن-اۋ, تاياۋدا عانا: «ۇلتتىق كود بٸر عانا تسيفردان تۇراتىن بولسا, ول – تٸل, – دەدٸ. – سەبەبٸ, ۇلتتىڭ تٸلٸن بٸلگەن ادام عانا ونىڭ جان دٷنيەسٸن اشا الادى. كەلٸسەسٸز بە?» مەن ەرينە, باسىمدى شۇلعيمىن. ٶيت­كەنٸ, ونىڭ ايتىپ تۇرعانى – اقيقات. دەگەنمەن... 

«ال ەگەر بٸرنەشە تسيفردان تۇراتىن بولسا شە?» دەيمٸن.

«وندا ۇلتتىق ٶنەر, سالت-دەستٷر دەپ, تاعىسىن-تاعى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. بٸراق, ۇلتتىڭ جانىن تٸلٸن ۇق­قاندا عانا تٷسٸنەسٸڭ», دەيدٸ ول.

مٸنە, وسى كٸسٸمەن كەشە تاعى دا جولىعىپ قالدىم. بۇل جولى, نەگە ەكەنٸ, بٸرتٷرلٸ جالتاقتاپ, مەنٸڭ كٶزٸمە تۋرا قاراي الماي, جانارىن الىپ قاشا بەرگەندەي كٶرٸندٸ.

«مەن... مەن بٸر نەرسەنٸ انىق تٷسٸن­دٸم, – دەيدٸ تەرەڭ كٷرسٸنٸپ. – تەۋەلسٸزدٸك دەگەنٸمٸز – مەڭگٸلٸك كٷرەس ەكەن!

بٸلەسٸز بە, نەمەرەمنٸڭ تٸلٸ ورىسشا شىعىپتى. تٸپتٸ, سونى ٶزٸم دە باي­قاماي قالدىم. وسىدان بٸراز كٷن بۇرىن ساياباققا ەرتٸپ بارىپ ەم. بٸر كەزدە ەلگٸ باتۋتقا قاراي تۇرا ۇمتىلىپ: «اتاشكا, پوشلي بىسترەە!» دەپ سٷيرەي جٶنەلمەسٸ بار ما مەنٸ.

اۋزىم اشىلدى دا قالدى. «ەي, بۇنىڭ تٸلٸ قالاي-قالاي شىققان-ەي?!» دەيمٸن اڭ-تاڭ بولىپ. سودان كەپ ەكە-شەشەسٸنە شٷيلٸگەيٸن. ولار بولسا, ازار دا بەزەر بوپ: «جوق, بٸز ٷيدە قازاقشا عانا سٶيلەيمٸز», دەيدٸ. سونسوڭ اندا-ساندا بالاباقشادان الىپ كەتەتٸن ناعاشى اپاسىنا تەلەفون سوعايىن. و كٸسٸ دە: «مەنٸڭ بالامەن ورىسشا سٶيلەسكەنٸمدٸ قاشان كٶرٸپ ەدٸڭٸز?» دەپ رەنجيدٸ.

اۋ سوندا... بۇل بالاعا تٸل ٷيرەتٸپ جٷر­گەن كٸم دەيمٸن عوي. سٶيتسەم, كەلٸن بالا بٸردەڭەنٸ بٸلەدٸ ەكەن. «كٷنٸ بويى «تي-جي» كٶرەدٸ بالاڭىز. مٷمكٸن, سودان ٷيرەنگەن بولار», دەيدٸ.

ال «تي-جي» دەگەنٸڭٸز ەلگٸ كٷندٸز-تٷنٸ مۋلتفيلم كٶرسەتەتٸن تەلەارنا ەمەس پە.  مٸنە, سول بٸزدٸڭ بالانى...»  مەن وسى سەتتە شىداي الماي ونىڭ سٶزٸن بٶلٸپ: «بۇل سٸزدٸڭ عانا پروبلەماڭىز ەمەس,» دەپ قالدىم. ول ماعان تاڭدانا قاراپ, قاباعىن تٷيدٸ.

«راس ايتام, – دەدٸم. – تاياۋدا عانا بٸر جۋرناليست كەلٸنشەكتٸڭ فەيسبۋكتەگٸ پاراقشاسىنان وقىدىم. ول دا: «بٸزدٸڭ بالالارىمىزعا بۇل كٷندە تٸل ٷيرەتٸپ, تەربيە بەرٸپ جاتقان – كٷندٸز-تٷنٸ ورىس تٸلٸندە مۋلتفيلم كٶرسەتەتٸن ارنالار», دەپ جازادى.  

«سودان بەرٸ, – دەدٸ ول ەڭگٸمەسٸن جالعاپ, – نەمەرەمە ٶزٸم تٸل ٷيرەتٸپ جٷرمٸن. ول بٸر اۋىز ورىسشا سٶز اي­تا قالسا, تابان استىندا قازاقشاعا تەرجٸ­مالايمىن. كەيدە ٶزٸ دە سۇرايدى. مى­سا­لى, «چەلوۆەك پاۋك» دەگەندٸ قالاي ايتام?» دەيدٸ. مەن وعان: «ٶر­مەكشٸ ادام» دەپ تٷسٸندٸرەمٸن. ال كەيدە, اۋدارا الماي قالاتىن كەزدەرٸم دە بولادى. ايتىڭىزشى, وسى مۋلتفيلمدەردٸ اۋدارۋعا بولا ما ٶزٸ?..»

«بولادى عوي. بٸراق, سول قاجەت پە ەكەن?» دەيمٸن قارسى ساۋال قويىپ.

«بٸلمەيمٸن. بٸراق, مىنا بالالار ىلعي دا سونى كٶرەدٸ. باسقا ارناعا اۋىستىرساڭ, كٶزٸنەن جاس پارلاپ شىعا كەلەدٸ... قايتسەك ەكەن?»

«بالاپان» ارناسى اشىلعاندا قۋانىپ ەك...»

«بٸراق, ول از بولىپ تۇر عوي. ەلگٸ «تي-­جيمەن» سالىستىرعاندا بٸزدٸڭ ارنالار مۋلتفيلمگە مٷلدە كەندە. ەي, بولماس... بولماس بۇلاي. تەۋەلسٸزدٸك دەگەنٸمٸز – مەڭگٸلٸك كٷرەس قوي, كٷرەس.» 

نۇرعالي وراز,

«ەگەمەن قازاقستان»